Hamiləlik zamanı kandidoz ən çox vulvovaginit şəklində, yəni vulva dərisinin və uşaqlıq yolunun selikli qişasının iltihabı kimi təzahür edir. Xəstəliyin törədicisi Candida cinsinə aid göbələklərdir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Vulvovaginal kandidoz
Xəstəlik haqqında
Hamiləlik dövründə vulvovaginal kandidozun tezliyi 30–35 faiz təşkil edir. Başqa sözlə, infeksiya demək olar ki, hər üç hamilə qadından birində inkişaf edir.
Hamiləlik zamanı kandidoz qaşınma, yanğı hissi və cinsiyyət yollarından patoloji ifrazatla təzahür edir. Xəstəlik ən çox şərti-patogen mikroorqanizmlər olan və daim dəridə və selikli qişalarda yaşayan kandidaların aktivləşməsi ilə bağlıdır. Lakin immunitet kifayət qədər aktiv olduqda infeksiya inkişaf etmir.
Hamiləlik dövründə immun sisteminin fizioloji (hormonal yolla vasitələnən) zəiflədilməsi baş verir; bu, rədd reaksiyasının qarşısını almağa yönəlib. Dölün genlərinin 50 faizi ana orqanizmi üçün yaddır və fizioloji immunosupressiya olmasaydı, erkən müddətlərdə düşüklərə səbəb ola bilərdi. Bununla yanaşı, normal immun «blokada» şərti-patogen floranın, o cümlədən Candida cinsinə aid göbələklərin aktivləşməsi üçün zəmin yaradır. Buna görə də hamiləlik dövründə kandidozun tezliyi hamilə olmayan qadınlarla müqayisədə daha yüksəkdir.
Səbəbləri
Kandida göbələkləri normada vulva nahiyəsindəki dəri örtüklərində və vaginanın selikli qişasında yaşayır. Hamilə qadınlarda kandidozun inkişafı hormonal dəyişikliklərin təsiri altında immun nəzarətdən çıxan öz şərti-patogen floranın aktivləşməsi ilə bağlıdır. Müəyyən mərhələdə Candida cinsinə aid göbələklərin sayı o qədər əhəmiyyətli olur (1 ml-də 10000 KƏV-dən çox) ki, iltihabi proses inkişaf edir.
Son zamanlar yoluxmanın cinsi yolla baş vermə ehtimalı da müzakirə olunur. Hamilə qadını kandidozun aktiv klinik təzahürləri olan partnyoru yoluxdura bilər. Lakin bu yol bütün tədqiqatçılar tərəfindən qəbul edilmir və əlavə öyrənilməyə ehtiyac duyur.
Kandidozun törədiciləri müxtəlif növ maya göbələkləridir. Belə ki, hamiləlik dövründə qadınlarda kandidoz hallarının təxminən 90%-i Candida albicans tərəfindən yaradılır. Təxminən 10%-i isə Candida non-albicans-ın payına düşür, bu mikroorqanizmlərin rolu vulvovaginal kandidozun təkrarlanan epizodlarında xüsusilə ehtimal olunur.
Hamiləlikdən əlavə xəstəliyin risk amilləri bunlardır:
- şəkərli diabet;
- orqanizmdə piy toxumasının artıqlığı;
- qalxanabənzər vəzinin kompensasiya olunmamış xəstəlikləri;
- anadangəlmə və qazanılmış immunçatışmazlıqlar, o cümlədən QİÇS infeksiyası;
- şirniyyatın həddindən artıq istifadəsi (qlükoza mayaşəkilli göbələklər üçün əsas qida mənbəyidir);
- vaginanın müşayiət olunan mikroflora pozğunluğu;
- antibakterial preparatların tətbiqi;
- yüksək rütubətli isti iqlimdə yaşamaq;
- dar, xüsusilə sintetik materialdan hazırlanmış alt paltarı geyinmək;
- gündəlik gigiyenik proqladkalardan istifadə;
- vaginal duşlamalar.
Hamiləlik dövründə kandidozun səbəblərini mümkün qədər aradan qaldırmaq lazımdır, çünki bu, əsas müalicə kursundan sonra kandidozun residiv ehtimalını azaltmağa imkan verəcək. Məsələn, sıxmayan pambıq tuman geyinmək, gündəlik gigiyenik proqladkalardan istifadədən imtina etmək, şirin yemək və içkilərdən həddindən artıq istifadə etməmək tövsiyə olunur.
Təsnifat
Kandidoz 2 növ ola bilər:
- ağırlaşmamış – sadə forma;
- ağırlaşmış.
Hamiləlik dövründə ağırlaşmalar somatik və mamalıq xarakterli ola bilər.
- Somatik – çox vaxt iltihabi prosesin uretral kanala və/və ya sidik kisəsinə keçməsi ilə bağlıdır (müvafiq olaraq uretrit və/və ya sistit inkişaf edir).
- Mamalıq – hamiləliyin gedişinin ağırlaşmaları, bunlara plasentit (plasenta toxumasının iltihabı), xorioamnionit (döl qişalarının iltihabı), erkən doğuş, dölün bətndaxili yoluxması aid ola bilər.
Klinik mənzərə
Hamiləlik dövründə kandidozun əsas təzahürləri bunlardır:
- vulvovaginal nahiyədə qaşınma və yanğı;
- vaginada ağrılı hisslər və diskomfort;
- görünüşcə xama-kəsmik kütləsini xatırladan cinsiyyət yollarından ifrazat;
- cinsi əlaqə zamanı ağrılar;
- sidik kisəsi boşaldılarkən ağrılılıq.
Vulva və vaginanın obyektiv müayinəsi zamanı ginekoloq aşağıdakı əlamətləri aşkar edə bilər:
- selikli qişanın şişkinliyi və qızarması;
- pambıq tamponla asanlıqla götürülə bilən ağ ərplərin olması;
- kandidozun ağır gedişini göstərən vulvovaginal və perianal nahiyədə çatların olması.
Şəkillərdə əlamətlər
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Kandidozdan şübhələndirən klinik əlamətlər olduqda, diaqnozu təsdiqləmək üçün hamiləliyin istənilən trimestrində laborator müayinə aparılır. Ginekoloq steril birdəfəlik şpatel ilə vaginadan (yuxarı-yan tağdan) biomaterial götürür. Materialın alınması ağrısız prosedurdur. Tipik klinik hallarda vaginal ifrazatın yaxmasının mikroskopiyası kifayət edir. Daha mürəkkəb diaqnostik məsələləri həll etmək üçün ayrılmış göbələklərin antimikotik preparatlara həssaslığının müəyyən edilməsi ilə kultural müayinə və ya törədicinin unikal nuklein turşusu fraqmentlərini identifikasiya etmək üçün PZR-testləşdirmə aparıla bilər.
Müalicə
Hamiləlik dövründə kandidozun müalicəsi hamiləliyin müddəti nəzərə alınmaqla, döl üçün təhlükəsiz preparatlarla aparılır.
Hamiləlik dövründə terapiya yalnız vulvaya tətbiq edilən və ya vaginaya yeridilən lokal preparatlarla (supozitoriyalar, kremlər) aparılır. Daxilə qəbul üçün sistem antimikotiklər qadağandır.
Mama-ginekoloq gestasiya müddətini nəzərə alaraq optimal vasitəni seçir ki, ananın faydası mümkün zərərdən dəfələrlə üstün olsun. Birinci trimestrdə (12 həftəyə qədər) preparatların siyahısı olduqca məhduddur, lakin müalicə edən həkimin arsenalında uşağın bətndaxili inkişafı üçün təhlükə yaratmayan müasir vasitələr var. İkinci və üçüncü trimestrdə göbələkəleyhinə vasitənin seçimi daha genişdir, buna görə də hətta residivləşən kandidozu effektiv müalicə etmək mümkün olur.
Kandidaların reaktivasiyasının profilaktikası üçün terapiyanın ikinci mərhələsi aparılır. O, vaginanın faydalı mikrobiotasının optimal say və keyfiyyət tərkibinin bərpasına yönəlib. Bu məqsədlə Doderleyn laktobasilləri olan eubiotik preparatlar istifadə olunur.
Reabilitasiya
Hamiləlik dövründə kandidozun konservativ müalicəsindən sonra xüsusi reabilitasiya tədbirlərinə ehtiyac yoxdur. Partnyorda kəskin kandidoz simptomları olduqda prezervativlə cinsi həyat tövsiyə olunur.
Profilaktika
Residivlərin profilaktikası üçün ümumi tədbirlərdən əlavə intim gigiyenaya xüsusi diqqət yetirmək vacibdir. Zəif turş pH səviyyəsinə malik olan, həmçinin əlavə olaraq süd turşusu ilə zənginləşdirilmiş xüsusi vasitələrdən istifadə etmək tövsiyə olunur. Bu, vaginanın faydalı (laktobasillyar) mikroflorası üçün əlverişli şərait yaradır. Onun kifayət qədər sayı olduqda, məlum olduğu kimi, şərti-patogen mikroorqanizmlərin nəzarətsiz artımının qarşısı alınır.
Yadda saxla!
Hamiləlik dövründə kandidozun bütün halları müalicəyə tabedir, çünki bu patologiya təkcə mamalıq ağırlaşmaları riskini artırmır, həm də infeksiya əlamətləri olan körpələrin doğulmasına səbəb ola bilər. Uşağın yoluxması bətndaxili və ya doğuş yollarından keçərkən baş verə bilər. Yenidoğulmuşlarda kandidoz ən çox lokallaşmış formada təzahür edir. Belə ki, omfalit (göbək yarasının iltihabı), konyunktivit (konyunktiva qişasının iltihabı), stomatit (ağız boşluğunun selikli qişasının iltihabı) və s. inkişaf edə bilər. Zəifləmiş uşaqlarda infeksiya bir çox orqan və sistemlərin zədələnməsi ilə diseminasiya olunmuş formada ola bilər. Lakin vaxtında mama-ginekoloqa müraciət edilərsə və hamiləlik dövründə etiotrop (törədiciyə yönəlmiş) müalicə aparılarsa, belə nəticələrin qarşısını almaq mümkündür.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
