Hamiləlikdə simfizit termini qasıq simfizi nahiyəsində ağrı və funksional məhdudluğu təsvir etmək üçün istifadə olunur. Hamiləliklə əlaqəli çanaq qurşağı ağrısının bir hissəsi ola bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Simfiziopatiya
Xəstəlik haqqında
Simfizit (simfiziopatiya) ilə norma arasındakı fərq kiçik çanağın sağ və sol qasıq sümüyü arasındakı məsafənin böyüklüyü ilə müəyyən edilir. Normada qasıq simfizinin eni 4-6 mm-ə qədərdir, hamiləlik dövründə isə o, fizioloji olaraq bir neçə millimetr genişlənə bilər. Əgər bu məsafə həddindən artıq artarsa, hamilə qadında qasıq-bel ağrıları və axsaqlıq yaranır. Bu əlamətlər simfizit lehinə şəhadət verir ki, onu daha düzgün olaraq simfiziopatiya adlandırmaq lazımdır. Məsələ ondadır ki, qasıq ağrılarının ilk fərziyyələrindən biri iltihabi nəzəriyyə olmuşdur. Lakin sonradan məlum olduğu kimi, bu patologiyanın səbəbi əksər hallarda iltihabla deyil, hamiləlik hormonlarının (relaksin, progesteron) təsiri və çanağa düşən yükün artması ilə bağlıdır; D vitamini və kalsium çatışmazlığının rolu isə fərziyyə olaraq qalır.
Səbəbləri
Hazırda hesab olunur ki, hamilə qadınlarda simfizitin yaranması 2 əsas amilin təsiri ilə bağlıdır. Belə ki, hamiləlik zamanı ifraz olunan relaksin və proqesteron hormonları birləşdirici toxumanın lifə ayrılmasına meyil yaradır. İkinci amil kimi çanağa düşən mexaniki yükün artması (dölün çəkisi, bədən ağırlıq mərkəzinin dəyişməsi) göstərilir. Bəzi müəlliflər D vitamini çatışmazlığı və kalsium-maqnezium disbalansının da simfiz toxumasının möhkəmliyini azalda biləcəyini ehtimal edirlər (metabolik nəzəriyyə), lakin bu fərziyyə sübut olunmuş fakt deyil. Nəticədə qasıq sümükləri bir-birindən uzaqlaşır ki, bu da sinir uclarının sıxılmasına və ağrının meydana çıxmasına gətirib çıxarır. Sümüklər nə qədər çox ayrılarsa, yerişin pozulması bir o qədər ifadəli olar.
Aşağıdakı amillər simfizit inkişafı ehtimalını artırır:
- əvvəlki hamiləliklərdə çanaq ağrısı, çanaq travmaları, iri döl və ya çoxdöllü hamiləlik;
- gənc yaş – 25 yaşa qədər, bu zaman hüceyrədənkənar matriksin əmələ gəlməsi minerallaşma sürətindən yüksək olur;
- qidalanma xüsusiyyətləri, qadının süd məhsulları (əsas kalsium mənbəyi) istifadə etməməsi;
- bağırsaqlarda kalsium və maqneziumun sorulma prosesini poza bilən həddindən artıq qəhvə istifadəsi;
- hipodinamiya;
- xroniki stress vəziyyətləri;
- həzm, endokrin və sidik-cinsiyyət sistemlərinin xroniki patologiyaları;
- qalxanabənzər vəzi hormonlarının tətbiqi;
- insolyasiya səviyyəsi aşağı olan regionlarda yaşamaq.
Təsnifat
Qasıq simfizinin hamiləlik və doğuşla bağlı pozğunluqlarının bir neçə forması ayırd edilir:
- Simfiziopatiya (simfizin disfunksiyası) — hamiləlik dövründə simfizin həddindən artıq yumşalması və hərəkətliliyinin artması; qasıq nahiyəsində ağrı və yerişin dəyişməsi ilə özünü göstərir, sümüklərin ayrılması isə cüzi ola bilər.
- Simfizin diastazı — qasıq sümükləri arasındakı məsafənin 10 mm-dən çox artması; hamiləliyin sonunda və ya doğuşdan sonra aşkarlanır.
- Simfizin cırılması — doğuş zamanı (xüsusilə iri döl, sürətli və ya instrumental doğuşda) baş verən travmatik zədələnmə; kəskin ağrı və ayağı qaldıra bilməməklə müşayiət olunur, travmatoloq tərəfindən müalicə olunur.
- İltihabi simfizit — simfizin nadir, adətən infeksion iltihabı (məsələn, doğuşdan və ya çanaq əməliyyatlarından sonra); qızdırma və kəskin ağrı ilə gedir.
Yaranma vaxtına görə hamiləlik dövründə (daha çox ikinci-üçüncü trimestrdə) və doğuşdan sonra yaranan formalar ayırd edilir. Hər bir forma fərqli müayinə və müalicə taktikası tələb edir.
Təsnifat
Normada qasıq simfizinin eni 4–6 mm-dir, hamiləlik dövründə isə hormonların təsiri ilə o, fizioloji olaraq bir neçə millimetr genişlənə bilər. Hamilələrdə simfiziopatiyanın ağırlığı qasıq sümüklərinin ayrılma dərəcəsi ilə (hamiləlikdə USM, doğuşdan sonra zərurət olduqda rentgen məlumatlarına görə) qiymətləndirilir:
- Birinci dərəcə — ayrılma 5–9 mm.
- İkinci dərəcə — ayrılma 10–19 mm.
- Üçüncü dərəcə — ayrılma 20 mm və daha çox.
Travmatoloqların istifadə etdiyi stabil, şərti stabil və qeyri-stabil zədələnmə bölgüsü (20–50 mm və daha çox ayrılma) isə hamiləlik simfiziopatiyasına deyil, doğuş zamanı və ya travma nəticəsində simfizin cırılmasına aiddir. Ağrının şiddəti həmişə ayrılmanın ölçüsünə uyğun gəlmir.
Klinik mənzərə
Simfizitin klinik əlamətlərinin ifadəliliyi müxtəlif ola bilər və qismən qasıq sümüklərinin bir-birindən aralanma dərəcəsi ilə bağlıdır. Əsas simptomlar aşağıdakılar hesab olunur:
- qasıq nahiyəsində ağrılar, ağır hallarda alt ətraflara və bel nahiyəsinə də yayılır;
- yerişin pozulması – yüngül axsamadan qasıq sümüklərinin ifadəli ayrılması zamanı tam hərəkətsizliyə qədər.
Bundan əlavə, simfiziopatiyası olan qadınlarda aşağıdakı əlamətlər də ola bilər:
- ayaqların dərisində «qarışqa yeriməsi» hissi;
- əzələ seyirməsi;
- alt ətraf əzələlərinin spazmları.
Adətən sadalanan simptomlar hamiləliyin 20-ci həftəsindən sonra meydana çıxmağa başlayır. Bu, təxminən hamiləliyin ikinci yarısından etibarən xüsusilə çox relaksin sintez olunması ilə bağlıdır. Bu hormonun əmələ gəlməsi əvvəlcə sarı cismdə, sonra isə uşaqlıq selikli qişasında baş verir. Onun əsas vəzifəsi doğuş yollarını yaxınlaşan doğuşa hazırlamaqdır. Relaksinin təsiri altında uşaqlıq boynunun yumşalması və onun «yetişməsi» baş verir ki, bu da qadın orqanizminin uşağın doğulmasına hazır olmasını müəyyən edir. Relaksinin «yan təsiri» onun qasıq simfizinin birləşdirici toxumasına təsiri ola bilər. Bəzi müəlliflərin fikrincə, vitamin-mineral disbalansı olduqda simfizin həddindən artıq lifə ayrılması baş verə bilər ki, bu da sümüklərin ayrılmasına və müvafiq simptomatikanın meydana çıxmasına səbəb olur.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Simfiziopatiyaya şübhə doğuran əlamətlər olduqda hamilə qadını travmatoloq-ortoped müayinə edir. Diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün xəstəyə qasıq birləşməsinin ultrasəs müayinəsi (USM) aparılır. Saqittal proyeksiyada həkim qasıq sümüklərinin kənarları arasındakı məsafəni ölçür.
Müalicə
Hamiləlikdə simfizitin müalicəsi ağrını azaltmağa və hərəkət qabiliyyətini doğuşa qədər qorumağa yönəlib. Taktikanı həkim — mama-ginekoloq travmatoloq-ortopedlə birlikdə — qasıq sümüklərinin ayrılma dərəcəsini, ağrının şiddətini və hamiləliyin müddətini nəzərə alaraq seçir.
- Hərəkət rejimi. Asimmetrik yüklərdən qaçmaq lazımdır: bir ayaq üstə durmaq, ayaqları çarpazlamaq, ağır əşya qaldırmaq. Çarpayıdan qalxarkən dizləri bir yerdə saxlamaq ağrını azaldır.
- Çanaq bandajı. Çanağı sabitləşdirən kəmər ağrını yüngülləşdirir.
- Müalicəvi bədən tərbiyəsi. Çanaq dibi, qarın və bud əzələlərini gücləndirən təhlükəsiz məşqlər mütəxəssis nəzarəti altında seçilir.
- Ağrıkəsicilər. Yalnız hamiləlikdə icazə verilən preparatlar həkimin təyinatı ilə istifadə olunur. Qeyri-steroid iltihabəleyhinə vasitələri özbaşına qəbul etmək olmaz, xüsusən hamiləliyin ikinci yarısında.
- Vitamin-mineral korreksiyası. D vitamini, kalsium və ya maqnezium çatışmazlığı aşkar edildikdə həkim onu düzəldir.
Əlavə üsullar və ağır hallar
Ağrını azaltmaq üçün hamiləlikdə ağrıkəsicilərdən ilk seçim parasetamoldur; lokal soyuq tətbiqi, masaj və teypləmə köməkçi ola bilər. Maqnitoterapiya, kalsium və fosforun elektroforezi kimi fizioprosedurların effektivliyi üzrə sübut bazası məhduddur. Ağrı çox şiddətli olduqda qısa müddətli yataq rejimi tövsiyə oluna bilər. Doğuş zamanı simfizin cırılması və böyük ayrılma (qeyri-stabil zədələnmə) olduqda travmatoloq qasıq sümüklərinin xarici və ya cərrahi fiksasiyasını təyin edə bilər.
Doğuş üsulu fərdi qaydada seçilir; simfizit özü qeysəriyyə əməliyyatı üçün avtomatik göstəriş deyil.
Reabilitasiya
Doğuşdan sonra simptomlar əksər hallarda bir neçə həftə-ay ərzində keçir, çünki hamiləlik hormonlarının bağ aparatına təsiri doğuşdan sonra 4-12 həftə ərzində tədricən azalır. Bu dövrdə müalicəvi bədən tərbiyəsini və zərurət olduqda çanaq bandajını mütəxəssisin nəzarəti altında davam etdirmək tövsiyə olunur. Vitamin-mineral preparatlar yalnız analizlərlə təsdiqlənmiş çatışmazlıq olduqda davam etdirilir.
Profilaktika
Simfiziopatiyanın profilaktikası mayalanmadan çox əvvəl başlamalıdır: hamiləlikdən əvvəl normal bədən çəkisini saxlamaq, qarın, bel və çanaq dibi əzələlərini gücləndirən müntəzəm məşqlərlə məşğul olmaq faydalıdır. Preqravidar hazırlıq mərhələsində qanda D vitamininin səviyyəsinin müəyyən edilməsi tövsiyə olunur (analiz 25-hidroksixolekalsiferol adlanır). Çatışmazlıq və ya kifayət qədər olmama aşkar edildikdə, kalsium və maqnezium ilə birlikdə D vitamininin müalicəvi dozaları təyin olunur. Qanda 25-hidroksi-xolekalsiferolun normal səviyyəsində isə onun profilaktik dozaları göstərişdir.
Mayalanmadan sonra hamilələr vitamin-mineral komplekslərinin qəbulu imkanını mama-ginekoloqla müzakirə etməlidirlər. Balanslı qidalanma tələbatın böyük hissəsini ödəyir, lakin bəzi nutrientlərə (fol turşusu, yod, dəmir, D vitamini) əlavə ehtiyac ola bilər; bunu həkim fərdi qaydada müəyyən edir. Məlum olduğu kimi, vitamin-mineral çatışmazlığı yalnız dayaq-hərəkət aparatının disfunksiyasına deyil, həm də doğulduqdan sonra uşaqlarda da inkişaf edə biləcək digər sistem pozğunluqlarına meyil yaradır.
Yadda saxla!
Hamiləlikdə qasıq nahiyəsində ağrı tez-tez rast gəlinir və çox vaxt doğuşdan sonra keçir, lakin ona dözmək lazım deyil: vaxtında başlanan bandaj, müalicəvi bədən tərbiyəsi və düzgün hərəkət rejimi ağrını azaldır və hərəkət qabiliyyətini qoruyur. D vitamini və digər preparatları yalnız həkimin təyinatı ilə, analiz nəticələrinə əsasən qəbul edin.
Aşağıdakı hallarda mama-ginekoloqa gecikmədən müraciət edin:
- qasıqda ağrı yerimənizi, pilləkənə çıxmanızı və ya yataqda çevrilməyinizi çətinləşdirir;
- axsaqlıq, «ördək yerişi» yaranıb;
- ağrı gecələr yuxuya mane olur.
Doğuşdan sonra qasıqda kəskin ağrı yaranıbsa və ayağınızı qaldıra bilmirsinizsə, yaxud ağrı ilə yanaşı qızdırma varsa, dərhal təcili yardım çağırın.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri, yanaşı xəstəliklər və pasiyentin fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq profil mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
