Frigidlik – cinsi «soyuqluq»un özünəməxsus bir formasıdır. Qadında orqazma nail olmaqda çətinliklər olur (ağır hallarda anorqazmiya haqqında danışılır). Bu zaman zamanla cinsi meyl əhəmiyyətli dərəcədə azalır, yaxud libido tamamilə itir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Cinsi soyuqluq
Xəstəlik haqqında
Normal cinsi sikl 4 fazadan ibarətdir:
- Meyl – bu və ya digər tərəfdaşla intim yaxınlıq arzusu.
- Cinsi orqanları tam «hazırlıq» vəziyyətinə gətirən oyanma – qadınlarda bu, vaginal selikli qişanın nəmlənməsi, məmələrin həssaslığının artması və hamar əzələlərin spazmı hesabına onların qabarması, cinsi əlaqənin həyata keçirilməsinə psixoloji hazırlıqdır.
- Orqazm – cinsi boşalma.
- Rezolyusiya – orqanizmin adi (oyanmamış) vəziyyətə qayıtması (sürətlənmiş nəbz və tənəffüsün bərpası, depolaşmış qanın cinsi orqanlardan axıb getməsi və s.).
Frigidlik ənənəvi olaraq qadında cinsi meylin və oyanmanın azalmasını bildirir; çox vaxt orqazm pozuntusu (anorqazmiya) ilə müşayiət olunur, lakin onunla eyni deyil. Müasir təsnifatlarda «frigidlik» termini köhnəlmiş sayılır və əvəzinə cinsi meylin azalması, cinsi oyanma pozuntusu və anorqazmiya kimi ayrı diaqnozlar işlədilir. Anorqazmiya digər cinsi pozuntularla müqayisədə ən çox qadını narahat edir. Lakin pasiyentlər uzun müddət bu vəziyyətə dözür, kömək üçün həkimə müraciət etməkdən utanırlar. Bunun fonunda ailə həyatında problemlər yarana bilər, ağır hallarda isə hətta psixosomatik xəstəliklər inkişaf edir.
Orqazm pozuntusu qadınların 20%-ində müşahidə olunur, 5%-də isə xəstəliyin səbəbi olur. Orqazm pozuntusu dedikdə, adekvat cinsi stimulasiya və oyanmaya baxmayaraq, cinsi boşalmaya nail olmaqda daimi və ya periodik olaraq yaranan çətinlik və ya onun olmaması nəzərdə tutulur. Zaman keçdikcə belə vəziyyət distresə – orqanizmə dağıdıcı təsir göstərən xroniki stresə səbəb olur.
Qadınlarda frigidliyin bir neçə klinik forması ola bilər:
- Retardasiyaedici – cinsi meylin gecikməsi ilə şərtlənir, çox vaxt bu və ya digər həyat şəraitinə cavab olaraq müvəqqəti xarakter daşıyır.
- Simptomatik – cinsi pozuntunun inkişafı qadın orqanizmindəki əsas patoloji prosesin əksidir.
- Psixogen – cinsi meyli ləngidən mənfi psixoemosional amillərlə əlaqədardır (cinsi tərəfdaşın qəbul edilməməsi və ya ona ikrah hissi, keçmişdə zorlanma faktı, ər tərəfindən alçaldıcı münasibət, uşaqlıqda həddindən artıq sərt tərbiyə və s.).
- Konstitusional – genetik olaraq müəyyən olunmuş aşağı psixoseksual aktivlik səviyyəsi.
- Abstinent – əvvəllər orqazm yaşayan qadınlarda uzunmüddətli cinsi yaxınlığın olmaması nəticəsində cinsi boşalmanın azalması.
- Disqametik – cütlükdə cinsi münasibətlərin uzunmüddətli pozulması, bu da sağlam qadında cinsi pozuntulara gətirib çıxarır.
- Genital-reseptiv – cinsiyyət traktının xəstəlikləri, hansı ki, cinsiyyət orqanlarının erogen həssaslığının kəskin azalmasına və ya tam yox olmasına səbəb olur. Bu, qıcıqlandırmaların cəmlənməsinə və cinsi boşalmanın baş verməsi üçün kifayət edən oyanmanın yaranmasına mane olur.
Səbəbləri
Frigidliyin səbəbləri seksual istəyin azalmasına və ya olmamasına gətirib çıxaran bütün amillər hesab olunur. Bəzi qadınlarda bunlar, cinsi aktın özünün həyata keçirilməsinə mənfi təsir göstərən və bununla da seksual boşalmanın (orqazmın) əldə edilməsini qeyri-mümkün edən pozğunluqlar ola bilər.
Seksual istəyin azalmasının və orqazmın pozulmasının səbəbi ola bilər:
- endokrin xüsusiyyətlər – qalxanabənzər vəzinin funksiyasının pozulması, androgen çatışmazlığı, bəzən şəkərli diabet;
- psixi xəstəliklər – depressiyalar və fobiyalar;
- bəzi preparatların qəbulu – antiormonlar, antihipertenziv vasitələr, antidepresantlar, kimyəvi preparatlar;
- xroniki xəstəliklər və terapevtik məqsədlə təyin olunan dərmanların yan təsirləri;
- spirtli içkilərin həddindən artıq qəbulu;
- narkotik maddələrin istifadəsi (ilk növbədə opiatlar sinfi);
- tərəfdaşla münasibətlərin xüsusiyyətləri – kişidə cinsi disfunksiya, intim həyatda yeknəsəqlik və vərdiş olunmuş stereotiplər, xroniki münaqişələr, tərəfdaş tərəfindən kifayət qədər stimullaşdırılmama, kişiyə inamın çatışmazlığı;
- sosial-mədəni xüsusiyyətlər – aşağı gəlir, müəyyən iş şəraiti, uşaqlıqdan aşılanmış sərt seksual normalar;
- çanaq dibi patologiyası – çanaq əzələlərinin çatışmazlığı, prolapsın müxtəlif dərəcələri;
- çanaq orqanlarında keçirilmiş əməliyyatlar.
Təsnifat
İnkişaf vaxtına görə anorqazmiya birincili və ikinciliyə bölünür.
- Birincili forma – cinsi həyatın əvvəlindən qadın heç bir üsulla cinsi boşalma yaşamamışdır.
- İkincili forma – qadının həyatında orqazma çatdığı dövr olmuşdur, lakin sonra bu, anorqazmiya ilə əvəz olunmuşdur.
Təsnifata əsasən, frigidlik həmçinin belə olur:
- generalizə olunmuş – heç bir cinsi tərəfdaşla orqazmik hissləri yaşamaq mümkün olmur;
- selektiv – ər ilə qadın cinsi boşalmaya nail ola bilmir, başqa tərəfdaşla isə buna nail olur.
Klinik mənzərə
Qadınlarda frigidliyin əsas əlamətləri bunlardır:
- azalmış və ya tamamilə yox olmuş cinsi meyl;
- orqazma nail ola bilməmək və ya son dərəcə çətinlik çəkmək.
Bundan əlavə, qadın frigidliyi aşağıdakı simptomlarla müşayiət oluna bilər:
- erogen zonaların olmaması;
- erotik yuxuların olmaması;
- cinsi funksiyanın təmin edilməməsi mümkünlüyü ilə bağlı narahatlıq;
- qıcıqlanma, əsəbilik, şəxsi narazılıq.
Uyğun simptomlar əsasında həkim qadın frigidliyinin klinik formasını müəyyən edir, diaqnoz qoyur və fərdiləşdirilmiş tibbi yardım proqramı tərtib edir.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Qadınlarda anorqazmiya seksual oyanmaya baxmayaraq, cinsi akt zamanı seksual boşalmaya nail ola bilməmək kimi təzahür edir. Düzgün diaqnozun qoyulması üçün bir neçə istiqamətdən ibarət olan seksoloji müayinə aparılır:
- xəstə tərəfindən validasiya olunmuş sorğunun doldurulması;
- ümumi klinik diaqnostika;
- ginekoloji müayinə;
- infeksion kolpiti istisna etmək üçün vaginal ifrazatın mikroskopiyası;
- hormonal profilin müəyyən edilməsi – ilk növbədə qalxanabənzər vəzinin funksiyasının qiymətləndirilməsi;
- vizualizasiya müayinələri – Çanaq orqanlarının ultrasəs skan edilməsi dopplerometriya, Q-tip test və çanaq orqanlarının prolapsının aşkar edilməsi üçün yükləmə sınaqları və s.
Müalicə
Qadınlarda frigidliyin psixoterapevtik müalicəsini seksoloq aparır. Mütəxəssis pozulmuş psixoemosional fonun bərpasına kömək edir və partnyoru intim yaxınlığa düzgün münasibətə yönəldir. Çox vaxt qadın frigidliyi cinsiyyət orqanlarının xəstəlikləri ilə bağlı olur. Onların müalicəsi üçün ginekoloq cəlb olunur, o, konservativ aparılma proqramı tərtib edir, zərurət olduqda aralıq anatomiyasının bərpası üçün plastik əməliyyatlar aparır.
Hazırda pozulmuş orqazmın bərpası üçün istifadəsinə icazə verilmiş preparatlar mövcud deyil. Qadın frigidliyinin müalicəsinə daxildir:
- çanaq dibi əzələlərinin möhkəmləndirilməsinə yönəlmiş fizioterapiya (məşqlər, BOS metodu, Kegel məşqləri, çanaq dibi üçün yüksək maqnit stimulyasiyası);
- həyat tərzinin modifikasiyası – qadının psixoemosional vəziyyətinə mənfi təsir göstərən amillərin aradan qaldırılması;
- psixoseksual terapiya;
- optimal hormonal terapiyanın seçilməsi, bu terapiya öz androgenlərin supressiyasına gətirib çıxarmır;
- menopauzada olan qadınlara vaginal selikli qişanın nəmlənməsinin yaxşılaşdırılması üçün lokal (vaginal şamlar və kremlər) estrogenlərin təyin edilməsi.
Çanaq orqanlarının nəzərəçarpacaq dərəcədə prolapsı hallarında, bu vəziyyət vaginanın erogen stimulyasiyasını pozursa, qadınlarda frigidliyin cərrahi müalicəsi göstərilir. Bu müalicə çanaq dibi anatomiyasının bərpasına, aralıq əzələlərinin plastikasına və vaginanın həcminin azaldılmasına yönəlir.
Reabilitasiya
Aralıqda plastik əməliyyatdan sonra tövsiyə olunur:
- 2-4 həftə müddətində cinsi pəhriz;
- sidik kisəsinin vaxtında boşaldılması;
- qəbizliyin qarşısını almaq üçün defekasiyanın normallaşdırılması;
- ağır yüklərin qaldırılmasının məhdudlaşdırılması.
Profilaktika
Qadın frigidliyi riskini azaltmaq üçün sadə qaydalara riayət etmək tövsiyə olunur:
- istirahət və işi rasional şəkildə növbələşdirmək;
- meditasiya və masaj texnikalarından istifadə etmək;
- ailə münaqişələrini psixoloqun köməyi ilə həll etmək;
- fon proseslərinin aşkar edilməsi üçün vaxtında ginekoloqa müraciət etmək;
- doğuşdan sonra intim reabilitasiya ilə məşğul olmaq, ilk növbədə çanaq dibi əzələlərini düzgün (!) məşq etdirmək.
Yadda saxla!
Androgen çatışmazlığı ilə cinsi disfunksiya arasındakı əlaqə çoxdan sübut edilmişdir. Qadın orqanizmində testosteron seksual istəyin, oyanmanın və orqazma çatma qabiliyyətinin ifadəliliyini müəyyən edir. Tibbin inkişafının müəyyən mərhələsində qadının qanında androgenlərin (testosteronun) laborator təyini cəhdləri edilmiş, guya çatışmazlığın korreksiyası üsulları işlənib hazırlanmış və s. Bütün bunlar bir daha sübut edir ki, seksual davranışda əsas rol sinir-psixi sistemə verilir, bu zaman cinsi disfunksiyaların müalicəsini həkimlər komandası (seksoloq, psixoloq, ginekoloq, endokrinoloq və s.) həyata keçirir.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Suallar və cavablar
Yardım göstərən əsas mütəxəssis seksoloqdur (psixiatr). Lakin çox vaxt problem multidissiplinar xarakter daşıyır, buna görə də müalicə prosesinə kifayət qədər tez-tez ginekoloq da qoşulur (əgər qadın cinsiyyət orqanlarının vəziyyətində funksional və ya üzvi pozğunluqlar aşkar edilərsə).
40-45 yaşdan yuxarı qadınlarda androgen və estrogenlər ifraz edən yumurtalıqların fizioloji funksional tormozlanması baş verir. Bu hormonların yaşla bağlı defisiti cinsi məmnunluq hissini azalda və vaginanın erogen həssaslığını poza bilər.
Menstruasiyaları tamamilə dayanmış qadınlarda (yəni menopauzaya daxil olmuş qadınlarda) bu cür əməliyyatlar adətən adnekslərin irinli şişləri və ya şübhəli törəmələr olduqda aparılır. Menopauzada yumurtalıqların ikitərəfli çıxarılması androgen səviyyəsinin azalması ilə (mövcud olanın 50%-i qədər) müşayiət olunur. Bu fakt cinsi disfunksiyaya, xüsusən də orqazm pozğunluğuna meyilləndirir.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
