Spirometriya ağciyərlərin həcmini və nəfəsvermə sürətini ölçən əsas funksional müayinədir. O, ventilyasiyanın pozulub-pozulmadığını və pozğunluğun tipini göstərir. Pulmonoloq onu uzunsürən öskürək, təngnəfəslik, xırıltılı nəfəs zamanı, astma və AXOX-un gedişinə nəzarət, həmçinin əməliyyatdan əvvəl risk qiymətləndirməsi üçün təyin edir.
- Müddət
- 15–30 dəqiqə
- Rəy hazır olur
- Dərhal
- Qiymət
- 25 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- ağciyərlərin spirometriyası
- spiroqrafiya
- nəfəs həcmlərinin ölçülməsi
- bronxodilatasiya testi ilə spirometriya
Müayinənin təsviri
Böyük şəhərlərin sakinləri tənəffüs problemləri ilə daha tez-tez üzləşirlər: buna çirkli hava, siqaret, daimi stress və allergik reaksiyalar səbəb olur. Spirometriya bu problemlərin ağciyərlərin işinə necə təsir etdiyini rəqəmlərlə göstərir.
Müayinə zamanı nəfəslə verilən və alınan havanın həcmi, axın sürəti və vaxt qeydə alınır. Onların əlaqəsi «axın–həcm» və «həcm–vaxt» əyriləri şəklində əks olunur. Əsas göstəricilər bunlardır:
- AFHT — ağciyərlərin forsə edilmiş həyat tutumu;
- FNH1 — birinci saniyədə forsə edilmiş nəfəsvermənin həcmi;
- FNH1/AFHT nisbəti — Tiffno indeksinin modifikasiyası.
Aşkar edilən pozğunluqlar qeyri-spesifikdir, ona görə yalnız spirometriyaya əsasən diaqnoz qoyulmur. Lakin göstəricilər yaxşı təkrarlanır və bu, xəstəliyin gedişini izləməyə, ağırlığını qiymətləndirməyə, əməliyyatla bağlı proqnoz verməyə imkan yaradır.
Bronxodilatasiya testi bronxgenişləndirici dərmanın inhalyasiyasından sonra aparılan təkrar spirometriyadır. O, bronx daralmasının geri dönən olub-olmadığını, bronxolitik müalicənin gözlənilən effektini göstərir və normal spirometriyası olan şəxslərdə gizli bronxospazmı aşkar edir. Diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün test bronxgenişləndiricilər dayandırıldıqdan sonra, müalicənin effektini yoxlamaq üçün isə adi müalicə fonunda aparılır.
Üstünlüklər
Spirometriya ventilyasiya pozğunluqlarını aşkar etmək üçün əsas funksional testdir və şüalanma ilə bağlı deyil.
-
Obyektiv ölçmə
Nəfəs həcmləri və sürətləri qeydə alınır, bu da pozğunluğun tipini və ağırlığını müəyyən etməyə kömək edir.
-
Gedişə nəzarət
Göstəricilər yaxşı təkrarlandığı üçün xəstəliyin dinamikasını və müalicənin effektini izləmək olar.
-
Bronxgenişləndirici ilə sınaq
İnhalyasiyadan sonra təkrar ölçmə bronx daralmasının geri dönən olub-olmadığını göstərir.
-
Şüalanma və iynə yoxdur
Müayinə yalnız cihaza nəfəs verməkdən ibarətdir, şüalanma və iynə tələb olunmur.
Göstərişlər
Spirometriya aşağıdakı hallarda aparılır:
- uzunsürən öskürək, təngnəfəslik, xırıltılı nəfəsin səbəbini tapmaq;
- ventilyasiya pozğunluqlarını aşkar etmək;
- qaz mübadiləsində və digər analizlərdə dəyişikliklərin səbəbini aydınlaşdırmaq;
- cərrahi müdaxilə riskini və ümumi fiziki vəziyyəti qiymətləndirmək;
- bronxial astma və AXOX-un gedişinə, müalicənin effektinə nəzarət etmək;
- interstisial ağciyər xəstəlikləri və sinir-əzələ xəstəlikləri olan pasiyentlərdə dinamikanı izləmək;
- peşə və ətraf mühit amilləri ilə bağlı xəstəliklərdə şikayətləri obyektiv qiymətləndirmək.
Əks göstərişlər
Spirometriyanın mütləq əks göstərişi yoxdur. Forsə edilmiş nəfəsvermə isə döş qəfəsində, qarında və gözün içində təzyiqi qısa müddətə artırır, ona görə aşağıdakı hallarda müayinə təxirə salınır və ya xüsusi ehtiyatla aparılır:
- pnevmotoraks;
- miokard infarktından sonrakı ilk 14 gün, qeyri-stabil stenokardiya;
- göz, döş qəfəsi və qarın boşluğunda yaxın vaxtlarda aparılmış əməliyyat;
- güclü davam edən qanhayxırma;
- aorta anevrizması, nəzarət olunmayan yüksək arterial təzyiq;
- bronxial astmanın ağır gedişi və kəskinləşmə dövrü;
- aktiv vərəm və ya hava-damcı yolu ilə yoluxan digər infeksiyaya şübhə.
Bronxodilatasiya testi üçün əlavə məhdudiyyətlər bronxgenişləndirici dərmanlara dözümsüzlük və pasiyentin həkimin göstərişlərini yerinə yetirə bilməməsidir. Beta2-aqonistlərə dözümsüzlükdə həkim başqa dərmandan istifadə edir. Müayinə barədə son qərarı həkim baxışdan sonra verir.
Hansı xəstəliklərdə təyin olunur
- Bronxial astma
- Ağciyərlərin xroniki obstruktiv xəstəliyi (AXOX)
- Ağciyər emfizeması
- Bronxit
- Xroniki öskürək
- Tənəffüs çatışmazlığı
- Mukovissidoz (kistoz fibroz)
- Sarkoidoz
- Ev tozu allergiyası
- Giyen-Barre sindromu
- Spinal əzələ atrofiyası (SMA)
- Yan amiotrofik skleroz (YAS)
- Nikotin asılılığı
- Ağciyər hipertenziyası
- Ağciyər fibrozu
- Bronxoektaziya
- Uşaqlarda obstruktiv bronxit
- Postkovid sindromu
- Pnevmokonioz
Müayinənin aparılması
-
Hazırlıq 1–2 saat
Müayinədən əvvəl siqaret çəkməyin, bol yeməyin, sakit dincəlin.
-
Müayinə 15–30 dəqiqə
Siz ağızlıqdan spirometrə bir neçə dəfə bütün gücünüzlə nəfəs verirsiniz.
-
Nəticə Dərhal
Qrafiklər və göstəricilər müayinə bitən kimi hazır olur.
Müayinəyə hazırlıq
Nəticə tənəffüs yollarının həmin andakı vəziyyətindən asılıdır, ona görə müayinə günü bu qaydalara əməl edin:
- ən azı 1 saat əvvəl siqaret çəkməyin; bronxodilatasiya testi planlaşdırılıbsa — ən azı 2 saat əvvəl və bütün müayinə boyu;
- 4 saat əvvəl spirtli içki qəbul etməyin, 2 saat əvvəl bol yemək yeməyin;
- ağır fiziki yükdən çəkinin, müayinədən əvvəl təxminən yarım saat sakit dincəlin;
- sinəni və qarnı sıxmayan sərbəst paltar geyinin;
- istifadə etdiyiniz inhalyatoru və əvvəlki spirometriya nəticələrini özünüzlə götürün.
İnhalyatorları özbaşına dayandırmayın. Dərmanların dayandırılması lazımdırsa, həkim adətən belə tövsiyə edir: qısa təsirli beta2-aqonistlər və antixolinergiklər — 4–6 saat, uzun təsirli beta2-aqonistlər — 12 saat, uzun təsirli xolinolitiklər — 24 saat əvvəl. Dayandırmaq mümkün deyilsə, dərmanın adı, dozası və son inhalyasiyanın vaxtı protokolda qeyd edilir.
Müayinə necə keçir
- Siz qolçaqlı, təkərsiz sabit kresloda düz oturur, başınızı bir qədər qaldırırsınız. Burnunuza qısqac taxılır.
- Spirometrin ağızlığını dodaqlar və dişlərlə möhkəm əhatə edirsiniz, əvvəlcə bir neçə dəfə sakit nəfəs alıb verirsiniz.
- Həkimin işarəsi ilə mümkün qədər dərindən nəfəs alır və dərhal bütün gücünüzlə, sürətlə və sonadək — ən azı 6 saniyə, ağciyərlərdə hava qalmayana qədər — nəfəs verirsiniz.
- Manevr ən azı 3 dəfə təkrarlanır, uyğun cəhdlərdən ən yaxşı göstəricilər nəticə kimi götürülür.
- Bronxodilatasiya testi planlaşdırılıbsa, bronxgenişləndirici dərmanı inhalyasiya edirsiniz və 15–20 dəqiqə sonra ölçmə təkrarlanır.
Müayinə ağrısızdır, ümumilikdə 15–30 dəqiqə çəkir. Güclü nəfəsvermədən sonra qısa müddətli başgicəllənmə ola bilər.
Nəticənin yozulması
Nəticə qrafiklər və rəqəmli göstəricilər şəklində müayinədən dərhal sonra hazır olur. Pulmonoloq göstəriciləri yaşınıza, boyunuza, çəkinizə və cinsinizə uyğun normalarla müqayisə edir və ventilyasiya pozğunluğunun olub-olmadığını, onun tipini müəyyən edir:
- obstruktiv pozğunluq — FNH1/AFHT nisbəti azalıb, bronxların keçiriciliyi pozulub;
- restriktiv pozğunluq — AFHT azalıb, nisbət isə normaldır və ya artıb, ağciyərlərin genişlənmə qabiliyyəti məhdudlaşıb;
- qarışıq pozğunluq — hər iki dəyişikliyin əlamətləri.
Bronxodilatasiya testində FNH1-in əhəmiyyətli artması bronx daralmasının geri dönən olduğunu göstərir. Artımın olmaması isə bronxgenişləndirici dərmanların sizə lazım olmadığı anlamına gəlmir. Həkim nəticəni şikayətlərlə və digər müayinələrlə birlikdə şərh edir, müalicəni seçir və ya dəyişir. Lazım olduqda təkrar spirometriya və ya əlavə müayinələr tövsiyə olunur.
Müayinədən sonra
Spirometriyadan sonra heç bir məhdudiyyət yoxdur. Nəfəsi sonadək verdiyiniz üçün yüngül başgicəllənmə və ya quru öskürək ola bilər; bir neçə dəqiqə oturub dincəlin. Bronxodilatasiya testi aparılıbsa, əllərdə yüngül titrəmə və sürətli ürəkdöyünmə qısa müddətə yarana bilər.
Nəticələr müayinə bitən kimi hazır olur. Həkim göstəriciləri norma ilə müqayisə edir, ağciyər həcmlərindəki və hava axınındakı dəyişiklikləri şikayətlərinizlə birlikdə izah edir.
Nəfəs darlığı güclənərsə və ya döş qəfəsində ağrı olarsa, həkimə müraciət edin.
Yadda saxla!
Spirometriyanın etibarlılığı tam sizin əməkdaşlığınızdan asılıdır: nəfəsverməni vaxtından əvvəl dayandırmaq və ya yarım güclə nəfəs vermək göstəriciləri süni şəkildə pisləşdirir. Xroniki xəstəlikdə müntəzəm aparılan müayinələr müalicənin effektivliyi barədə ən dəqiq məlumatı verir.
- Həkim «dayanmayın» deyirsə, hava qurtardığını hiss etsəniz də nəfəs verməyə davam edin.
- Təkrar müayinələri mümkünsə günün eyni vaxtında keçin.
- Nəfəs darlığı kəskin güclənərsə, dərhal tibbi yardım alın.
Qiymət cədvəli
- Spirometriya 25 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Spirometriya xarici tənəffüs funksiyasının müayinəsinin ən çox istifadə olunan üsuludur. XTF anlayışı daha genişdir və bodipletizmoqrafiya, diffuziya testi kimi digər üsulları da əhatə edir. Əksər hallarda başlanğıc üçün spirometriya kifayət edir.
Bəli, uşaq həkimin göstərişlərini başa düşüb güclü nəfəs verə bildikdə, adətən 5–6 yaşdan. Nəticə uşaqlar üçün hesablanmış normalarla müqayisə edilir.
Bəli, tutmalar arasında spirometriya normal ola bilər. Belə hallarda həkim bronxodilatasiya testi, pikfloumetriya ilə gündəlik ölçmələr və ya nəfəsdə azot oksidinin təyinini tövsiyə edə bilər.
Bəli, müayinədə şüalanma və dərman yoxdur, ona görə hamiləlik onun üçün maneə deyil. Bronxodilatasiya testinə ehtiyac olarsa, dərmanı həkim hamiləliyi nəzərə alaraq seçir.
Müayinədən keçmək istəyirsiniz?
Sizə uyğun gün və saatı seçək, hazırlıq qaydalarını və qiyməti əvvəlcədən izah edək. Zəng edin və ya onlayn qeydiyyatdan keçin.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Faydalı Məqalələr
Spirometriya
Spirometriya və ya spiroqrafiya – xüsusi cihazın (spirometr və ya spiroqraf) köməyi ilə xarici tənəffüs funksiyasının müayinəsini aparmağa…
İstiqamət: Pulmonologiya
Mövzu üzrə məqalələr
KTQ/NST nəticəsi: niyə bir qrafiklə hökm verilmir?
Kardiotokoqrafiya dölün ürək ritmini və uyğun halda uşaqlıq yığılmalarını izləyir. Nəticə hamiləlik həftəsi, məqsəd və klinik vəziyyətlə birlikdə…
İstiqamət: Ginekologiya / Funksional diaqnostika
Bronxoskopiya (FBS)
Bronxoskopiya (fibrobronxoskopiya, FBS) – yuxarı və aşağı tənəffüs yollarının vəziyyətini vizual olaraq qiymətləndirməyə, həmçinin müalicəvi manipulyasiyalar aparmağa imkan…
İstiqamət: Pulmonologiya
Preastma (preastmatik sindrom)
Preastma — bronxial astmadan əvvəl gələn və tənəffüs yollarının artmış reaktivliyi ilə bağlı olan vəziyyətdir. Ədəbiyyatda onu həmçinin…
İstiqamət: Pulmonologiya
Yüksək intensivlikli Super Inductive System maqnitoterapiya aparatında pnevmoniyadan sonra tənəffüs reabilitasiyası
Pnevmoniya ağciyərlərdə iltihabi proseslə xarakterizə olunan və insanın bütün tənəffüs sisteminə təsir edən kəskin xəstəlikdir. Pnevmoniya infeksiya nəticəsində…
İstiqamət: Fizioterapiya / Pulmonologiya
