Endometriumun vəzili hiperplaziyası

Endometriumun vəzili hiperplaziyasının kompleks müalicəsi bir neçə məqsəd güdür:

• xəstəlik əlamətlərinin aradan qaldırılması, xüsusilə qanaxmanın dayandırılması və onun təkrarlanmasının qarşısının alınması;
• bədxassəli törəmələrin inkişaf ehtimalının azaldılması;
• mövcud risk amillərini nəzərə alaraq qadının müşahidəsi üçün fərdi planın hazırlanması.

Bol uşaqlıq qanaxması başlayıbsa, qanaxma dayanmırsa, güclü halsızlıq, başgicəllənmə və ya huşunu itirmə baş verirsə, həkim qəbulunu gözləməyin – təcili yardım çağırın.

Konservativ müalicə

Atipiyasız vəzili hiperplaziya hormonal fon bərpa edildikdə öz-özünə geriləyə bilər. Belə ki, piylənməsi olan qadınlarda çəkinin azaldılması hiperplaziyanın müalicəsində müstəqil tədbir ola bilər. Endometriumun böyüməsi əvəzedici hormon terapiyasının tərkibindəki estrogenin yüksək dozası ilə bağlıdırsa, dozanın azaldılması selikli qişanın normal quruluşunun bərpasına kömək edə bilər. Endometriumun diffuz və ya ocaqlı vəzili hiperplaziyasının məqsədyönlü müalicəsi üçün gestagen preparatlar da istifadə olunur, məsələn, levonorgestrel buraxan uşaqlıqdaxili spiral və ya progestagenlər. Gestagenlərin peroral (həb) formaları fasiləsiz rejimdə təyin edilir.

Gestagenlərlə müalicə kursunun orta müddəti ən azı 6 aydır. Bu müddət ərzində endometriumun vəziyyəti ultrasəs müayinəsi ilə izlənilir. Endometriumda atipik dəyişiklikləri istisna etmək üçün təxminən altı ayda bir dəfə ambulator (ofis) biopsiya aparılır. Ofis biopsiyası xəstəxanaya yerləşdirilmə və ümumi anesteziya tələb etmir və adətən yaxşı keçirilir. Düzgün texnika ilə aparıldıqda ofis biopsiyası standart diaqnostik qaşınma qədər məlumatlıdır.

Qadının artıq çəkisi varsa, gestagen terapiyası ilə eyni vaxtda bədən çəkisinin azaldılması tədbirləri görülür (fiziki aktivliyin artırılması, aşağı kalorili qidalanma, insulinə rezistentliyin korreksiyası). Bədən kütləsi indeksi 35-dən yüksək olduqda konservativ müalicədən sonra endometrium hiperplaziyasının residivi riski kifayət qədər yüksəkdir, ona görə də çəkini vaxtında azaltmaq vacibdir. Kompleks müalicə çərçivəsində piylənməsi olan qadınlara insulin sensitayzerləri (insulinə həssaslığı artıran preparatlar) tövsiyə oluna bilər.

Cərrahi müalicə

Atipik endometrium hiperplaziyasında cərrahi müalicəyə göstərişlər genişlənir, çünki bu xəstəlikdə bədxassəli prosesin inkişaf riski yüksəkdir. Bədən çəkisi normal olan və karbohidrat mübadiləsi kompensasiya olunmuş pasiyentlərdə atipiya zamanı da konservativ yanaşma mümkündür – uşaqlıq boşluğunun qaşınması və hormon terapiyasının təyini. Qadında atipik hiperplaziya onkoloji prosesin fərdi yüksək risk amilləri ilə birlikdə müşahidə olunursa, daha radikal müalicə – histerektomiya tövsiyə oluna bilər. Uşaqlığın çıxarılması, bir qayda olaraq, perimenopauza və menopauza yaşında olan qadınlara təklif edilir. Gənc pasiyentlərdə orqanı qoruyan yanaşma tətbiq olunur.

Beləliklə, hiperplastik proseslərin müalicəsi çərçivəsində uşaqlığın çıxarılmasına əsas göstərişlər bunlardır:

• ilkin olaraq atipiyasız hiperplaziyanın müalicəsi zamanı hüceyrələrdə atipik dəyişikliklərin yaranması;
• konservativ müalicənin 1 il ərzində səmərəsiz olması;
• hiperplaziyanın residivləşən formaları, xüsusilə uşaqlığın mioması və/və ya endometrioz ilə birlikdə;
• konservativ müalicəyə tabe olmayan anomal uşaqlıq qanaxmaları;
• pasiyentin həkim tövsiyələrinə əməl etmək istəməməsi və ya bunun onun üçün çətin olması.

Əməliyyatın həcmi – uşaqlığın uşaqlıq boruları və yumurtalıqlarla birlikdə çıxarılmasıdır. Qadın reproduktiv yaşdadırsa, əməliyyatdan sonrakı klimakterik sindromun qarşısını almaq üçün yumurtalıqlar saxlanıla bilər. Digər tərəfdən, yumurtalıqların çıxarılması yumurtalıq xərçəngi riskini azalda bilər. Buna görə də cərrahi müdaxilənin optimal həcmi hər pasiyent üçün fərdi şəkildə müəyyən edilir.

Əməliyyatlar əsasən laparoskopik və ya vaginal üsulla aparılır, çünki bu zaman reabilitasiya dövrü daha qısa, estetik nəticələr isə daha yaxşı olur.

40 yaşdan sonra müalicə

Yaş bədxassəli transformasiyanın amillərindən biri hesab olunur. Belə ki, 45 yaşdan yuxarı pasiyentlərdə atipik endometrium hiperplaziyası və uşaqlıq cismi xərçənginin inkişaf riski daha gənc qadınlarla müqayisədə 4 dəfə artır. Bu yüksək onkoloji risk 45 yaşdan yuxarı hiperplaziyalı pasiyentlərin müalicə taktikasına təsir göstərir. 45 yaşa qədər qadınlarda hiperplastik proseslərin müalicəsi əsasən konservativdir.

50 yaşdan sonra müalicə

Perimenopauza yaşında endometriumda hiperplastik proseslərin ehtimalı artır. Bu, menstrual tsikllərin əksəriyyətinin ovulyasiyasız olması ilə bağlıdır. Qadın orqanizmində progesteronun (bu hormon estrogenlərin antaqonistidir) çatışmazlığı endometriumun yalnız tsiklin birinci deyil, ikinci fazasında da həddindən artıq proliferasiyasına (böyüməsinə) səbəb olur. Normal menstrual tsiklin xüsusiyyətlərinin bərpası hiperplastik prosesin geriləməsinə gətirib çıxarır. Oxşar vəziyyət qadın menopauzaya daxil olduqda da müşahidə olunur.

60 yaşdan sonra müalicə

60 yaşdan yuxarı qadınlarda endometrium hiperplaziyasının yaranması uşaqlığın cərrahi yolla çıxarılmasına göstərişləri genişləndirir. Bu taktika xüsusilə pasiyentdə piylənmə, şəkərli diabet və ya ailədə onkoloji xəstəliklər olduqda əsaslı hesab olunur.

Yaş həddləri və müalicə taktikası fərdi olaraq müəyyən edilir – bunu öz həkiminizlə dəqiqləşdirin.