Mallori-Veys sindromu güclü qusma və ya öyümədən sonra qida borusu-mədə keçidində selikli qişanın uzununa cırılması və yuxarı mədə-bağırsaq qanaxması ilə xarakterizə olunur.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Qastroezofagial laserasiya sindromu
Xəstəlik haqqında
Bütün mədə-bağırsaq traktından qanaxmaların 10–12 %-ində rast gəlinir. Bu vəziyyət qida borusunun aşağı üçdə birinin və mədənin kardial hissəsinin selikli qişasının uzunsov cırıqlarından intensiv qanaxma ilə təzahür edən kəskin patologiyadır. Hemorragik sindromun ağırlığı bu orqanların divarının cırılma dərinliyindən asılıdır, bu zaman selikaltı kələfin müxtəlif diametrli damarları, həmçinin qida borusu və mədənin əzələ və subseroz təbəqələrinin damarları zədələnə bilər.
Bu sindromun patogenezində aparıcı amil qida borusu daxili təzyiqinin artması, daha çox qida borusunun aşağı üçdə birində və qida borusu-mədə keçidində, eyni zamanda qarındaxili təzyiqin artması ilə yanaşı baş verir. Əsas etioloji amillər: qusma, hıçqırıq, geri qaytarma (regurgitasiya). Müşayiət edən amillər, bir qayda olaraq, alkoqol sərxoşluğu, zəhərlənmə, kəllədaxili təzyiqin artması ola bilər. Nadir hallarda, lakin bununla belə, endoskopik müayinə ilə əlaqədar selikli qişanın cırılmaları da rast gəlinir.
Mellori-Veyss sindromunun simptomları qan qarışığı və «qəhvə qalıqları» tipli laxtalarla qusma, tez-tez qara rəngli nəcisdir. Yeganə patoqnomonik təzahür — uzun sürən qusmadan sonra baş verən açıq qırmızı qanla profuz mədə qanaxmasıdır.
Mellori-Veyss sindromunun müasir diaqnostikası kompleks ümumklinik, rentgenoloji və endoskopik müayinələrin məlumatları əsasında həyata keçirilir. Bununla yanaşı, sonuncular arasında ən mühüm əhəmiyyətə cırıq və yırtıqların mövcudluğunu və morfoloji xarakteristikasını ən dəqiq müəyyən etməyə imkan verən endoskopik müayinələr malikdir.
Mellori-Veyss sindromlu xəstələrin müalicəsi kompleks şəkildə həyata keçirilir və konservativ terapiyanın, habelə endoskopik və cərrahi xarakterli manipulyasiyaların aparılmasını əhatə edir. Bütün müalicə tədbirləri bu zaman ilk növbədə qanaxmanın dayandırılmasına yönəlmişdir.
Səbəbləri
Mellori-Veyss sindromunun səbəbləri bir tərəfdən qarın boşluğu daxilində təzyiqin artması ilə, digər tərəfdən isə mədə daxilində təzyiqin yüksəlməsi ilə əlaqədardır. Buna görə də risk amilləri aşağıdakı vəziyyətlər ola bilər:
- müxtəlif amillərdən yaranan qusma;
- qarının travmatik zədələnmələri;
- güclü öskürək;
- epileptik tutma;
- bronxial astma tutması;
- ağır qəbizlik;
- doğuş aktı;
- ağır əşyaların qaldırılması;
- böyük dərinliklərə dalma;
- fibroqastroduodenoskopiya.
Diafraqma dəliyinin qida borusu yırtığının olması da risk amili ola bilər. Yırtıq kisəsinin boşluğunda mədə daxilindəki ilə eyni təzyiq yaranır. O, mədənin kardial zonasına mənfi təsir göstərir, buna görə də qusma aktı zamanı müxtəlif ifadəlilikdə cırıqlar əmələ gəlir. Bəzən onlar demək olar ki, divarın bütün qalınlığını əhatə edərək ağır qanaxmaya səbəb ola bilər.
Mədənin selikli qişasının xroniki iltihabı, mədə və 12 barmaq bağırsağın xora xəstəliyi, qida borusu və mədəaltı vəzin kəskin iltihabı, həmçinin qida borusunun torakal hissəsində psevdodivertikuloz kimi xəstəliklər Mellori-Veyss sindromu riskini artıra bilər.
Təsnifat
Mellori-Veyss sindromunun təsnifatı zədələnmənin 4 dərəcəsini fərqləndirir:
- I dərəcə – qida borusunun distal üçdə birinin və kardioezofageal keçidin selikli qişasının səthi yerləşən zədələnmələri;
- II dərəcə – eyni zonada cırıqlar, lakin dərinlik selikaltı təbəqəyə çatır;
- III dərəcə – əzələ qişasının iştirakı ilə dərin cırıqlar və intensiv qanaxma;
- IV dərəcə – qida borusunun, kardioezofageal keçidin bütün təbəqələrinin cırılması, peritonit, mediastinit, pnevmotoraks ilə müşayiət olunur.
Digər təsnifat yanaşmaları da mövcuddur:
- cırıqların lokalizasiyasına görə – ezofageal, kardio-ezofageal, kardial formalar;
- cırıqların sayına görə – tək, çoxsaylı;
- cırıqların dərinliyinə görə – səthi, dərin, tam cırıqlar;
- kəskin qan itkisinin dərəcəsinə görə – yüngül, orta, ağır;
- klinik formalara görə – sadə, delirioz, kəskin qaraciyər çatışmazlığı əlamətləri ilə, qaraciyər çatışmazlığı əlamətləri olmadan.
Klinik mənzərə
Klinik baxımdan yaşlılarda Mellori-Veyss sindromu nədir? Patologiyanın ilk təzahürü tərkibində qida hissəcikləri olan qusmadır. Bundan sonra qusuntu kütlələri qırmızı və ya tünd rəngə boyanır. Qusma güclü zorlanma xarakteri daşıya bilər. Bəzi xəstələrdə Mellori-Veyss sindromu qusma olmadan ümumi zəiflik və huşun itirilməsi kimi qeyri-spesifik simptomatika ilə başlaya bilər. Bəzən sindrom qarında kəskin ağrılar, dərinin solğunluğu və nəbzin tezləşməsi ilə təzahür edir. Simptomatikanın ifadəliliyi zədələnmənin ölçüsündən və dərinliyindən asılıdır.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnozu təsdiqləyən əsas metod qida borusunun endoskopik müayinəsidir, bir sıra hallarda qarın boşluğunun rentgenoqrafiyası aparılır. Köməkçi rol laboratoriya diaqnostikasına aiddir.
Fibroezofaqoqastroduodenoskopiya (FEQDS) rentgenoloji metodlarla yanaşı qida borusu və mədə patologiyalarının müayinəsində «qızıl standart» hesab olunur. Selikli qişadakı patoloji dəyişikliklərin vizuallaşdırılması, qanaxma mənbəyinin və onun nəticələrinin müəyyən edilməsi, bir qayda olaraq, patoloji prosesin tam mənzərəsini verir və differensial diaqnostika aparmağa imkan yaradır.
Cırıqlar və çatlar adətən kiçik əyrilik tərəfindən (daxili kənar) kardial hissə nahiyəsində lokalizasiya olunur, sonra isə qida borusuna keçir. Onların uzunluğu 5 sm-ə, eni isə 0,5 sm-ə çata bilər. Ən çox 1 defekt aşkar olunur, lakin bir neçə də ola bilər. Çatın dibində qan laxtaları olur, kənarları isə qanla hopmuş olur. Tez-tez FEQDS həmçinin kardial çatışmazlığı və diafraqma dəliyindən çıxan qida borusu yırtığını da aşkar edə bilər.
Müalicə
Klinik tövsiyələrə əsasən, bu sindromun müasir müalicə taktikası endoskopik və konservativ hemostaz metodlarını, onların uğursuz olduğu halda isə cərrahi müdaxilələri əhatə etməlidir.
Mellori-Veyss sindromlu xəstələrin konservativ müalicəsi ilk növbədə hemostatik və qanəvəzedici terapiyanı əhatə edir. Bundan başqa, hemodinamikanın pozulması ilə mübarizəyə, turşu-qələvi tarazlığının, su-elektrolit balansının normallaşdırılmasına yönəlmiş tədbirlər aparılır.
Endoskopik hemostazın variantlarına aşağıdakı metodlar aiddir:
- aplikasion – yapışqan aplikasiyaları, zədələnmiş səthin qorunması;
- inyeksion – qanayan damarın plombalanması, damarları daraldan, koaqulyasiya edən, hemostatik, skleroza edən məhlulların yeridilməsi;
- fiziki agentlərin təsiri – elektrokoaqulyasiya, fotokoaqulyasiya, istilik, soyuq, radiodalğa koaqulyasiyası;
- mexaniki təsir – klipləmə, endoskopik tikiş qoyulması.
Konservativ terapiya və endoskopik metodların köməyi ilə qanaxmanı dayandırmaq mümkün olmadıqda əməliyyat aparılır. Cərrahi müdaxilənin həcmi – mədənin açılması və defektin orqanın bütün qalınlığı boyunca tikilməsidir.
Reabilitasiya
Cərrahi müdaxilədən sonra pəhriz qidalanmasına riayət etmək, alkoqol qəbulunu istisna etmək və fon patoloji proseslərini vaxtında müalicə etmək vacibdir.
Profilaktika
Profilaktika qarındaxili və mədədaxili təzyiqin artması epizodlarının qarşısının alınmasını, yəni sindromun səbəblərinə təsir göstərilməsini nəzərdə tutur.
Yadda saxla!
Bu sindromu ilk dəfə təsvir edən İ. Mellori və S.Veyss onun inkişafını simptomatikanın ortaya çıxmasından bir gün əvvəl baş verən alkoqol zəhərlənməsi ilə əlaqələndirirdilər. Lakin hazırda spirtli içkilərdən sui-istifadə faktı yalnız xəstələrin yarısında müşahidə olunur. Müasir təsəvvürlərə görə, kəskin cırılmanın əsas səbəbi qarındaxili və ya mədədaxili təzyiqin kəskin artmasıdır, bu isə kardial və pilorik sfinkterlərin qapanma funksiyasının diskoordinasiyası ilə birləşir. Sonradan bu, çoxsaylı qusma, öskürək paroksizmləri, astmatik status şəklində reallaşır. Buna görə də bu vəziyyətlərin qarşısının alınması Mellori-Veyss sindromunun profilaktikasının mühüm tədbiridir.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri, səbəb və pasiyentin fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq profil mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Barrett qida borusu: bu nədir və biz necə kömək edə bilərik?
Barrett qida borusu – qastroezofageal reflyuksun (QÖRX) yaratdığı xroniki qıcıqlanma səbəbindən qida borusunun aşağı şöbəsinin selikli qişasının dəyişdiyi…
İstiqamət: Qastroenterologiya
Öd kisəsi xəstəlikləri
Xəstənin öd sancıları ilə bağlı həkimə ilk müraciəti hələ onda kəskin prosesin olması demək deyil. Diqqətli müayinə zamanı…
İstiqamət: Qastroenterologiya
Qıcıqlanmış bağırsaq sindromu
Hər bir insan həyatında ən azı bir dəfə qarında ağrı, qarında köp, nəcisin tezləşməsi və ya qəbizlik, nəcislə…
İstiqamət: Qastroenterologiya
Babasilin əməliyyatsız müalicəsi: mif, yoxsa reallıq?
Babasil kimi proktoloji xəstəliklər insana az əzab, ağrı və narahatlıq gətirmir. Lakin həkimə müraciət adətən son ana qədər…
İstiqamət: Proktologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
