Bağırsaq pnevmatozu bağırsaq divarında qaz kistalarının və ya qaz zolaqlarının olmasıdır. Xoşxassəli səbəblərdən bağırsaq işemiyası kimi həyati təhlükəli vəziyyətlərədək müxtəlif səbəblərlə əlaqəli ola bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Pnevmatozis intestinalis
Xəstəlik haqqında
Qarında köpmə – iltihablar, infeksiyalar və düzgün olmayan qidalanma ilə əlaqəli tez-tez rast gəlinən problemdir. Bağırsaq pnevmatozu güclü ağrılara səbəb olan və patologiyanın əsas səbəbinin aradan qaldırılmasına yönəlmiş müalicə tələb edən meteorizmin ağırlaşmasıdır.
Patologiya istənilən cinsdən olan uşaqlarda və yetkinlərdə rast gəlinir. Statistikaya görə, halların əksəriyyəti 40-70 yaş aralığına təsadüf edir, xəstəlik həmçinin körpələrdə də müşahidə olunur.
Səbəbləri
Böyüklərdə və uşaqlarda bağırsaq pnevmatozunun inkişafının dəqiq mexanizmi hələ məlum deyil. Xəstəliyin patogenezini izah edə biləcək üç nəzəriyyə mövcuddur.
- Ağciyər nəzəriyyəsi. Tənəffüs sisteminin xroniki patologiyaları və güclü öskürək zamanı alveolların cırılması baş verir. Onlardan çıxan hava retroperitoneal boşluğa və bağırsaq divarlarına daxil olur.
- Mexaniki nəzəriyyə. Bir çox xəstəliklər fonunda selikli qişanın travmatizasiyası və nazilməsi baş verir. Bağırsaqdaxili təzyiq qazların sıxışdırılıb çıxarılmasına səbəb olur, onlar isə selikaltı qişadakı limfatik damarlar vasitəsilə toxumalar boyunca yayılır.
- İnfeksion nəzəriyyə. Patogen mikroflora iltihablaşmış selikli qişanın nazilmiş divarından sızan qazların miqdarını artırır və bu qazlar kistlər əmələ gətirir.
Pnevmatoz adətən başqa patologiyanın ağırlaşması olur:
- infeksiyalar: dizenteriya, salmonellyoz və qida zəhərlənmələri bağırsaqda aktiv qıcqırmaya və bağırsaq divarlarına nüfuz edə bilən qazların əmələ gəlməsinə səbəb olur;
- şişlər: yeni törəmələr mədə-bağırsaq traktında məzmunun hərəkətinə mane olur, qismən tıxanma (keçməzlik) əmələ gəldikdə qazlar toplanır və bağırsaq divarlarına sıxışdırılır;
- digər bağırsaq xəstəlikləri: aktiv iltihabi prosesə səbəb olur, peristaltikaya təsir göstərir və yapışmaların əmələ gəlməsini təhrik edir ki, bu da qazların fizioloji utilizasiyasını pozur.
Həyat tərzi də pnevmatozla üzləşmə riskinə təsir göstərə bilər. Tez-tez stres, düzgün olmayan qidalanma, hipodinamiya və qarının köpməsinə səbəb olan digər amillər əhəmiyyət daşıyır.
Təsnifat
Pnevmatoz həm nazik, həm də yoğun bağırsağı zədələyə bilər. Klinik mənzərənin ağırlıq dərəcəsinə görə xəstəlik yüngül, orta və ağır formada gedə bilər. Həmçinin birincili və ikincili, mədə-bağırsaq traktının digər patologiyaları ilə ağırlaşmış və ağırlaşmamış formaları fərqləndirilir.
Klinik mənzərə
Klinik mənzərə yayılma dərəcəsindən və əmələ gəlmiş kistlərin sayından asılıdır.
Bağırsaq pnevmatozunun tez-tez rast gəlinən simptomları:
- peristaltikanın zəifləməsi və qəbizliyin inkişafı;
- qarında diskomfort və ağırlıq hissi;
- meteorizm, qazların çıxmasının pozulması;
- dövri tutmavari ağrılar;
- selikli maye nəcis;
- ürəkbulanma, qusma, gəyirmə.
Bağırsaq pnevmatozunun proqressivləşməsi qadınların və kişilərin ümumi vəziyyətinə təsir göstərir. Patologiyanın inkişafı fonunda solğunluq, asteniya, kompensator taxikardiya ilə müşayiət olunan arterial hipotenziya, nevrozlar meydana çıxır.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Pnevmatoz klinik praktikada az rast gəlinən xəstəlikdir, buna görə də zəif ifadə olunmuş simptomatika zamanı diaqnoz qoymaq çətindir. Xəstəliyin əsas simptomları həzm sistemi orqanları ilə bağlı olduğundan, xəstə qastroenteroloqa yönləndirilir.
İlkin qəbulda həkim müayinə aparır, anamnezi və müşayiət edən patologiyaları öyrənir. Qarının palpasiyası zamanı bağırsaq traktında üzüm salxımını xatırladan kiçik törəmələr hiss edilə bilər.
Diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün xəstə bir sıra müayinələrə yönləndirilir.
- Rentgenoqrafiya. Bağırsaq pnevmatozunun xarakterik əlamətlərini müəyyən etməyə imkan verir: qaz qabarcıqları, köpmüş bağırsaq ilgəklərində ikiqat halqavari kölgələr.
- İrriqoskopiya. Yoğun bağırsaqda artıq qazın, həmçinin keçiriciliyin pozulmasının, yeni törəmələrin və bağırsaq borusunun xoralaşmasının aşkarlanmasına kömək edən rentgenoloji diaqnostika üsulu.
- Kolonoskopiya. Endoskopik müayinə qaz qabarcıqlarını vizuallaşdırmağa, bağırsağın selikli qişasının vəziyyətini qiymətləndirməyə, zərurət olduqda sonrakı histoloji müayinə üçün toxuma nümunəsi götürməyə imkan verir.
- Laparoskopiya. Zondun kiçik deşiklər vasitəsilə bağırsağa yeridildiyi cərrahi diaqnostika üsulu. İcrasının mürəkkəbliyinə, hazırlıq və reabilitasiya zərurətinə baxmayaraq, üsulun üstünlüyü var: bəzi hallarda prosedur qarın boşluğundakı artıq təzyiqdən qurtulmağa və pnevmatozun təzahürlərini aradan qaldırmağa kömək edir.
- USM. Ultrasəs dalğaları vasitəsilə vizuallaşdırma bağırsaq divarlarının vəziyyətini qiymətləndirərkən yüksək informativliyə malik deyil, lakin digər patologiyaları istisna etməyə, həmçinin bağırsağın müəyyən şöbələrində qazların toplanmasını təsdiqləməyə kömək edir.
Qeyri-spesifik kolit, pnevmoperitoneum, bağırsağın divertikulları və duplikaturası, bağırsaq keçməzliyi kimi xəstəliklər təzahürlərinə görə bağırsaq pnevmatozuna oxşayır ki, bu da diaqnostikanı çətinləşdirir. Yalnız diqqətli müayinə xoşagəlməz simptomların mənbəyini dəqiq müəyyən etməyə imkan verir.
Diaqnostika nəticələrinə əsasən həkim kişi və qadınlarda xəstəliyin səbəbini müəyyən edəcək, konkret halda bağırsaq pnevmatozunun necə müalicə ediləcəyini təyin edəcək, fərdi tövsiyələr planı tərtib edəcək.
Müalicə
Qadınlarda və kişilərdə bağırsaq pnevmatozu ikincili xəstəlik olduğundan, müalicə diaqnostika zamanı aşkar edilmiş inkişaf səbəbinin aradan qaldırılmasına yönəldilir.
İfadəli ağrı sindromu olduqda terapiya köpməni azaltmaq və xoşagəlməz hissləri fərdi seçilmiş preparat kompleksi ilə aradan qaldırmaq üçün simptomatik tədbirlərdən başlanır.
- Medikamentoz terapiya. Dərmanlar həzm prosesini və nəcisi normallaşdırmağa, bağırsaq mikroflorasını bərpa etməyə, infeksion və iltihabi prosesi aradan qaldırmağa kömək edir.
- Dietoterapiya. Xəstəliyin kəskin mərhələsi həzm sisteminə funksional yükün azaldılmasını tələb edir. Xəstəyə kiçik porsiyalarla maye qida və sıyıqlar, bol maye qəbulu verilir. Sağalma prosesi getdikcə qıcqırma, qazəmələgəlmə və köpməyə səbəb olan karbohidratlı qida və şirin içkilərin miqdarının azaldılması tövsiyə olunur.
- Oksigenasiya. Qanın oksigenlə zənginləşdirilməsi qazların təzyiqini azaltmağa kömək edir və selikli qişalardakı qabarcıqların aradan qaldırılmasına şərait yaradır.
Əgər xəstəliyin səbəbi bağırsaq keçməzliyi və ya kəskin infeksiya ilə bağlıdırsa, kişi və qadınlarda bağırsaq pnevmatozunun müalicəsinə cərrahi müdaxilə də daxil ola bilər.
Profilaktika
Pnevmatozun inkişaf mexanizmi hələ də öyrənilməmiş qalır, buna görə də bağırsaq divarlarında kistoz boşluqların əmələ gəlməsinin qarşısını almaq üçün tədbirlər həzm sisteminin sağlamlığının qorunmasına yönəlmişdir və aşağıdakıları əhatə edir:
- balanslaşdırılmış qidalanma;
- həddindən artıq yemək və «ac qalma» pəhrizlərinin istisna edilməsi;
- vaxtında müayinə, ildə 1 dəfə qarın boşluğunun USM-i;
- xroniki xəstəliklərin kəskinləşmələrinin aradan qaldırılması.
Bağırsaq pnevmatozunun səbəbi aradan qaldırıldıqda və keçirilmiş müalicədən sonra simptomlar tam yox olduqda proqnoz əlverişlidir.
Yadda saxla!
Böyüklərdə bağırsaq pnevmatozunun müalicəsində əsas problem xəstənin qastroenteroloqa vaxtında müraciət etməməsidir. Köpmə konsultasiya üçün əsas kimi qəbul edilmir, buna görə də insan preparatlar və qeyri-ənənəvi üsullarla müalicə olunur. Onların effektivliyi aşağı olduğundan xəstənin həyat keyfiyyəti azalır, o, ağrıdan, həzm pozğunluğundan və bağırsaq divarlarında qazların toplanmasını müşayiət edən digər simptomlardan əziyyət çəkir.
Əgər qarındakı diskomfort simptomatik vasitə qəbulundan sonra keçmirsə və ya tez-tez residivləşirsə, özbaşına müalicədən imtina edib həkimə müraciət etmək lazımdır. Müasir diaqnostika üsulları bağırsaq pnevmatozunun səbəbini tez aşkar etməyə və onu qənaətbəxş üsullarla aradan qaldırmağa imkan verir.
Suallar və cavablar
Dəqiq diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri və fərdi risklər nəzərə alınaraq profil həkim tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Barrett qida borusu: bu nədir və biz necə kömək edə bilərik?
Barrett qida borusu – qastroezofageal reflyuksun (QÖRX) yaratdığı xroniki qıcıqlanma səbəbindən qida borusunun aşağı şöbəsinin selikli qişasının dəyişdiyi…
İstiqamət: Qastroenterologiya
Öd kisəsi xəstəlikləri
Xəstənin öd sancıları ilə bağlı həkimə ilk müraciəti hələ onda kəskin prosesin olması demək deyil. Diqqətli müayinə zamanı…
İstiqamət: Qastroenterologiya
Qıcıqlanmış bağırsaq sindromu
Hər bir insan həyatında ən azı bir dəfə qarında ağrı, qarında köp, nəcisin tezləşməsi və ya qəbizlik, nəcislə…
İstiqamət: Qastroenterologiya
Babasilin əməliyyatsız müalicəsi: mif, yoxsa reallıq?
Babasil kimi proktoloji xəstəliklər insana az əzab, ağrı və narahatlıq gətirmir. Lakin həkimə müraciət adətən son ana qədər…
İstiqamət: Proktologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
