Hamiləliyin pozulması təhlükəsi – hamiləliyin ilk yarısında cinsiyyət yollarından qanlı ifrazat və ya qarnın aşağı hissəsində ağrı yarandığı, lakin dölün inkişafının davam etdiyi vəziyyətdir. Belə əlamətlər yaranan kimi həkimə müraciət etmək lazımdır.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Düşük təhlükəsi
- abortun başlanğıc təhlükəsi
Xəstəlik haqqında
Hamiləliyin ilk iyirmi iki həftəsində cinsiyyət yollarından qanlı ifrazat və ya qarnın aşağı hissəsində çəkici ağrı yarandıqda, müayinədə isə uşaqlıq boynu bağlı, döl yumurtası uşaqlıq boşluğunda və dölün ürək döyüntüləri müəyyən olunduqda «hamiləliyin pozulması təhlükəsi» diaqnozu qoyulur. Bu, düşükdən fərqli olaraq, hamiləliyin hələ davam etdiyi və onun normal inkişaf etmək şansının yüksək olduğu vəziyyətdir.
Erkən dövrdə qanlı ifrazat tez-tez rast gəlinir və bu hamiləliklərin böyük hissəsi normal davam edir. Eyni zamanda bu əlamətlər uşaqlıqdankənar hamiləlik, inkişafdan qalmış hamiləlik və ya başlamış düşük kimi ciddi vəziyyətlərin də təzahürü ola bilər. Ona görə hər bir qanaxma epizodu həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
Qeyd etmək lazımdır ki, ilk trimestrdə düşüklərin əksəriyyətinin səbəbi dölün xromosom anomaliyalarıdır və onların qarşısını heç bir müalicə ilə almaq mümkün deyil. Qadının adi fiziki aktivliyi, işi və ya gündəlik stress adətən düşüyün səbəbi olmur.
Səbəbləri
Bir çox hallarda qanlı ifrazatın dəqiq səbəbini müəyyən etmək mümkün olmur. Hamiləliyin pozulması təhlükəsi ilə əlaqəli əsas səbəblər və risk amilləri bunlardır:
- döl yumurtasının genetik (xromosom) anomaliyaları – erkən düşüklərin ən çox rast gəlinən səbəbi; qadının yaşı artdıqca onların ehtimalı yüksəlir;
- retroxorionik hematoma – döl yumurtası ilə uşaqlıq divarı arasında qan yığılması; kiçik hematomalar çox vaxt öz-özünə sorulur;
- uşaqlığın inkişaf anomaliyaları və xəstəlikləri – arakəsməli və ya ikibuynuzlu uşaqlıq, boşluğu deformasiya edən mioma, uşaqlıqdaxili bitişmələr;
- istmiko-servikal çatışmazlıq – uşaqlıq boynunun vaxtından əvvəl qısalması və açılması; daha çox ikinci trimestrdə əhəmiyyət kəsb edir;
- endokrin pozuntular – qalxanabənzər vəzin xəstəlikləri, nəzarətsiz şəkərli diabet, polikistik yumurtalıq sindromu;
- antifosfolipid sindromu və digər qanın laxtalanma pozuntuları – xüsusən təkrarlanan düşüklərdə nəzərə alınır;
- kəskin infeksiyalar və yüksək hərarət;
- zərərli vərdişlər və maddələr – siqaret, alkoqol, narkotik vasitələr, hamiləlikdə əks göstərişi olan bəzi dərmanların qəbulu;
- qarın nahiyəsinin travması;
- əvvəlki düşüklər və qadının yaşının otuz beşdən yuxarı olması.
Mərhələləri
Düşük prosesinin bir-birini əvəz edən mərhələləri fərqləndirilir:
- pozulma təhlükəsi – qanlı ifrazat, ağrı, lakin uşaqlıq boynu bağlıdır, hamiləlik inkişaf edir;
- başlamış düşük – ağrı və qanaxma güclənir, döl yumurtası uşaqlıq divarından qopmağa başlayır;
- gedişdə olan düşük – uşaqlıq boynu açılır, hamiləliyi saxlamaq mümkün olmur;
- natamam və tam düşük – döl yumurtası qismən və ya tam xaric olur.
Yalnız birinci mərhələdə hamiləliyin davam etməsi üçün real şans olur. Ayrıca inkişafdan qalmış hamiləlik də ayırd edilir – bu zaman dölün inkişafı dayanır, lakin qanaxma və ağrı uzun müddət olmaya bilər.
Klinik mənzərə
Əlamətlər yüngül ola bilər və bəzən yalnız bir-iki dəfə təkrarlanır.
- cinsiyyət yollarından az miqdarda qanlı, çəhrayı və ya qəhvəyi ifrazat;
- qarnın aşağı hissəsində və beldə çəkici, aybaşıya bənzər ağrılar;
- uşaqlığın gərginləşməsi, «daşlaşması» hissi;
- bəzən heç bir əlamət olmur və retroxorionik hematoma USM zamanı təsadüfən aşkarlanır.
Qeyd etmək lazımdır ki, ilk həftələrdə toksikozun və döş həssaslığının birdən azalması özlüyündə düşük əlaməti deyil, lakin narahatlıq yaradırsa, həkimlə müzakirə etmək olar.
Təcili həkimə müraciət etmək lazımdır, əgər:
- bol qanaxma var – bir saat ərzində bir neçə gigiyenik bağlama dolursa;
- laxtalar və ya toxuma hissələri xaric olur;
- güclü, kramp xarakterli və ya birtərəfli kəskin ağrı yaranıb, ağrı çiyinə yayılır;
- başgicəllənmə, güclü zəiflik, huşun itməsi, ürəkdöyünmə var;
- yüksək hərarət, üşütmə, xoşagəlməz iyli ifrazat müşahidə olunur.
Bu hallarda dərhal 103 nömrəsinə zəng etmək lazımdır.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnostikanın məqsədi hamiləliyin uşaqlıqda yerləşdiyini və inkişaf etdiyini təsdiqləmək, qanaxmanın mənbəyini və mümkün səbəbini aşkarlamaqdır.
- anamnez – son aybaşının tarixi, əvvəlki hamiləliklər və düşüklər, xroniki xəstəliklər, qəbul olunan dərmanlar;
- ginekoloji baxış – uşaqlıq boynunun vəziyyətinin, qanaxmanın həcminin və mənbəyinin qiymətləndirilməsi; qanaxma uşaqlıq boynunun polipi və ya ektropionu («eroziyası») kimi başqa səbəbdən də ola bilər;
- transvaginal USM – döl yumurtasının uşaqlıqda yerləşməsinin, dölün ürək döyüntülərinin, ölçülərinin hamiləlik müddətinə uyğunluğunun, hematomanın aşkarlanması; lazım olduqda müayinə bir müddətdən sonra təkrarlanır;
- qanda beta-xorionik qonadotropinin dinamikası – çox erkən müddətlərdə, USM-də hamiləlik hələ görünmədikdə inkişafı qiymətləndirmək və uşaqlıqdankənar hamiləliyi istisna etmək üçün;
- qan qrupu və rezus amilinin təyini – rezus-mənfi qadınlarda profilaktika ehtiyacını müəyyən etmək üçün;
- göstəriş olduqda – qanın ümumi analizi (anemiya), koaqulogramma, qalxanabənzər vəzin hormonları, infeksiyalara müayinə.
Differensial diaqnostikada pozulma təhlükəsi uşaqlıqdankənar hamiləlikdən, inkişafdan qalmış hamiləlikdən, başlamış düşükdən, trofoblastik xəstəlikdən (molyar hamiləlik) və uşaqlıq boynunun xəstəliklərindən ayırd edilir.
Ağırlaşmalar
- düşük və ya inkişafdan qalmış hamiləlik;
- güclü qanaxma və onun nəticəsində dəmir çatışmazlığı anemiyası;
- retroxorionik hematomanın böyüməsi;
- rezus-mənfi qadınlarda profilaktika aparılmadıqda rezus-sensibilizasiya və növbəti hamiləliklərdə hemolitik xəstəlik riski;
- uşaqlıqdankənar hamiləliyin gec tanınması – həyat üçün təhlükəli daxili qanaxma riski;
- emosional gərginlik, narahatlıq və depressiya – bu da diqqət və dəstək tələb edir.
Müalicə
Taktikanı ginekoloq müayinə nəticələrinə əsasən müəyyən edir. Əksər hallarda müşahidə və təkrar USM nəzarəti kifayət edir. Erkən dövrdə xromosom anomaliyası ilə bağlı düşüyün qarşısını almaq mümkün olmadığını bilmək vacibdir – müalicə hamiləliyi «məcburi saxlamağa» deyil, aşkar edilmiş səbəblərin aradan qaldırılmasına və ağırlaşmaların qarşısının alınmasına yönəlir.
- Rejim – fiziki və emosional yükün azaldılması, ağır əşya qaldırmamaq; qanlı ifrazat davam etdikcə cinsi əlaqədən çəkinmək tövsiyə oluna bilər. Sərt yataq rejimi effektivliyini sübut etməyib və rutin olaraq təyin edilmir.
- Hormonal dəstək – göstəriş olduqda, məsələn, qanaxma ilə yanaşı əvvəllər düşüklər olubsa, həkim proqesteron preparatları təyin edə bilər. Qərar fərdi qəbul edilir.
- Rezus-profilaktika – rezus-mənfi qadınlara göstəriş üzrə anti-rezus immunoqlobulin yeridilir.
- Səbəbin müalicəsi – qalxanabənzər vəzin funksiyasının korreksiyası, şəkərli diabetin kompensasiyası, laxtalanma pozuntularında antikoaqulyantlarla xüsusi müalicə, infeksiyaların müalicəsi.
- İstmiko-servikal çatışmazlıqda – uşaqlıq boynuna tikiş qoyulması və ya digər üsullar mütəxəssis tərəfindən nəzərdən keçirilir.
- Psixoloji dəstək – narahatlığın azaldılması, suallara aydın cavab almaq.
Bol qanaxma və ya ağır vəziyyət olduqda müalicə stasionarda aparılır. Nə etmək olmaz: hormonal və «saxlayıcı» dərmanları, bitki vasitələrini özbaşına qəbul etmək, qanaxmanı evdə «gözləmək», isti vanna və ya qarına isti qoymaq, ağrıkəsiciləri həkimlə razılaşdırmadan içmək.
Profilaktika
- hamiləliyin planlaşdırılması, hamiləlikdən əvvəl müayinə və xroniki xəstəliklərin kompensasiyası;
- fol turşusunun hamiləlikdən əvvəl və erkən dövrdə həkim tövsiyəsi ilə qəbulu;
- siqaret və alkoqoldan tam imtina, passiv siqaret tüstüsündən qaçmaq;
- hamiləlik zamanı istənilən dərmanı yalnız həkimlə razılaşdırmaq;
- hamiləliyin erkən dövrdə qeydiyyata alınması və müntəzəm müşahidə;
- bədən çəkisini normada saxlamaq, sağlam qidalanma və mülayim fiziki aktivlik;
- əvvəllər təkrarlanan düşüklər olubsa – hamiləlikdən əvvəl ətraflı müayinə.
Hansı həkimə müraciət etməli
Hamiləlikdə qanlı ifrazat və ya ağrı yarandıqda mama-ginekoloqa müraciət etmək lazımdır. Ağır əlamətlər olduqda isə təcili yardım çağırmaq və ya ginekoloji stasionara müraciət etmək lazımdır.
Yadda saxla!
Hamiləlikdə qanlı ifrazat həmişə düşük demək deyil, lakin onu nəzərə almamaq olmaz.
- Hər hansı qanlı ifrazat yaranarsa, həmin gün həkimə müraciət edin.
- Bol qanaxma, güclü ağrı, başgicəllənmə və ya huşun itməsi olarsa, dərhal 103 nömrəsinə zəng edin.
- Dərmanları, «saxlayıcı» vasitələri özbaşına qəbul etməyin.
- Erkən düşükdə qadın günahkar deyil – əksər hallarda səbəb dölün xromosom anomaliyasıdır.
Faydalı Məqalələr
Hamiləliyin aparılması – özünüzə və uşağınıza qayğı
Əziz qadınlar! Həyatınızda heyrətamiz və gözəl bir dövr – hamiləlik başlayıb. Kimləri üçünsə bu xəbər gözlənilməzdir, kimlərinsə üçün…
İstiqamət: Ginekologiya
Hamiləlik məsələsi və beta-xorionik qonadotropin
Doğuş yaşında olan bir çox qadında menstrual siklin pozulması və özünü pis hiss etmə zamanı kifayət qədər tez-tez…
İstiqamət: Ginekologiya
Suallar və cavablar
Xeyr. Erkən dövrdə qanlı ifrazat olan qadınların əksəriyyətində USM-də dölün ürək döyüntüləri müəyyən edilirsə, hamiləlik normal davam edir. Proqnozu həkim müayinə nəticələrinə görə qiymətləndirir.
Uzunmüddətli sərt yataq rejiminin düşüyün qarşısını aldığı sübut olunmayıb, əksinə, trombozlara və əzələ zəifliyinə səbəb ola bilər. Adətən yükün azaldılması və həkim nəzarəti tövsiyə olunur.
Xeyr. Erkən düşüklərin əksəriyyəti dölün xromosom anomaliyaları ilə bağlıdır və qadının hərəkətlərindən asılı deyil. İdman, adi iş, cinsi əlaqə və ya kiçik stress sağlam hamiləlikdə düşüyə səbəb olmur.
Bir düşükdən sonra qadının fiziki və emosional bərpası nəzərə alınaraq vaxtı həkimlə müzakirə etmək lazımdır. İki və daha çox düşük olubsa, növbəti hamiləlikdən əvvəl səbəbləri araşdırmaq məsləhətdir.
Kiçik hematomalar çox vaxt öz-özünə sorulur və hamiləlik normal davam edir. Böyük hematomalar riskləri bir qədər artırır, ona görə həkim təkrar USM ilə onun dinamikasını izləyir. Qanaxma güclənərsə, dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır.
Əksər hallarda ağır fiziki yük və zərərli şərait olmayan işə davam etmək mümkündür. İş rejimi və müvəqqəti əmək qabiliyyətsizliyi ehtiyacı qadının vəziyyətinə görə həkimlə fərdi müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
