Menopauzadan sonra uşaqlıq yolundan qanaxma normal hesab edilmir və endometrium xərçəngi də daxil olmaqla ciddi səbəblərin istisnası üçün mütləq qiymətləndirilməlidir.

Yayımlanma tarixi: 21.09.2026

Sinonimlər

Klimakterik qanaxma

Xəstəlik haqqında

Uşaqlıq; yumurtalıq və follikullar (sxem). Mənbə: Servier Medical Art, CC BY 4.0

Klimaks qadının həyatında yumurtalıqlarda əmələ gələn estrogenlərin miqdarının davamlı azalması ilə bağlı keçid dövrüdür. Müəyyən mərhələdə follikullarda estradiolun sintezi tam dayanır və bu, menstrual funksiyanın kəsilməsinə gətirib çıxarır. Qadında aybaşı bir il ərzində olmadıqda ginekoloqlar menopauzanın başlanması barədə danışırlar. Bundan sonrakı bütün dövr postmenopauza adlanır; normada bu dövrdə cinsiyyət yollarından hər hansı qanlı ifrazat olmamalıdır.

Klimakterik dövrdə uşaqlıq qanaxmalarına zəmin yaradan həm üzvi, həm də funksional pozğunluqların ehtimalı yüksəkdir. Ünvanlı müalicənin seçilməsi üçün əsl səbəbin müəyyən edilməsi zəruridir.

Səbəbləri

Menopauza dövründə uşaqlıq qanaxmasının səbəbləri

Klimaksda uşaqlıq qanaxması funksional və ya üzvi pozğunluqlarla yarana bilər. Beynəlxalq Mamalıq və Ginekologiya Federasiyası (FIGO) mümkün səbəblərin şərti abbreviaturasını – PALM-COEIN təklif etmişdir.

Premenopauzada ən çox birinci hissəyə – üzvi amillərlə yaranan PALM-a rast gəlinir:

P – uşaqlıq cismi və ya servikal kanalın polipi;
A – adenomioz (uşaqlığın selikli qişasının onun əzələ qişasının qalınlığına doğru artması, yəni endometrium təkcə uşaqlıq boşluğunda deyil, həmçinin onun hüdudlarından kənarda da müəyyən edilir);
L – uşaqlıq leyomioması (düyünlərin selikaltı yerləşməsi əhəmiyyət kəsb edir);
M – malignizasiya (endometrium hüceyrələrinin bədxassəli çevrilməsi) və diffuz hiperplaziya.

Klimakterik dövrdə malignizasiya ehtimalı ən yüksəkdir (yuvenil və reproduktiv dövrlə müqayisədə). Bu, uşaqlıq qanaxmasının müalicə üsulunun seçilməsinə öz izini qoyur.

COEIN – istənilən yaşda rast gəlinə bilən funksional pozğunluqlar kateqoriyasıdır:

C – koaqulopatiya (qanın laxtalanma proseslərinin pozulması, bu zaman qanaxma müddəti uzanır);
O – ovulyator disfunksiya (yumurtalıqların işgörmə qabiliyyətinin yaşla bağlı azalması əvvəlcə ovulyasiyanın olmaması və proqesteron çatışmazlığı ilə müşayiət olunur, buna görə də menstrual siklin birinci fazasında böyümüş endometrium eyni zamanda tam şəkildə ayrıla bilmir ki, bu da qanaxmaya səbəb olur);
E – endometrial pozğunluqlar (damarları daraldan mediatorların çatışmazlığı və damarları genişləndirən mediatorların artıqlığı, bəzən bu, həmçinin endometriumun iltihabı ola bilər);
I – iatrogen amillər (qanaxmalar qəbul edilən dərman preparatlarına cavab olaraq yan reaksiya ola bilər);
N – təsnif edilməyən səbəblər (bu kateqoriyaya əvvəllər sadalanan qruplardan heç birinə aid edilə bilməyən bütün digər amillər daxildir).

Klimaksda uşaqlıq qanaxmalarının səbəbləri həmçinin kimyaterapiya ilə əlaqəli ola, onun ağırlaşması olaraq meydana çıxa bilər. Premenopauzada, yəni menstrual funksiyanın davamlı dayanmasına qədər, bu vəziyyətə postmenopauzaya nisbətən daha tez-tez rast gəlinir. Kimyaterapiya ilə assosiasiya olunan qanaxma müxtəlif mexanizmlərlə yarana bilər. Bəzi hallarda o, şiş toxumasının dağılmasının nəticəsi olur (məsələn, uşaqlıq cismi və ya boyun xərçəngində), digərlərində – trombositlərin çatışmazlığının nəticəsi kimi, üçüncülərdə isə – yayılmış damardaxili laxtalanma ilə şərtlənir.

Təsnifat

Klimaksda uşaqlıq qanaxması aşağıdakı klinik ifadələrə malik ola bilər:

Kəskin qanaxma – dərhal dayandırılmasını tələb edən intensiv qan itkisidir. Kəskin qanaxma spontan şəkildə inkişaf edə və ya xroniki pozğunluqları ağırlaşdıra bilər.
Xroniki qanaxma – son 6 ay ərzində müşahidə olunan uzunmüddətli və/və ya intensiv uşaqlıq qanaxmasıdır.
Menstruasiyalararası qanaxma – 2 gözlənilən aybaşı arasında uşaqlıqdan əhəmiyyətli həcmdə qan ayrılmasıdır.
Bol aybaşılar – menstrual qan itkisinin həcmi 80 ml-dən çox olan və/və ya “tənqidi günlərin” müddəti 8 gündən artıq olan vəziyyətlərdir.

Klinik mənzərə

Menopauza dövründə uşaqlıq qanaxmasının əsas əlamətləri

Klimaksda uşaqlıq qanaxmasının simptomları birbaşa onun ifadəlilik dərəcəsindən asılıdır. Belə ki, kəskin qanaxma zamanı bol qan itkisi xarakterikdir; bu, əvvəlcə nəbzin tezləşməsinə, sonra isə arterial təzyiqin düşməsinə səbəb ola bilər. O, 2 saatdan artıq davam edir və müvafiq olaraq 1-2 saatda 1 tamponun və ya böyük hiqiyenik salfetin dəyişdirilməsini tələb edir. Xroniki qanaxma üçün menstrual qan itkisinin müddətinin və/və ya həcminin artması xarakterikdir.

Bu vəziyyət hemoqlobin səviyyəsinin düşməsi ilə müşayiət olunur. İnkişaf edən anemiya dərinin solğunluğuna, baş gicəllənməsinə, gözlərin önündə “milçəklərin” çırpınmasına, təngnəfəsliyə, nəbzin sürətlənməsinə və digər oxşar simptomlara səbəb olur.

Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?

Özünüzü müalicə etməyin

Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
Mütləq həkimə müraciət edin

Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
Müalicəni təxirə salmayın

İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103

Diaqnostika

Menopauza dövründə uşaqlıq qanaxmasının diaqnostikası

Diaqnostik proqrama aşağıdakı müayinələr daxil ola bilər:

transvaginal datçikin köməyi ilə uşaqlığın ultrasəs müayinəsi (USM) və onun əlavələri;
ümumi klinik qan analizi;
qanın laxtalanma fəallığının qiymətləndirilməsi;
hormonal skrininq;
infeksiyaları (trixomoniazı, qonoreyanı, xlamidiozu) istisna etmək üçün mikrobioloji analiz.

Müalicə

Menopauza dövründə uşaqlıq qanaxmasının müalicə istiqamətləri

Klimaksda uşaqlıq qanaxmasının müalicəsi 40 yaşdan yuxarı qadınlarda a priori artmış olan bədxassəli prosesin eyni zamanda istisna edilməsi ilə aparılır. Bunun üçün invaziv diaqnostika həyata keçirilir. Kəskin qanaxma zamanı – bu, uşaqlığın fraksion qaşınması və histeroskopiyadır, xroniki qanaxmada isə – paypel-biopsiya ilə birlikdə ultrasəs qiymətləndirilməsi mümkündür.

Konservativ terapiyaya anemiyaya qarşı preparatların qəbulu daxil ola bilər. Qanaxmanı dayandıran vasitələr (hemostatiklər) adətən üzvi səbəblər istisna edildikdən sonra xroniki formada təyin olunur.

Qanaxma ovulyator disfunksiya ilə əlaqədardırsa, müalicə proqramına proqesteron analoqları daxil edilir. Bu cür terapiyanın müddəti – ən azı 3 aydır.

Klimaksda kəskin uşaqlıq qanaxması zamanı onu dayandırmaq və eyni zamanda endometriumun vəziyyətini diaqnostika etmək üçün histeroskopiya ilə uşaqlıq boşluğunun qaşınması aparılır. Əldə edilən material histoloji müayinəyə göndərilir. Bu, şiş genezini istisna etməyə imkan verir. Qanaxma poliplə əlaqədardırsa – onun çıxarılması göstərişdir, selikaltı miomatoz düyünlə əlaqədardırsa – onun kəsilib çıxarılması aparılır, adenomiozla əlaqədardırsa – hormonal terapiya və s. Birinci yardımın və residiv əleyhinə müalicənin optimal variantını əlavə müayinədən sonra və yekun diaqnoz qoyulduqdan sonra ginekoloq müəyyən edəcək.

Reabilitasiya

Endometrium biopsiyasından sonra tövsiyə olunur:

qanlı ifrazat kəsilənə qədər cinsi fəallığı məhdudlaşdırmaq;
ağırlıq qaldırmağı məhdudlaşdırmaq;
isti vanna qəbul etməmək, sauna, hovuz və açıq su hövzələrinə getməmək.

Profilaktika

Menopauza dövründə uşaqlıq qanaxmasının profilaktikası

Klimaksda uşaqlıq qanaxması ehtimalını əlverişsiz fon vəziyyətləri – piylənmə, şəkərli diabet, arterial hipertenziya artırır. Eyni zamanda onkoloji risklər də arta bilər. Buna görə də profilaktika proqramına aşağıdakı tədbirlər daxildir:

çəkiyə nəzarət və orqanizmdə yağ toxumasının artıq olduğu halda onun azaldılması;
həftədə 150 dəqiqədən çox fiziki fəallıq;
arterial təzyiqin dəyərləri davamlı olaraq yüksək olduqda (140 və/və ya 90 mm c.süt.-dan çox) onun aşağı salınması;
şəkərli diabetdə karbohidrat pozğunluqlarının korreksiyası.

Yadda saxla!

Qadının yaşı anormal uşaqlıq qanaxmalarının ən çox rast gəlinən səbəblərinə öz izini qoyur. Belə ki, klimakteriya dövründə ən çox endometrium polipləri və hiperplaziyası, anovulyasiya və proqesteron çatışmazlığı, mioma, adenomioz və bədxassəli şişlər kimi vəziyyətlərə rast gəlinir. Sonuncu hal artmış onkoloji riskləri müəyyən edir, onları istisna etmək üçün endometrium biopsiyası göstərişdir. Bu məqsədlə histeroskopiya və ya diaqnostik qaşıma aparılır. Onkoloji risklər klimaksda uşaqlıq qanaxmalarının konservativ müalicə imkanlarını məhdudlaşdırır. Beləliklə, birinci növbədə hüceyrələrin bədxassəli transformasiyasını istisna etmək, ikinci növbədə isə qanaxmanın adresli dayandırılmasını həyata keçirmək lazımdır.