Anafilaksiya — qida, həşərat sancması, dərman və ya digər allergenə qarşı ağır, həyat üçün təhlükəli allergik reaksiyadır. Dəqiqələr ərzində inkişaf edir: tənəffüs yolları şişir, təzyiq düşür. Əsas müalicə — adrenalindir, ona görə avto-injektor varsa, gecikmədən istifadə olunmalıdır.
Əlamətlər
- Dodaqların, dilin, boğazın, üzün şişməsi
- Nəfəs darlığı, fitli nəfəs, səsin xırıldaması, udma çətinliyi
- Bədəndə övrə, qaşınma, qızartı
- Başgicəllənmə, zəiflik, solğunluq, huşun itməsi — təzyiqin düşməsi
- Qarın ağrısı, qusma
- Ölüm qorxusu hissi
Nə etməli
-
Adrenalin avto-injektoru
Zərərçəkəndə adrenalin avto-injektoru varsa, həkimin təyin etdiyi qaydada dərhal budun xarici səthinə, lazım olsa paltarın üstündən vurun və ya vurmasına kömək edin.
-
103-ə zəng edin
Anafilaksiya dediyinizi dispetçerə aydın bildirin.
-
Düzgün vəziyyət
Nəfəs çətinliyi varsa — oturaq vəziyyətdə saxlayın. Zəiflik, başgicəllənmə varsa — uzandırıb ayaqlarını qaldırın. Ayağa qalxmasına imkan verməyin.
-
Allergeni kənarlaşdırın
Arı neşteri dəridə qalıbsa, onu tez çıxarın. Allergen olan qidanı ağızdan çıxarın.
-
İkinci doza
Vəziyyət yaxşılaşmırsa, ikinci avto-injektor varsa, həkimin təyinatına uyğun olaraq istifadə edin.
-
Huşunu itirərsə
Normal nəfəs yoxdursa — reanimasiyaya başlayın.
Nə etmək olmaz
- Adrenalinin istifadəsini gecikdirməyin — antiallergik həblər onu əvəz etmir
- Zərərçəkəni ayağa qaldırmayın və gəzdirməyin
- Vəziyyət yaxşılaşsa da xəstəxanaya getməkdən imtina etməyin
- Ağır reaksiyanı «keçər» deyə gözləməyin
Nə vaxt 103-ə zəng etməli
Anafilaksiya şübhəsində həmişə dərhal 103-ə zəng edin, adrenalin vurulub və vəziyyət yaxşılaşsa belə — reaksiya bir neçə saat sonra təkrarlana bilər.
Uşaqlarda
Uşaqlarda anafilaksiya çox vaxt qida — qoz-fındıq, süd, yumurta, balıq — ilə bağlıdır. Ağır allergiyası olan uşağın avto-injektoru həmişə yanında olmalı, valideynlər və müəllimlər ondan istifadəni bilməlidir. Uşaq avto-injektorları ayrıca dozada buraxılır — həkimin təyin etdiyini istifadə edin.
Tez-tez verilən suallar
Anafilaksiyada adrenalinin faydası mümkün yan təsirlərdən qat-qat çoxdur. Şübhə olduqda istifadə etmək gecikdirməkdən daha təhlükəsizdir.
Allerqoloqa müraciət edib allergeni müəyyən etməli, fərdi fəaliyyət planı və avto-injektor təyinatı almalıdır.
Xəstəliklər
Bu mövzuda məqalələr
Qida allergiyası
Bir çox qida məhsullarının allergen xassələrə malik olması hələ Qalenə məlum idi, o deyirdi: «Birinə qida olan, digərinə…
İstiqamət: Allergologiya
