Lipoma yetkin piy hüceyrələrindən inkişaf edən geniş yayılmış xoşxassəli yumşaq toxuma şişidir. Çox vaxt dərialtı, yumşaq, hərəkətli və ağrısız olur.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Piy toxuması şişi
Xəstəlik haqqında
Lipoma müxtəlif yetkinlik dərəcəli piy hüceyrələrindən ibarət xoşxassəli törəmədir. Bir qayda olaraq, o, ölçücə yavaş böyüyür, ağrımır, qaşınma ilə müşayiət olunmur və insanın həyatı üçün təhlükə yaratmır. Lakin üzdə, boyunda və yuxarı ətraflarda yerləşən lipoma nəzərəçarpan kosmetik qüsur təşkil edir; ayaqcıq üzərində böyüyən lipoma isə burulma şəklində ağırlaşma riski yaradır. Çox nadir hallarda, lakin yenə də şişin bədxassəli formaya çevrilməsi mümkündür; bu, pasiyent üçün təhlükəlidir, onun həyat keyfiyyətini xeyli pisləşdirir və ömür müddətini qısaldır.
Əlverişsiz nəticədən qaçmaq üçün lipomaya bənzər törəmə aşkarlandıqda cərrah və ya dermato-onkoloq konsultasiyasına müraciət etmək lazımdır.
Statistik məlumatlara görə, lipomalar kifayət qədər geniş yayılmışdır — hər yüz nəfərdən biri onlardan əziyyət çəkir. Kişilər və qadınlar eyni tezliklə xəstələnir, uşaqlar üçün isə bu patologiya səciyyəvi deyil.
Şiş daha çox aydın konturlu tək törəmə şəklində olur, bəzən isə əzələlər arasından dərinə, sümüküstlüyə qədər böyüyür. O, əsasən piy toxuması az olan nahiyələrdə (təpə nahiyəsi, kürəyin yuxarı hissəsi, çiyinlər) formalaşır. Patologiyanın ayrıca forması yayılmış lipomadır; onun üçün törəmənin aydın sərhədlərinin olmaması səciyyəvidir və çoxlu sayda salxımvari piy yığıntılarının əmələ gəlməsi ilə müşayiət olunur.
Səbəbləri
Lipoma müstəqil patologiya kimi inkişaf edə bilər və ya digər orqanların xəstəliklərinin təzahürlərindən biri ola bilər. Onun əsas səbəbləri:
- irsi meyllik (lipomaların bir hissəsində 12-ci xromosomun uzun qolunda HMGA2 geninin yerləşdiyi sahənin yenidən qurulmaları aşkar edilir);
- doğuşdaqabağı inkişaf pozğunluqları (piy hüceyrələrinin qeyri-tipik yerlərdə inkişafı);
- nevroendokrin xəstəliklər (Derkum xəstəliyi);
- Madelunq xəstəliyi.
Endokrin orqanların (hipofiz, qalxanabənzər vəzi) çatışmazlığından, yuxarı tənəffüs yollarının onkopatologiyasından əziyyət çəkən, alkoqol və narkotik maddələr qəbul edən insanlarda lipomaların formalaşma ehtimalı yüksəkdir.
Təsnifat
Bu gün klinisistlər lipomanın 9 növünü ayırd edirlər:
- adenolipoma (adipositlərdən əlavə tər vəziləri komponentlərini də ehtiva edir);
- perinevral (yuxarı ətraflarda median sinir boyunca inkişaf edir, onun innervasiya etdiyi barmaqların ölçüsünün böyüməsi ilə müşayiət olunur);
- angiolipoma (piy hüceyrələrini və qan damarlarını özündə birləşdirir, adətən gənc yaşda dərialtı toxumada, əsasən qollarda və gövdədə aşkarlanır, çox vaxt ağrılı olur);
- bel-sakral (adətən təcrid olunmuş şəkildə deyil, onurğanın anadangəlmə qüsurları və onurğa beyninin formalaşmasının doğuşdaqabağı pozulması ilə birlikdə inkişaf edir);
- miolipoma (adipositlərdən və əzələ liflərindən ibarətdir);
- əzələdaxili və əzələlərarası (əzələlər və ya ayrı-ayrı əzələ lifləri arasındakı boşluqlarda yerləşir, residivə meyllidir);
- vətər qınının şişi (oynaq qişaları nahiyəsində və vətər qınlarında yaranır);
- yayılmış (piy toplanması salxım şəklindədir, ətraf toxumalardan aydın sərhədlənməyib, yerləşdiyi nahiyəni əhəmiyyətli dərəcədə deformasiyaya uğradır, zahirən onun həcmini artırır).
Klinik mənzərə
Qadın və kişilərdə lipoma tək və ya çoxsaylı ola bilər, ayaq altı və ovuc nahiyələri istisna olmaqla bədənin istənilən anatomik nahiyəsində inkişaf edə bilər, dərialtı piy toxumasında və ya daxili orqanların (baş beyin, ürək, böyrək və s.) toxumasında yerləşə bilər. O, bir neçə millimetrdən 20 santimetrə qədər ölçüdə, sıx-elastik konsistensiyalı, ətraf toxumalardan aydın sərhədlənmiş (yayılmış formadan başqa) dəyirmi, hərəkətli törəmə görünüşündədir. Şiş ölçüsü yavaş-yavaş artır və 10 haldan 9-unda ağrısızdır. Sinir ətrafında böyüyən və sinir uclarını sıxan perinevral lipoma diskomfort və ağrı hissi ilə müşayiət oluna bilər.
Şişin üzərindəki dəri dəyişməmiş, adi rəngdə, ağrısızdır.
Çox vaxt lipoma insana narahatlıq yaratmadığından, bu vəziyyətdə həkimə müraciətin əsas səbəbi vizual diskomfortdur.
Əgər lipomanın üzərindəki dəri zədələnərsə, törəmənin infeksiyalaşması və lokal iltihabın inkişafı mümkündür. Bu, müvafiq simptomlarla müşayiət olunur:
- ağrı;
- qızarma;
- lokal şişkinlik;
- lokal temperaturun yüksəlməsi;
- zədələnmiş sahənin funksiyasının pozulması.
Lipoma daxili orqanlar nahiyəsində formalaşdıqda, zədələnmiş orqanı sıxır ki, bu da müvafiq simptomatika ilə – baş ağrısı, ürək işinin pozulması, arterial hipertenziya və ya digər təzahürlərlə özünü göstərir.
Şəkillərdə əlamətlər
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Bəzən xəstənin fiziki müayinəsi zamanı lipomanın yerləşməsi və ölçüləri tam aydın olmadıqda, həkimləri əlavə olaraq törəmənin USM-ni aparırlar. Bu sadə və yüksək informativ vizuallaşdırma metodu şişin yerləşməsini və diametrini dəqiq müəyyən etməyə imkan verir.
Lipomanın çıxarılmasından əvvəl xəstəyə müalicə zamanı və ondan sonra potensial risklərin minimuma endirilməsi üçün zəruri olan standart instrumental və laborator testlər əlavə olaraq təyin ediləcəkdir:
- qanın ümumi və biokimyəvi analizi;
- infeksiyalara görə qan analizi (QİÇS, virus hepatitləri, sifilis);
- EKQ, flüoroqrafiya;
- əlaqədar mütəxəssislərin konsultasiyaları və digərləri.
Müalicə
Cərrahlar Avropanın və dünyanın aparıcı mərkəzlərində istifadə olunan vahid tibbi yardım protokollarına riayət edərək işləyirlər. Müasir tövsiyələrə əsasən, lipomanın təhlükəsiz aradan qaldırılmasının optimal metodu onun fibroz kapsulla birlikdə enukleasiyasıdır (soyulmasıdır).
- Əməliyyat yerli anesteziya altında aparılır və 20-40 dəqiqə çəkir.
- Həkim lipomanın yerləşdiyi sahəni anestetiklə hopdurur.
- Bundan sonra cərrah skalpellə şişin perimetri boyunca kəsik edir, sonra törəməni kapsulla birlikdə çıxarır.
- Əməliyyatın sonunda xəstənin dərisinə çapığı minimal və az nəzərə çarpan edən atravmatik kosmetik tikişlər qoyulacaqdır.
Əməliyyat bütün xəstələr üçün deyil, yalnız şişi əhəmiyyətli kosmetik qüsur olan, sürətlə böyüyən və ya bədxassəli törəməyə transformasiya riski yüksək olan şəxslər üçün zəruridir. Digər hallarda gözləmə taktikası – xəstə üzərində dinamik müşahidə tətbiq olunur.
Reabilitasiya
Lipoması olan insanlar təxminən hər 6 aydan bir həkim müayinəsindən keçməlidir (dəqiq intervalı həkiminizlə müəyyənləşdirin): bu, törəmənin böyümə dinamikasını izləməyə və cərrahi müalicəyə göstərişləri vaxtında müəyyən etməyə kömək edir.
Az travmatik üsullarla aparılan müdaxilədən sonra narahatlıq adətən az olur və çox vaxt 12–36 saatdan sonra adi həyat ritminə qayıtmaq mümkündür. Bərpa müddəti müdaxilənin həcmindən asılıdır, onu həkim müəyyən edir.
Profilaktika
Lipoma inkişafı riskini azaltmaq üçün sağlam həyat tərzinə riayət etmək (kifayət qədər hərəkət etmək, kifayət qədər yuxu almaq, alkoqoldan sui-istifadə etməmək, narkotik maddələr qəbul etməmək, tam və balanslaşdırılmış qidalanmaq), bədən çəkisini normal hədlərdə saxlamaq, mövcud xroniki xəstəliklərin kəskinləşmələrini vaxtında müalicə etmək lazımdır.
Yadda saxla!
Mən, həkim kimi, tez-tez lipomalı xəstələrə konsultasiya verirəm. Adətən bu törəmələr geniş əsasa malik olur, lakin bəzən onlar sanki sap üzərində yerləşir. Bu zaman şiş kifayət qədər hərəkətli olur və onu zədələmək çətin deyil. Bundan əlavə, şişi qidalandıran damarların sıxılması ilə sapın burulması şəklində ağırlaşmaların inkişaf riski yüksəkdir. Bu, ifadəli ağrı sindromu və lipomanın rənginin dəyişməsi ilə müşayiət olunur – onun üzərindəki dəri solğunlaşır və ya sianotik olur, xəstəyə vaxtında yardım göstərilmədikdə isə törəmənin özü xoralaşır və ya nekrozlaşır. Belə vəziyyət lipomanın çıxarılması məqsədilə cərraha təxirəsalınmadan müraciəti tələb edir.
Suallar və cavablar
Xeyr, lipoma yoluxucu törəmə deyil və toxunmaqla və ya hər hansı təmasla başqa insana ötürülmür. O, dərialtı piy hüceyrələrinin yerli çoxalması nəticəsində yaranır, bunda irsi amillər müəyyən rol oynaya bilər, lakin bu, infeksion proses deyil. Xəstə ilə adi təmas ətrafdakılar üçün heç bir risk yaratmır.
Həmişə deyil. Kiçik, ağrısız və böyüməyən lipoma zamanı həkim sadəcə müşahidəni tövsiyə edə bilər. Çıxarılma adətən törəmə böyüdükdə, narahatlıq və ya hərəkət məhdudiyyəti yaratdıqda, yaxud diaqnoz dəqiq olmadıqda nəzərdən keçirilir. Tam çıxarıldıqdan sonra elə həmin yerdə residiv nadir hallarda olur, ancaq başqa nahiyələrdə yeni lipoma əmələ gələ bilər.
Lipomanın özü xoşxassəli törəmədir və bədxassəli çevrilmə çox nadir hadisədir. Bununla belə, piy törəməsi sürətlə böyüyürsə, ağrılıdırsa və ya qeyri-adi əlamətlər daşıyırsa, həkim nadir rast gəlinən bədxassəli piy şişlərini (liposarkoma) istisna etmək üçün əlavə müayinə təyin edə bilər. Əksər lipomalar bütün həyat boyu zərərsiz qalır.
Mövzu üzrə məqalələr
Ambulator cərrahiyyə
Hamı hələ bilmir ki, əvvəllər stasionarda uzun müddət qalmağı tələb edən bir çox əməliyyat bu gün bir gün…
İstiqamət: Ümumi cərrahiyyə
Uşaqda appendisit
Appendisitlə qarşılaşan istənilən cərrah təsdiq edər ki, hər bir konkret halda onun diaqnozunu qoymaq heç də asan vəzifə…
İstiqamət: Ümumi cərrahiyyə / Pediatriya
Qadınlarda appendisit: yerləşməsi, səbəbləri, əlamətləri, necə və harada ağrıyır
Qadınlarda appendisit — qarnın sağ aşağı hissəsindəki kiçik bağırsaq çıxıntısı olan appendiksin iltihabıdır. Appendiks mühüm funksiyalar yerinə yetirməsə…
İstiqamət: Ümumi cərrahiyyə
Hospitalizasiya - nə qədər davam edir, növləri və qaydaları
Hospitalizasiya — pasiyentin diaqnostika, terapiya və müşahidə üçün tibb müəssisəsinin stasionarında yerləşdirilməsidir. O, təcili və planlı olur. Növlərin…
İstiqamət: Terapiya / Ümumi cərrahiyyə
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
