Uşaqlıq boynunun leykoplakiyası serviks səthində ağ keratotik sahəni təsvir edən klinik termindir. Bu görünüşün səbəbi müxtəlif ola bildiyindən kolposkopiya və histoloji qiymətləndirmə tələb oluna bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Servikal leykoplakiya
- serviksin hiperkeratozu
Xəstəlik haqqında
Leykoplakiya uşaqlıq boynu epitelində baş verən patoloji prosesdir. Bu zaman çoxqatlı yastı epitel qlikogen istehsalını dayandırır və buynuzlaşmağa başlayır (normada buynuzlaşma olmur). Leykoplakiya selikli qişada ağımtıl sahələr şəklində görünür və adını buradan almışdır (yunanca leukos — ağ).
Səbəbləri
Leykoplakiya epitelial diferensasiya proseslərinin pozulması ilə xarakterizə olunur. Bir qayda olaraq, bu vəziyyət xarici və daxili amillərlə provokasiya olunur. Xarici səbəblər aşağıdakılar ola bilər:
- boyun epitelinin mexaniki travması (kəskin cinsi əlaqə, seks-oyuncaqlardan istifadə, əvvəllər aparılmış uşaqlıq boynunun diatermokoaqulyasiyası);
- kimyəvi və temperatur qıcıqlanması (məsələn, əvvəlcədən turş reaksiyalı gellə emal edilməli olan kontraseptiv qapaqcıqların uzunmüddətli istifadəsi zamanı);
- iltihabi proseslər (xüsusən papillomavirus infeksiyası).
Daxili səbəblər kimi aşağıdakılar nəzərdən keçirilir:
- həzm traktının xəstəlikləri;
- retinol mübadiləsinin pozulması;
- hormonal disbalans (anovulyator dövrlər);
- immun statusun pozulmaları;
- estrogen preparatların uzunmüddətli qəbulu;
- çanaq orqanlarının prolapsı;
- doğuş və abortlardan sonra uşaqlıq boynunun sikatrisial deformasiyaları.
Bəzi hallarda qadın xətti üzrə ən yaxın qohumlarda leykoplakiya hallarına rast gəlinə bilər.
Təsnifat
Şərti olaraq leykoplakiyanın 2 növü fərqləndirilir:
- Zərif — asanlıqla soyulan (tamponla çıxarılan) növ.
- Kobud — altındakı selikli qişaya möhkəm bitişmiş sıx ləkələr (plaklar) şəklində.
Yayılma dərəcəsinə görə leykoplakiya aşağıdakı kimi ola bilər:
- nöqtəvi;
- uşaqlıq boynunun bütün səthini əhatə edən geniş.
Klinik mənzərə
Uşaqlıq boynunun leykoplakiyası subyektiv narahatlıq yaratmır. Yalnız qadınların kiçik bir hissəsi cinsi yollardan bol ağ ifrazat və cinsi əlaqədən sonra meydana çıxan qanlı ləkələnmədən (selikli qişanın damarlarının zədələnməsi ilə əlaqədardır) şikayət edə bilər.
Bir qayda olaraq, leykoplakiya yalnız uşaqlıq boynunun güzgülərdə müayinəsi zamanı aşkar edilir. Əsas əlamətlərə aşağıdakılar aiddir:
- ağ ləkə (epitel qatının buynuzlaşması və qalınlaşması nəticəsində, bu qat vasitəsilə damarlar demək olar ki, seçilmir);
- aydın sərhədlər;
- kimyəvi məhlullarla test emalından əvvəl dəyişikliklərin çılpaq gözlə görünə bilməsi;
- ləkənin ətraf epitellə eyni səviyyədə olması və ya bir qədər hündür olması.
Diaqnoz genişləndirilmiş kolposkopiya aparılarkən təsdiqlənir. Bu, uşaqlıq boynunun mikroskop altında böyüdülərək müayinə edilməsi və bir sıra sınaqların aparılmasıdır. Leykoplakiya sahələrində qlikogenin olmaması səbəbindən yod ilə emaldan sonra rəngini dəyişmir (yod-neqativ sahələr).
Leykoplakiya diaqnozu qoyularkən bütün hallarda ginekoloq biopsiya aparır — ən çox dəyişikliyə uğramış yerlərdən toxuma nümunəsi götürür. Sonradan bu material histoloji tədqiqata məruz qalır (morfoloq rəyində parakeratoz və ya akantoz göstərir). Biopsiya müalicənin planlaşdırılmasında ayrılmaz komponentdir, çünki buynuzlaşma zonasının altında epitel daxilində baş verən dəyişiklikləri əvvəlcədən proqnozlaşdırmaq mümkün deyil.
Beləliklə, ixtisaslı ginekoloq uşaqlıq boynu biopsiya materialının morfoloji tədqiqindən sonra leykoplakiyanın son diaqnozunu qoyur.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Kolposkopik və histoloji üsullarla leykoplakiya diaqnozu qoyulduqdan sonra ən ehtimal olunan səbəbləri müəyyən etməyə yönəlmiş fərdi seçilmiş müayinə kompleksi təyin edilir. Diaqnostika proqramına aşağıdakı üsullar daxil ola bilər:
- vaginal və servikal mikrofloranın xarakterinin bakterioskopik və bakterioloji təyini;
- hormonal profilin qiymətləndirilməsi;
- urogenital infeksiyaları, xüsusən leykoplakiya olduqda klinik vəziyyəti dəfələrlə ağırlaşdıran yüksək onkogen papillomavirus ştammlarını istisna etmək üçün PZR;
- uşaqlıq boynunun xarici səthindən və servikal kanaldan götürülmüş qazıntıların sitoloji tədqiqi (hüceyrə tərkibini öyrənməyə imkan verir);
- kiçik çanaq orqanlarının ultrasəs müayinəsi (menstrual dövrün tənzimlənməsinin düzgünlüyünü dolayı qiymətləndirmək üçün);
- ofis histeroskopiyası və zəruri hallarda toxumaların sonrakı morfoloji tədqiqi ilə servikal kanalın qazınması.
Müalicə
Müalicə üsulları
Leykoplakiyanın müalicəsinin əsas vəzifəsi epitelin patoloji dəyişikliyə uğramış sahələrinin aradan qaldırılmasıdır. Göstərişlərə əsasən residiv əleyhinə terapiya aparılır.
Konservativ müalicə
Əgər mikroskopik tədqiqat məlumatlarına görə iltihabi proses aşkar edilibsə, əvvəlcə onun aradan qaldırılması aparılır. Bunun üçün birinci mərhələdə ginekoloq lokal və/və ya sistem əleyhinəmikrob preparatları təyin edir, ikinci mərhələdə isə vaginal mikrofloranın normal tərkibini bərpa edən vasitələri təyin edir.
Bəzi hallarda xəstələr müalicəyə ehtiyac duymaya bilər. Bu, İPV statusu mənfi olan gənc, doğmamış qadınlara aiddir. Onlar dinamik müşahidə üçün (sitoloji sürtmə və genişləndirilmiş kolposkopiya) müntəzəm olaraq ginekoloqa gəlməlidirlər.
Cərrahi müalicə
Leykoplakiya sahələrinin çıxarılması yalnız vaginal yaxmanın təmizlik dərəcəsi birinci-ikinci dərəcə olduqda, yəni iltihabi proses olmadıqda, həmçinin diaqnozun histoloji təsdiqindən və bədxassəli transformasiyanın istisna edilməsindən sonra aparılır. Əsas müalicə üsulları bunlardır:
- krioterapiya (dondurma);
- diatermokoaqulyasiya (dağlama);
- radiodalğa ilə çıxarma;
- yüksək intensivlikli lazer-karbon terapiyası;
- arqon-plazma ablasiyası.
Əgər leykoplakiya uşaqlıq boynunun deformasiyası və əhəmiyyətli böyüməsi ilə müşayiət olunursa, ginekoloq bu vəziyyətin residivlərinin qarşısını almaq məqsədilə plastik əməliyyat aparılmasını tövsiyə edir. Uşaqlıq boynunun pozulmuş anatomiyası qoruyucu baryerlərin zəifləməsi ilə müşayiət olunur ki, bu da epitelin diferensasiya proseslərinin pozulması üçün şərait yaradır.
Papillomavirus infeksiyası və displaziyanın histoloji əlamətləri aşkar edildikdə vəziyyət kifayət qədər ciddi qiymətləndirilir. Ginekoloqlar ablasiya (dağlama) və ya eksiziya (uşaqlıq boynunun patoloji sahəsinin kəsilib çıxarılması) tələb edən intraepitelial zədələnmədən danışırlar.
Reabilitasiya
Leykoplakiya sahələri çıxarıldıqdan sonra stasionar müşahidəyə ehtiyac yoxdur. Prosedurdan dərhal sonra qadın klinikanı tərk edə bilər.
Uşaqlıq boynunun tam epitelləşməsinə qədər (bu mərhələnin başa çatması barədə ginekoloq məlumat verəcək) riayət edilməli olan reabilitasiya mərhələsinin əsas tövsiyələri bunlardır:
- vaginal cinsi əlaqədən imtina;
- həddindən artıq fiziki fəallığın məhdudlaşdırılması;
- sauna və hamamlara getməmək;
- vanna əvəzinə gigiyenik duş qəbul etmək;
- birbaşa günəş şüaları altında məhdud qalmaq;
- menstrual tamponlardan istifadədən imtina (yalnız hər 3-4 saatdan bir dəyişdirilməli olan gigiyenik salfetlərə icazə verilir).
Uşaqlıq boynunun sağalmasını sürətləndirmək üçün vaginaya yeridilən reparativ preparatlar tövsiyə edilə bilər.
Profilaktika
Leykoplakiyanın inkişaf riskini azaltmağa aşağıdakı tədbirlər kömək edəcək:
- uşaqlıq boynunun patoloji proseslərinin vaxtında müalicəsi;
- vaksinasiya vasitəsilə papillomavirus infeksiyasından qorunma və papillomavirusa görə laborator müayinədən keçməmiş partnyorla cinsi əlaqədən imtina;
- menstrual dövr pozğunluqlarının vaxtında korreksiyası;
- doğumun tənzimlənməsi metodu kimi abortların istisna edilməsi üçün kontrasepsiya.
Uşaqlıq boynu eroziyasına elektrik və ya kimyəvi dağlama aparılmış xəstələr müntəzəm olaraq ginekoloqun nəzarətində olmalıdır. Nəzarət müayinələrinin (sitologiya, kolposkopiya) tezliyini həkim fərdi olaraq müəyyən edir.
Yadda saxla!
Ginekoloqlar vurğulayırlar ki, leykoplakiya demək olar ki, simptomsuz gedən prosesdir və displaziya olduqda xərçəngönü vəziyyət kimi qiymətləndirilir. Buna görə uşaqlıq boynunun quruluşundakı morfoloji pozğunluqları vaxtında aşkar etmək çox vacibdir. İstənilən yaşda olan qadınlara, cinsi həyat sürüb-sürməməsindən asılı olmayaraq, şikayət olmadıqda ildə 1 dəfə ginekoloqun profilaktik müayinəsinə gəlmək tövsiyə olunur. Skrininq müayinələri cinsi orqanların sağlamlıq səviyyəsini obyektiv qiymətləndirməyə imkan verəcək.
Normadan kənarlaşmalar aşkar edildiyi halda mütəxəssis fərdiləşdirilmiş müalicə planı hazırlayacaq. Məlum olduğu kimi, xəstəlik nə qədər erkən aşkar edilirsə, terapiyanın effektivliyi bir o qədər yüksək olur. Bundan əlavə, uşaqlıq boynunun fon və xərçəngönü proseslərinin erkən diaqnostikası hüceyrələrin bədxassəli transformasiyasının inkişafından qaçmağa kömək edir.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Suallar və cavablar
Əksər hallarda leykoplakiya xoşxassəli dəyişiklikdir və xərçəngə çevrilmir, lakin bəzi formalarda hüceyrə quruluşunda atipik dəyişikliklər müşahidə oluna bilər ki, bu da nəzarəti vacib edir. Buna görə ginekoloq kolposkopiya və zərurət olduqda biopsiya vasitəsilə toxumanın xarakterini dəqiqləşdirir. Nəticədən asılı olaraq sadəcə müşahidə və ya aktiv müalicə tövsiyə oluna bilər.
Residiv mümkündür, xüsusilə leykoplakiyaya səbəb olan amil (hormonal pozğunluq, xroniki iltihab və s.) aradan qaldırılmayıbsa. Buna görə müalicədən sonra da ginekoloqun müntəzəm nəzarətində qalmaq, dövri kolposkopik müayinədən keçmək tövsiyə olunur ki, yeni dəyişikliklər erkən mərhələdə aşkarlansın.
Leykoplakiyanın özü infeksiya deyil, əsasən mexaniki travma, kimyəvi və ya temperatur qıcıqlanması nəticəsində uşaqlıq boynu epitelində baş verən dəyişiklikdir. Bununla belə, bəzi hallarda cinsi yolla ötürülən infeksiyalar da yaranmasına əlavə töhfə verə bilər, buna görə diaqnostika zamanı vaginal mikrofloranın və infeksiyaların yoxlanılması da nəzərdə tutula bilər.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
