Uşaqlığın hipoplaziyası – bu nədir, xəstələr soruşurlar. Hipoplaziya inkişafın ləngiməsinin minimal dərəcəsi adlanır, bu zaman uşaqlığın ölçüləri normadan bir qədər kiçik olur, bununla yanaşı, bu vəziyyət klinik əlamətlərlə müşayiət olunmalıdır.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- İnfantil uşaqlıq
- uşaqlığın az inkişafı
Xəstəlik haqqında
Uşaqlığın hipoplaziyası sadəcə orqanın həcmində azacıq azalmanı deyil, klinik sindromu təmsil edir, bu azalma tərəfindən müəyyən olunur USM. Ginekoloqlar uşaqlığın hipoplaziyası barədə o hallarda danışırlar ki, menstrual funksiyanın pozulması, sonsuzluq və ya hamiləliyin daşınmaması mövcuddur. Əksər pasiyentlərdə uşaqlığın ümumi ölçülərinin cüzi azalması klinik təzahürlərlə müşayiət olunmur.
Hipoplaziyadan danışmazdan əvvəl orqanın anatomiyası və fiziologiyasına toxunmaq lazımdır. Uşaqlıq 2 bölmədən ibarətdir:
- Gövdə – ən böyük hissədir, hamiləlik baş verdikdə dölün daşınması burada həyata keçirilir (gövdə 3 qişadan ibarətdir – selikli, onun ardınca əzələ, daha sonra isə seroz örtük);
- Boyun – sperma hüceyrələrinin yuxarıya doğru hərəkət etdiyi kanaldır (menstruasiya zamanı qan bu kanal vasitəsilə uşaqlıqdan vaginaya axır).
Uşaqlığın inkişafdan geri qalma dərəcəsini qiymətləndirmək üçün aşağıdakı anlayışlardan istifadə olunur:
- Orqanın həcmi, hansı ki, ön-arxa ölçünün, enin və uşaqlıq gövdəsinin uzunluğunun, həmçinin 0,5 sabit əmsalının vurulması ilə hesablanır;
- Uşaqlıq gövdəsinin uzunluğu ilə uşaqlıq boynunun uzunluğunun nisbəti – norma üzrə gövdənin uzunluğu boyundan 2 dəfə böyük olmalıdır;
- Endometriumun vəziyyəti (uşaqlığın selikli qişası) – onun qalınlığı və strukturu, hansı ki, norma üzrə menstrual siklin fazasına uyğun olmalıdır.
Hipoplaziya diaqnozunu ginekoloq pasiyentin şikayətləri, bimanual müayinənin nəticələri, ultrasəs müayinəsi və digər məlumatlar əsasında qoyur. Hipoplastik uşaqlığın müalicəsi onun funksional natamamlığına cavab olaraq inkişaf edən vəziyyətlərin korreksiyasını nəzərdə tutur. Sonuncu çox vaxt hormonal pozğunluqlarla birgə rast gəlinir.
Səbəbləri
Hipoplaziya, embrional həyat mərhələsində hüceyrələrin sayının artmasının dayandırılması nəticəsində toxumanın yetərincə inkişaf etməməsidir. Qızın cinsi orqanlarının əsasının qoyulması hamiləliyin 3-cü həftəsindən başlayır. Təxminən 6-cı həftədə Müllerin axarları və embrional sinus əmələ gəlir. Sağ və sol Müllerin axarlarının birləşməsi uşaqlığın yaranmasına gətirib çıxarır, o isə əvvəlcə 2 buynuzdan ibarət olur. Embrioqenez pozğunluğu uşaqlığın hipoplaziyasına səbəb ola bilər. Zədələyici amillərin təsiri ən təhlükəlisi 3-cü həftədən 20-ci həftəyədək olan dövrdədir. Dizembriogenezin əsas səbəbləri ola bilər:
- Anada kəskin virus infeksiyaları;
- Bəzi dərman preparatlarının qəbulu;
- Vitamin-mineral-nutrient defisiti;
- Stress vəziyyətləri;
- Hormonal disbalans;
- Xroniki patologiyaların kəskinləşməsi;
- Siqaret çəkmə, o cümlədən passiv olaraq;
- Alkoqoldan sui-istifadə.
Təsnifat
Ginekoloqlar uşaqlıq hipoplaziyasının 3 dərəcəsini ayırd edirlər (daha düzgün ifadə ilə uşaqlıq ölçülərinin azalmasının 3 dərəcəsi):
- Bu məqalədə bəhs olunan əsl hipoplaziya – böyümənin ləngiməsinin minimal dərəcəsidir, bu zaman gövdənin orta həcmi 20-22 sm³ təşkil edir, uzunluq və gövdə nisbəti pozulmur;
- Infantil uşaqlıq, hansı ki, norma ilə müqayisədə ölçülərin əhəmiyyətli dərəcədə azalması ilə xarakterizə olunur – belə uşaqlığın həcmi 10 sm³-dən artıq olmur, eyni zamanda uşaqlıq gövdəsi ilə boynunun uzunluq nisbətləri azalır (1:1), endometrium nadir hallarda 3 mm-dən artıq böyüyür;
- Rudimentar uşaqlıq – inkişafdan geri qalmanın təzahürünün maksimal dərəcəsi, uşaqlığın aplaziyası ilə aralıq forma hesab oluna bilər. Orqanın uzunluğu 1 ilə 3 sm arasında dəyişir, bununla belə, böyük hissə boyuna düşür. USM zamanı uşaqlıq gövdə və boyuna diferensiasiya olunmayan əzələ telliyi kimi görünür, endometrium vizualizasiya olunmur, yumurtalıqlar yüksək yerləşir və normal ölçülərə malikdir. Bu pasiyentlərdə menstruasiya olmur.
Klinik mənzərə
Əksər hallarda hipoplaziya simptomsuz keçir. USM zamanı aşkarlanan uşaqlıq ölçülərinin cüzi azalması həmişə klinik mənzərənin qiymətləndirilməsini nəzərdə tutur. Hipoplastik uşaqlığın əsas təzahürləri ola bilər:
- Aybaşı gecikmələri;
- Uzunmüddətli menstruasiyalar;
- Qısa və ya uzun menstrual sikl (norma 21-35 gün);
- Uşaqlıq qanaxmaları;
- Mayalanma ilə bağlı çətinliklər;
- Hamiləliyin birinci trimestrdə spontan pozulması.
Uşaqlığın hipoplaziyasında əzələ qatının yığılma qabiliyyəti azalır, bu isə yumurtalıqların hormonal disfunksiyası ilə birlikdə, nisbi və ya mütləq estrogen üstünlüyü ilə müşayiət olunaraq, uşaqlıq qanaxmalarına səbəb ola bilər. Bu hallarda UZİ zamanı ən çox follikulun atreziyası aşkarlanır, yəni o, geriyə inkişaf edir. Normalda follikul böyüməli və orta hesabla 20 mm-ə çatdıqdan sonra ovulyasiya etməlidir, bundan sonra onun yerində sarı cisim əmələ gəlir. Bəzi qadınlarda yumurtalıqların disfunksiyası follikulyar kistanın əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər. Sonuncu bir neçə ay ərzində geriyə inkişaf edir. Follikulyar kista, follikulun atreziyası kimi, ovulyasiyanın pozulmasına işarə edir.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Uşaqlığın hipoplaziyasının əlamətləri ən çox skrininq ultrasəs müayinəsi zamanı aşkarlanır. UZİ zamanı uşaqlığın həcminin normadan bir qədər kiçik olduğu (orta hesabla 22 sm³), bədən ilə uşaqlıq boynunun uzunluğu arasındakı nisbətin dəyişmədiyi və 2:1 təşkil etdiyi müəyyən edilir. Bəzi qadınlarda uşaqlıq boynunun uzunluğu bir qədər arta bilər. Boyun-uşaqlıq bucağı hamarlanmış və ya həddindən artıq böyümüş olur. Menstrual funksiya qorunub saxlanılıbsa, uşaqlıq selikli qişasının vəziyyəti tsiklin fazasına uyğun olur. Menstrual funksiyanın pozulduğu hallarda endometriumun «yetişmə» sürətində geriləmə qeyd olunur ki, bu da yumurtalıqların kifayət qədər aktiv olmaması ilə əlaqədardır.
Mürəkkəb klinik hallarda və qızın/qadının cinsi sisteminin birgə inkişaf qüsurları olduqda maqnit-rezonans tomoqrafiyasının aparılması göstərilir. Bu metod yüksək diaqnostik dəyəri ilə fərqlənir və eyni zamanda radiasiya yükü ilə müşayiət olunmur. Bəzən laparoskopiya da aparıla bilər – endoskopik avadanlıq vasitəsilə təmin edilən qarın boşluğunda uşaqlığın birbaşa vizualizasiyası.
Müalicə
Uşaqlığın hipoplaziyasının müalicəsi simptomatik olaraq aparılır. Terapiya mövcud əlamətlərin korreksiyasına yönəldilir.
Konservativ terapiya aşağıdakı istiqamətlər üzrə aparıla bilər:
- Menstrual tsiklin bərpası, əgər o pozulubsa – bunun üçün adətən hormonal preparatlar, fitoməhsullar təyin edilir;
- Hamiləliyin inkişafı üçün optimal şəraitin yaradılması – hazırlıq mərhələsində təbii estrogen-qestagen preparatlarından istifadə oluna bilər, mayalanma baş verdikdən sonra dəstək adətən yalnız qestagenlərlə həyata keçirilir;
- Progesteron çatışmazlığı fonunda inkişaf edə bilən uşaqlıq qanaxmasının dayandırılması – endometriumun vəziyyətindən asılı olaraq konservativ və ya cərrahi (uşaqlıq boşluğunun qaşınması) hemostaz aparılır.
Uşaqlığın izolə olunmuş hipoplaziyasında cərrahi əməliyyat göstərilmir.
Reabilitasiya
Uşaqlığı kiçilmiş ölçülərdə olan qadınlar ginekoloq tərəfindən müntəzəm nəzarətdə olmalı və menstrual tsikli izləməlidirlər. Aylıq qanaxmaların xarakteri pozularsa, tsiklin müddəti dəyişərsə və ya digər şübhəli simptomlar yaranarsa, mümkün qədər tez həkimə müraciət etmək tövsiyə olunur.
Nəzərə alınaraq ki, uşaqlığın hipoplaziyası çox vaxt xroniki anovulyasiya ilə birlikdə müşahidə olunur, optimal bədən kütləsini saxlamaq vacibdir. Piylənmə ovulyasiyanın olmaması ilə birlikdə atipiya və bədxassəli şişlərin inkişaf ehtimalını bir neçə dəfə artırır.
Profilaktika
Qız uşağının cinsiyyət orqanlarının inkişaf anomaliyalarının profilaktikası hələ mayalanmanın baş verməsindən əvvəl və dölün daşınmasının bütün dövrü ərzində aparılmalıdır. Bunun üçün hamiləlik planlaşdıran qadına pregavidar hazırlıq tövsiyə olunur. Əsas tədbirlər bunlardır:
- Vitamin-mineral komplekslərinin qəbulu;
- Balanslaşdırılmış qidalanma;
- Xroniki xəstəliklərin vaxtında müalicəsi;
- Infeksiyalara görə müayinə;
- Optimal arterial təzyiq səviyyəsinin saxlanılması;
- Kifayət qədər fiziki aktivlik;
- Zərərli vərdişlərdən imtina.
Pregavidar hazırlıq planlaşdırılan mayalanmadan ən azı 3 ay əvvəl başlanmalıdır. Hamiləlik baş verdikdən sonra başlanmış tədbirlər davam etdirilməlidir. Bu, embrionun/dölün və döləxarici strukturların inkişafı üçün optimal şərait yaratmağa imkan verəcək.
Yadda saxla!
Uşaqlığın hipoplaziyası olan qadınlarda xroniki ovulyasiya pozğunluğu ilə əlaqədar endometriumun hiperplastik proseslərinin tezliyi arta bilər. Öz növbəsində, belə vəziyyət onkoloji risklərlə müşayiət olunur. Buna görə hipoplastik uşaqlığı olan pasiyentlər ginekoloqun nəzarəti altında olmalı və mütəmadi olaraq ultrasəs müayinəsi keçirməlidirlər. Endometriumun (selikli qatın) vəziyyətini düzgün qiymətləndirmək üçün UZİ-nin menstrual tsiklin 5-7-ci günü aparılması vacibdir.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Suallar və cavablar
Hipoplastik uşaqlığı olan pasiyentlərin müayinə və aparılmasını ginekoloq həyata keçirir.
Qadınlarda uşaqlıq hipoplaziyası özbaşına hamiləliyin sonlanması tezliyini artıra bilər. Bu, reseptor zülalının sintezinin pozulması və bununla da endometriumda reseptorların sayının azalması ilə əlaqədardır. Nəticədə uşaqlığın selikli qişası orqanizmin hamiləliyin saxlanması üçün göndərdiyi hormonal siqnalları tam şəkildə qəbul edə bilmir.
Genişləndirilmiş müayinənin aparılması yalnız qadında patoloji simptomlar olduqda başlanır. Adətən ginekoloji müayinə, USM və digər müayinələrin aparılmasına göstərişlər siklin pozulmaları, uşaqlıq qanaxmaları, sonsuzluq, hamiləliyin pozulmasıdır.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
