Yumşaq toxumaların absesi lokallaşmış irinli iltihabdır, bu zaman patoloji ocaq nahiyəsində irinli möhtəviyyatlı boşluq və piogen kapsul mövcuddur.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- İrinlik
- irin yığıntısı
Xəstəlik haqqında
Absesslər istənilən anatomik zonada əmələ gələ bilər. Onlar xüsusilə tez-tez sağrılarda, budda, çiyində, qarının ön divarında, yəni dəri altı yağ təbəqəsinin bol olduğu zonalarda rast gəlinir. İrinliklər əzələ qatları arasında da əmələ gələ bilər ki, bu da lokal simptomların ifadəliliyini müəyyən edir.
Diaqnostika çətinlik törətmir. Diaqnostik axtarış klinik təzahürlərin qiymətləndirilməsinə, vizual baxışa və palpasiyaya əsaslanır. Əlavə müayinə orqanizmin iltihabi prosesə cavabını qiymətləndirməyə kömək edir.
Absesin müalicəsi mütləq irinli ocağın açılmasını, onun işlənməsini və drenajını nəzərdə tutur. Konservativ terapiya cərrahi müdaxiləni tamamlayır.
Səbəbləri
Yumşaq toxumaların absesinin bilavasitə səbəbi irintörədici bakteriyaların dəriyə, dəri altı yağ və ya əzələ qatına nüfuz etməsidir. Bakterial flora infeksion iltihabın inkişafına gətirib çıxarır ki, o eksudativ mərhələdən kifayət qədər tez zədələnmiş toxumaların lizisi ilə irinli mərhələyə keçir.
Yumşaq toxumalarda yoluxma və irinli ocağın yaranma şəraiti müxtəlif ola bilər:
- Hematomanın yoluxması – qan bir çox irintörədici bakteriyalar üçün qidalı mühitdir, buna görə onların qansızma zonasına nüfuz etməsi zamanı asanlıqla iltihab yaranır;
- Əzələdaxili inyeksiya ətrafında yumşaq toxumaların irinləməsi – xüsusilə aqressiv xüsusiyyətlərə maqnezium sulfat, xlorlu kalsium, artmış konsentrasiyalı duz məhlulları malikdir (inyeksiyadan sonrakı absesslər xüsusilə tez-tez sağrı nahiyəsində rast gəlinir);
- Yaralanmalar nəticəsində yumşaq toxuma strukturlarının birbaşa yoluxması – zədələnmiş dəri örtüklərinə piogen bakteriyalar asanlıqla nüfuz edə bilər;
- Əməliyyatdan sonrakı ağırlaşmalar, bu zaman abses ümumi və lokal immunitetin zəifləməsi, cərrahi yaraya düzgün olmayan qulluq, xüsusilə aseptika və antiseptika qaydalarına əməl edilmədikdə fonunda inkişaf edir;
- Birincili eksudativ infeksion iltihabın irinliyə transformasiyası – belə vəziyyət limfadenitlərin, piodermiyanın, furunkulun və s. Gedişini ağırlaşdıra bilər;
- Qan axını ilə piogen bakteriyaların orqanizmdəki uzaq infeksion ocaqlardan yumşaq toxuma strukturlarına nüfuzu – bu septik vəziyyətin əlamətlərindən biridir.
Əksər hallarda abses irintörədici bakteriyaların əzələlərə və/və ya dəri altı yağ qatına nüfuzuna cavab olaraq inkişaf edən kəskin prosesdir. Lakin bəzi hallarda lokallaşmış irinli iltihab xroniki ola bilər, bu, «soyuq» abses adlanır. Buna 2 şərait kömək edə bilər – səbəbkar mikroorqanizmlərin azalmış virulentliyi (aqressivliyi) və ya immun sisteminin kifayət etməyən aktivliyi, bu zaman o «dəvətsiz qonaqları» görməzdən gəlir. Xroniki abses zəif ifadə olunmuş simptomatika ilə keçir, klinik təzahürlər irinli iltihabın kəskinləşmə dövründə yaranır.
Təsnifat
Cərrahiyyədə absesslərin səthi və dərin bölünməsi qəbul edilib. Sonuncular daxili orqanları zədələyə və ya orqanizmin boşluqlarında inkişaf edə bilər. Bu təsnifata əsasən, yumşaq toxumaların absessləri səthi proseslərə aiddir.
Absesin formalaşması dinamik prosesdir. Həkimlər aşağıdakı mərhələləri ayırd edir:
- Infiltrativ;
- Bilavasitə absesləşmə;
- Prosesin həlli, o irinlik «partlayan» və ya cərrahi yolla açılandan sonra baş verir.
Klinik mənzərə
Yumşaq toxumaların absesinin simptomları iltihabi prosesin beş klassik əlamətinin təsviridir: onlardan dördünü Tsels təsvir etmiş, beşincisi – funksiyanın pozulması sonralar əlavə edilmişdir. Belə ki, irinliyin klinik təzahürləri bunlardır:
- Patoloji zona üzərində dərinin qızarması.
- Toxumaların ödemi. Genişlənmiş damarlarda hüceyrələr arası (endoteliositlər) boşluqlar da böyüyür ki, bu da qanın maye hissəsinin (plazmanın) hüceyrəarası fəzaya sızmasına gətirib çıxarır.
- Ağrı. Ağrılı hislər həssas sinir uclarının iltihab mediatorları ilə qıcıqlanması ilə şərtlənir.
- Dərinin lokal temperaturunun yüksəlməsi. Bu əlamət qan damarlarının genişlənməsi ilə əlaqədardır (vahid zamanda nə qədər çox qan axarsa, temperatur bir o qədər yüksək olur).
- Zədələnmiş nahiyənin funksiyasının pozulması. Belə ki, əgər abses sağrı nahiyəsindədirsə, insan rahat otura bilmir, oynaqlar nahiyəsində isə – mobillik pozulur və s.
Böyük irinliklərdə toxuma lizisi məhsulları və bakterial fraqmentlər qan dövranına daxil olur ki, bu da intoksikasiya sindromunun yaranmasına gətirib çıxarır. Bu vəziyyət bədən istiliyinin yüksəlməsi, üşütmə, susuzluq, ümumi zəiflik, əzginlik, baş ağrısı və s. Ilə təzahür edir.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Təcrübəli ixtisaslı həkim üçün yumşaq toxumaların absesinin diaqnostikası çətinlik törətmir. İltihabın klassik əlamətləri vizual baxış zamanı və ehtiyatlı palpasiya yolu ilə asanlıqla qiymətləndirilir. Toxumaların irinli əriməsi zamanı flüktuasiya simptomu yaranır (ocağın mərkəzinə təzyiq etdikdə sanki batma hiss olunur).
Əgər irinlik əzələlərarası fəzada lokalizə olubsa və əzələ qatı kifayət qədər inkişaf edibsə, qızarma, ödem və lokal temperatur yüksəlməsi şəklində lokal simptomlar olmaya bilər. Bu vəziyyətdə ultrasəs skanlaşdırma, mürəkkəb klinik hallarda isə – kompüter və ya maqnit-rezonans tomoqrafiyası köməyə gəlir.
Orqanizmin sistemli cavabını qiymətləndirmək üçün ümumklinik qan və sidik analizi, qanın biokimyəvi testi və digər tədqiqatlar (göstərişlərə uyğun) aparılır.
Müalicə
Klinik tövsiyələrə əsasən, yumşaq toxumaların absesinin müalicəsi yalnız cərrahi üsulla aparılır, çünki irinə axın yaratmaq vacibdir ki, o orqanizmin daxili mühitlərinə yayılmasın.
Geniş absesslərdə, intoksikasiya sindromu olduqda, orqanizmin funksional vəziyyətinin bərpasına yönəlmiş kompleks terapiya aparılır. Konservativ müalicənin əsas istiqamətləri bunlardır:
- Antibakterial (sistemli antibiotiklər təyin olunur);
- Iltihab əleyhinə;
- Hərarət salıcı;
- Dezintoksikasion;
- Ağrıkəsici.
Lakin konservativ terapiya irinliyin cərrahi müalicəsi olmadan effektsiz olacaq.
Ən geniş yayılmış cərrahi müdaxilə variantı – irinli boşluğun açılması, antiseptiklərlə yuyulması və sonrakı drenajıdır, bu da yaranın ən tam təmizlənməsini təmin etməyə imkan verəcək. Bəzi hallarda punksion üsul tətbiq oluna bilər, lakin bəzən əmələ gələn deşik vaxtından əvvəl bağlanır ki, bu da üsulun effektivliyini azaldır.
Toxumaların daha yaxşı bərpası üçün antiseptik məhlullardan istifadə edərək yaranı müntəzəm işləmək tövsiyə olunur. İşləmələr normal gedişli reparativ prosesin əlaməti olan sağlam qranulyasiyalar yaranana qədər aparılır.
Reabilitasiya
Cərrahi müdaxilədən sonra aşağıdakı tövsiyələrə əməl etmək vacibdir:
- Həkimin təyin etdiyi preparatları qəbul etmək;
- Müntəzəm nəzarət baxışlarına və əməliyyat yarasının işlənməsinə gəlmək;
- Iltihabi prosesin sönməsindən sonra fizioprosedurlar kursu qoşmaq.
Profilaktika
Yumşaq toxumaların irinli törəmələrinin profilaktikasının əsas istiqamətləri bunlardır:
- Xroniki infeksiya ocaqlarının vaxtında müalicəsi;
- Dəri örtüyünün zədələnmələrinin vaxtında işlənməsi;
- Yumşaq toxumaların iltihabi prosesinin gedişinə dinamik tibbi nəzarət.
Yadda saxla!
Yumşaq toxumaların böyük səthi absesslərində sağalmadan sonra üzün və bədənin estetikasını pozan böyük çapıqlar qala bilər. Buna görə toxumaların tam bərpasından və kəskin prosesin sönməsindən sonra kosmetoloqun köməyi tələb oluna bilər. Həkim dərinin relyefini bərabərləşdirməyə və estetikanı yaxşılaşdırmağa kömək edəcək aparat və inyeksion prosedurları seçəcək.
Suallar və cavablar
Absesin cərrahi müalicəsi ilə cərrah və ya travmatoloq-ortoped məşğul olur.
İrinli yaralar açıq üsulla aparılır, çünki iltihabi ifrazatın daimi axınını təmin etmək vacibdir. Bəzən birincili gecikdirilmiş tikişlər qoyula bilər, məsələn toxumalarda böyük defekt olduqda. Bu halda iltihabi prosesin sönməsi və yaranın təmizlənməsi gözlənilir, sonra isə çapığı daha az nəzərəçarpan etməyə kömək edəcək tikişlər qoyulur.
Orqanizmdəki irinli ocaq sepsis — patogenlərin qan axını ilə yayılması riskini artırır. Xəstəliyin xroniki gedişində əmələ gələn iltihabi zülalların daxili orqanlarda (xüsusilə tez-tez böyrəklərdə) çökərək onların funksional vəziyyətini pozduğu amiloidoz inkişaf edə bilər.
Mövzu üzrə məqalələr
Ambulator cərrahiyyə
Hamı hələ bilmir ki, əvvəllər stasionarda uzun müddət qalmağı tələb edən bir çox əməliyyat bu gün bir gün…
İstiqamət: Ümumi cərrahiyyə
Uşaqda appendisit
Appendisitlə qarşılaşan istənilən cərrah təsdiq edər ki, hər bir konkret halda onun diaqnozunu qoymaq heç də asan vəzifə…
İstiqamət: Ümumi cərrahiyyə / Pediatriya
Qadınlarda appendisit: yerləşməsi, səbəbləri, əlamətləri, necə və harada ağrıyır
Qadınlarda appendisit — qarnın sağ aşağı hissəsindəki kiçik bağırsaq çıxıntısı olan appendiksin iltihabıdır. Appendiks mühüm funksiyalar yerinə yetirməsə…
İstiqamət: Ümumi cərrahiyyə
Hospitalizasiya - nə qədər davam edir, növləri və qaydaları
Hospitalizasiya — pasiyentin diaqnostika, terapiya və müşahidə üçün tibb müəssisəsinin stasionarında yerləşdirilməsidir. O, təcili və planlı olur. Növlərin…
İstiqamət: Terapiya / Ümumi cərrahiyyə
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
