Organa sensuum
Hiss orqanları xarici aləmdən gələn siqnalları — işığı, səsi, qoxunu, dadı, toxunmanı və bədənin fəzadakı vəziyyətini qəbul edib sinir impulslarına çevirən orqanlardır.
Yerləşməsi
Əsas hiss orqanları baş nahiyəsində toplanıb: gözlər göz yuvalarında, eşitmə və tarazlıq orqanı gicgah sümüyünün daxilində, iy bilmə reseptorları burun boşluğunun yuxarı hissəsində, dad reseptorları dildə yerləşir. Toxunma, ağrı və temperatur reseptorları isə bütün dəriyə yayılıb.
Quruluşu
| Hiss | Orqan | Reseptorlar |
|---|---|---|
| Görmə | göz | tor qişanın çöpcük və kolbacıqları |
| Eşitmə | qulaq (daxili qulağın ilbizi) | tükcüklü hüceyrələr |
| Tarazlıq | daxili qulağın vestibulyar aparatı | tükcüklü hüceyrələr |
| İy bilmə | burun boşluğu | iy bilmə hüceyrələri |
| Dad | dil | dad qönçələri |
| Toxunma, ağrı, temperatur | dəri | müxtəlif sinir ucları |
Funksiyası
Hiss orqanları siqnalları qəbul edir, sinirlər onları beyinə ötürür, qavrayış isə baş beyin qabığında formalaşır. Beyin müxtəlif hiss orqanlarından gələn məlumatı birləşdirir: məsələn, tarazlığın saxlanmasında həm daxili qulaq, həm görmə, həm də əzələ-oynaq hissiyyatı iştirak edir.
Profilaktik yoxlamalar
- Görmənin və göz təzyiqinin vaxtaşırı yoxlanması — xüsusən qırx yaşdan sonra.
- Eşitmə zəiflədikdə audiometriya.
- Səs-küylü mühitdə eşitmə orqanını qoruyan vasitələrdən istifadə.
- Uşaqlarda görmə və eşitmənin yaşa uyğun skrininqi.
Təcili müraciət tələb edən hallar
Görmənin və ya eşitmənin qəfil itməsi, gözdə kəskin ağrı və qızartı, göz önündə qəfil «pərdə» — dərhal həkimə müraciət edin.
Suallar və cavablar
Yeməyin «dadı» kimi qavradığımız hissin böyük hissəsi əslində iy bilmə ilə bağlıdır. Ona görə zökəm və ya burun xəstəlikləri zamanı yemək dadsız görünür.
Gözləri oftalmoloq, qulaq, burun və boğazı otolarinqoloq (LOR), eşitməni surdoloq, başgicəllənmə və tarazlıq pozuntularını otonevroloq və nevroloq müayinə edir.
Əlaqəli məlumatlar
Xəstəliklər
Simptomlar
Müayinə üsulları
İxtisaslar
Bu mövzuda məqalələr
Eşitmənin yoxlanması və müayinəsi metodları
Eşitmə pozğunluqlarının erkən diaqnostikası çox vacibdir. Eşitmənin azalmasından əziyyət çəkən pasiyentlər ünsiyyətdə çətinlik çəkir, daha yavaş öyrənir, çətinliklə…
İstiqamət: Surdologiya
Audiometriya nədir?
Tam karlığa qədər eşitmə qabiliyyətinin azalması qulağın və sinir sisteminin bir sıra xəstəliklərinin nəticəsi ola bilər, bəzən isə…
İstiqamət: Surdologiya
Kompüter və görmə
Kompüterlə işləyərkən, rahat vəziyyəti asanlıqla tapmağın mümkün olduğu kitab oxumaqdan fərqli olaraq, insan tamamilə displeyin vəziyyətindən asılı olur.…
İstiqamət: Oftalmologiya
