Salpingit uşaqlıq borularının iltihabıdır və çox vaxt yuxarı qalxan genital infeksiya nəticəsində çanaq orqanlarının iltihabi xəstəliyinin tərkib hissəsi kimi inkişaf edir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Uşaqlıq borularının iltihabı
Xəstəlik haqqında
Cinsi yolların qorunmasının əsas amilləri bunlardır:
- selikli qişanın patogen törədicilər tərəfindən məskunlaşdırılmasının qarşısını alan vaginanın laktoflorası;
- uşaqlıq boşluğunu boyun və vaginadan ayıran daxili boğaz;
- vaginada turş mühit;
- vaginanın selikli qişasında daim mövcud olan sekretor immunoqlobulin A və s.
Bu mexanizmlər pozulduqda şərti-patogen flora immun sistemin nəzarətindən çıxır və aktiv şəkildə çoxalmağa başlayır. Müəyyən mərhələdə o, iltihabın səbəbinə çevrilə bilər. Lakin tez-tez o, kənardan daxil olan patogenlərlə birgə «işləyir». Bunlar xlamidiyalar, trixomonadlar, qonokoklar və digər törədicilər ola bilər. Belə epidemioloji xüsusiyyətlər salpingit zamanı antibakterial terapiyanın seçilməsinə öz təsirini göstərir.
Səbəbləri
Salpingitin bilavasitə səbəbi infeksiyadır. Çox vaxt söhbət bir törədicidən deyil, mikst-infeksiyadan gedir, lakin bununla yanaşı dominant patogenlər də müəyyən edilir. Halların 85%-ində uşaqlıq borusunun iltihabına qonokoklar, vaginal trixomonadlar və Chlamydia trachomatis səbəb olur. Yalnız 15% hallarda törədicilər şərti-patogen anaerob mikroorqanizmlərdir ki, onların sırasına vaginal qardnerellalar, strepto- və stafilokoklar, bağırsaq çöpü, mobilunkuslar, peptostreptokoklar və s. daxil ola bilər.
Yoluxma, bir qayda olaraq, yüksələn yolla baş verir – patogenlər vaginadan, servikal kanal və uşaqlıq vasitəsilə uşaqlıq borularına çatır. İnfeksiyanın qarışıq xarakteri patogenlərin bir-biri ilə qarşılıqlı təsirinin əksi olan klinik təzahürlərin müxtəlifliyini müəyyən edir.
Uşaqlıq borularında iltihabın inkişafı, bir tərəfdən, törədicilərin mövcudluğu ilə, digər tərəfdən isə onların təbii müdafiə baryerlərini yarması ilə bağlıdır. Buna görə də salpingit və digər cinsi orqanların iltihabi xəstəliklərinin ehtimalını artıran amillər bunlardır:
- cinsi partnyorların tez-tez dəyişdirilməsi;
- antibakterial preparatların nəzarətsiz qəbulu;
- vagina ilə uşaqlıq arasındakı təbii baryeri (daxili boğaz zonası) pozan invaziv prosedurlar – diaqnostik qazıma, uşaqlıqdaxili spiralın qoyulması, histeroskopiya, tibbi abortlar.
Salpingit tez-tez yarımkəskin və xroniki gedişlə xarakterizə olunur. Bu onunla bağlıdır ki, immunitet həmişə ondan «gizlənməyi öyrənmiş» törədicilərlə mübarizə apara bilmir, müxtəlif mikrob qarşılıqlı təsirləri isə bakteriyaların əleyhinəmikrob preparatlara həssas olmadığı antibiotikrezistentliyin səbəbinə çevrilmişdir. Nəticədə uzunmüddətli, ləng gedişli iltihab üçün şərait yaranır.
Salpingit gənc qadınların xəstəliyidir. Orta yaş – 28-35 yaşdır. Xəstəlik perimenopauza və postmenopauza dövründə olan qadınlarda demək olar ki, rast gəlinmir.
Təsnifat
Salpingit xəstəliyi aşağıdakı kimi təsnif edilir:
- birtərəfli və ya ikitərəfli iltihabi proses;
- spesifik törədicilərin səbəb olduğu xəstəlik və qeyri-spesifik patogenlərin səbəb olduğu xəstəlik;
- kəskin gediş (30 sutka ərzində tam sağalma baş verməlidir), yarımkəskin (klinik təzahürlərin ifadəliliyi az, lakin əhəmiyyətlidir) və xroniki (xəstəlik 30 sutkadan çox davam edir və ya uşaqlıq borusunun zədələnməsinin ilkin epizodunu müəyyən etmək mümkün olmur);
- iltihabi prosesin yüngül, orta və ya ağır dərəcəsi.
Klinik mənzərə
Salpingit xəstəliyi ən çox aydın ifadə olunmayan klinik təzahürlərlə keçir. Bəzi qadınlarda uşaqlıq borularında iltihabi proses olmasına baxmayaraq simptomatika ümumiyyətlə olmaya bilər. Bununla belə, salpingitin əlamətləri aşağıdakı simptomlarla təzahür edə bilər:
- qarının aşağı hissələrində müxtəlif intensivlikdə və xarakterdə ağrılı hisslər (sızıltıdan kəskinə qədər);
- cinsi əlaqə zamanı ağrı və diskomfort;
- aybaşılararası günlərdə qanlı ifrazatlar;
- cinsi əlaqədən sonra qan ləkələnməsi;
- pis qoxulu vaginal ifrazatlar.
Qadınlarda salpingitin bu simptomları qeyri-spesifikdir – onlar digər xəstəliklərdə də müşahidə oluna bilər. Buna görə də bu cür təzahürlər olduqda diaqnozun dəqiqləşdirilməsinə yönəlmiş əlavə diaqnostika lazımdır.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Salpingitdən şübhələnən qadınların müayinə proqramına aşağıdakı üsullar daxil ola bilər:
- kresloda bimanual müayinə – bir və ya hər iki tərəfdən böyümüş, ağrılı əlavələr müəyyən edilə bilər;
- ümumklinik qan analizi, burada leykositlərin səviyyəsi, onların keyfiyyət tərkibi və eritrositlərin çökmə sürəti mühüm əhəmiyyət kəsb edir;
- C-reaktiv zülala analiz, onun səviyyəsi iltihabi prosesin ifadəliliyi ilə korrelyasiya edir;
- vaginal ifrazatın mikroskopik tədqiqi;
- şərti-patogen mikroorqanizmlərin səbəbkar rolunu müəyyən etmək üçün arxa vaginal tağdan götürülmüş materialın bakterioloji əkilməsi;
- 4 əsas spesifik patogeni – qonokoku, vaginal trixomonadanı, genital mikoplazmanı və Chlamydia trachomatis-i istisna etmək üçün uşaqlıq boyun kanalından götürülmüş materialın PZR-tədqiqi;
- ümumklinik sidik analizi;
- kiçik çanaq orqanlarının ultrasəs skanlanması ən dəqiq nəticələr almağa imkan verən transvaginal üsulla.
Mürəkkəb klinik hallarda daxili cinsi orqanların anatomiyasını qiymətləndirmək üçün kompüter və ya nüvə-maqnit tomoqrafiyası aparıla bilər.
Müalicə
Salpingitin əsas müalicə üsulu kompleks konservativ terapiyadır. İrinli formaların inkişafı zamanı cərrahi müdaxilə göstəriş ola bilər.
Konservativ müalicə aşağıdakı istiqamətlərdən ibarətdir:
- antibakterial terapiya – ginekoloq salpingitin ən çox rast gəlinən törədicilərinə qarşı effektiv olan geniş spektrli antibiotiklər təyin edir (PZR-diaqnostikasının və bakəkilmənin nəticələri alındıqdan sonra antibakterial terapiya yenidən nəzərdən keçirilə bilər);
- iltihabın aktivliyini və bununla bağlı ağrı sindromunu azaltmağa imkan verən iltihabəleyhinə terapiya.
Xəstəliyin ağır gedişində tövsiyə olunan preparatlar venadaxili və ya əzələdaxili yeridilməklə parenteral formada təyin edilir. 2-3 sutkadan sonra müalicənin effektivliyi qiymətləndirilir. Müsbət nəticə əldə edildikdə peroral formalara – tabletlərə, kapsullara keçmək mümkündür. İltihabi proses sakitləşdikdən sonra fizioterapevtik üsullar məsələsi həll edilir.
Tam sağalana qədər qadın təkrar yoluxmanın və ya təbii müdafiə mexanizmlərinin işinin pisləşməsinin qarşısını almaq üçün cinsi əlaqədən çəkinməlidir.
Cərrahi müalicə
Cərrahi müdaxilə piosalpinks adlanan salpingitin irinli forması və pelvioperitonitin inkişafı zamanı aparılır. Müasir ginekologiyada ən üstün tutulan yanaşma laparoskopik yanaşmadır, bu zaman qarının ön divarında 3 deşik açılır və həkim bunlar vasitəsilə müalicə-diaqnostik manipulyasiyaları yerinə yetirir.
Piosalpinks və pelvioperitonit zamanı cərrahi müdaxilənin həcmi irinli iltihabla zədələnmiş uşaqlıq borusunun çıxarılması və qarın boşluğunun sanasiyasıdır. Adətən 2-3 sutkaya drenaj – antiseptik yuma aparılan nazik borucuq – qoyulur. Bu, iltihabi prosesin tez kupirovanmasına kömək edir.
Reabilitasiya
Uşaqlıq borularında kəskin iltihabi prosesin sönməsindən sonra onların normal morfologiyasının və funksional vəziyyətinin bərpası üçün fizioterapiya tövsiyə olunur. Maqnitoterapiya, lazer müalicəsi, sorulmasına kömək edən preparatlarla elektroforez özünü müsbət tərəfdən göstərmişdir. Fizioterapevt həkim reabilitasiya tədbirlərinin fərdi kompleksini tərtib edəcək. Yapışma prosesinin profilaktikası üçün plazmoterapiyadan istifadə edilə bilər.
Profilaktika
Salpingit və kiçik çanaq orqanlarının digər iltihabi proseslərinin inkişaf riskini azaltmaq üçün aşağıdakı qaydalara riayət etmək tövsiyə olunur:
- iki və daha çox partnyorun olması halında yalnız prezervativlə cinsi həyat sürmək;
- intim gigiyenaya nəzarət etmək – optimal zəif turş pH-a malik xüsusi yuyunma vasitələrindən istifadə etmək, vaginal duşlamalar etməmək (bunlar müdafiə rolunu oynayan vaginal mikrofloranın balansını pozur);
- vaginada iltihabi proses əlamətləri meydana çıxdıqda müayinə və müalicə üçün vaxtında ginekoloqa müraciət etmək (vaginadan olan şərti-patogen mikroflora yuxarı qalxaraq uşaqlıqda, uşaqlıq borularında və ya yumurtalıqda iltihabi prosesin inkişafına səbəb ola bilər).
Yadda saxla!
Salpingitdən şübhələnilən bütün qadınlarda qanda xorion qonadotropininin β-alt vahidinin təyini mütləq aparılır. Bu analiz oxşar simptomlarla təzahür edə bilən bətndənkənar hamiləliyi istisna etməyə imkan verir. Dəqiq diaqnostika son dərəcə vacibdir, çünki ektopik hamiləlikdə əsasən cərrahi müalicə tövsiyə olunur, salpingitdə isə kompleks konservativ terapiya, o cümlədən fizioprosedurlar (iltihabi prosesin sönməsindən sonra) aparılır.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri, xəstəliyin ağırlığı və pasiyentin fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq profil həkim tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
