Kardialgiya ürək nahiyəsində ağrı ilə xarakterizə olunan sindromdur. Ağrının səbəbi həmişə miokard işemiyası deyil və müxtəlif ürək, damar, dayaq-hərəkət, həzm və psixogen vəziyyətlərlə əlaqəli ola bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Ürəkdə ağrı sindromu
Xəstəlik haqqında
Termin hərfi mənada «ürəkdə ağrı» kimi tərcümə olunur. Patologiya müstəqil xəstəlik deyil və onlarla kardioloji pozğunluğa müşayiət edir. Kardialgiya ən çox 50 yaşdan yuxarı insanlarda rast gəlinir və döş sümüyü arxasında ağrı şikayəti ilə müraciət edən bütün xəstələrin 22%-də diaqnoz qoyulur.
Səbəbləri
Kardialgik sindromun inkişafına çoxlu səbəb təsir edir. Həkimlər 2 böyük qrup ayırd edirlər.
- Ürək xarakterli səbəblər. Bu halda ağrıların yaranması birbaşa ürəyin işi ilə əlaqəli patologiyalarla şərtlənir.
- Ürəklə əlaqəli olmayan səbəblər. Bu halda ağrını kardioloji olmayan amillər yaradır. Bu, psixogen xarakterli kardialgiya və ya döş qəfəsində yerləşən digər sistem və orqanların patologiyaları ilə yaranan kardialgiya ola bilər.
Ürək xarakterli səbəblərə aşağıdakılar aiddir:
- miokard hipertrofiyası (ürəyin əzələ kütləsinin artması);
- iltihabi xəstəliklər (perikardit, miokardit, endokardit);
- anadangəlmə və qazanılmış ürək qüsurları və qapaq aparatının işindəki digər pozğunluqlar;
- işemiya (oksigen çatışmazlığı).
Kardialgiyanın müşayiət edə biləcəyi ürəklə əlaqəli olmayan xəstəliklərin siyahısı xeyli genişdir:
- dayaq-hərəkət aparatının travma və xəstəlikləri: qabırğaların və ya döş sümüyünün travmaları, onurğanın döş şöbəsinin osteoxondrozu ağrılı hisslərə səbəb olur;
- həzm sistemi orqanlarının xəstəlikləri: diafraqma yırtığı, xora xəstəliyi, ezofagit;
- tənəffüs orqanlarının patologiyaları: bronxit, traxeit, ağciyər hipertenziyası, plevrit, pnevmoniya, bədxassəli şişlər;
- sinir sisteminin xəstəlikləri: bunlara onurğanın boyun-döş şöbəsinin osteoxondrozu, vegetativ-damar distoniyası və qabırğaarası nevralgiya aiddir; həmin qrupa psixi pozğunluqlar, nevrozlar və depressiyalar da daxildir.
Təsnifat
Müasir kardiologiyada iki anlayış fərqləndirilir:
- kardialgiya – ürək nahiyəsində ağrı hissi;
- torakalgiya – döş qəfəsi nahiyəsində ağrılar (onun səbəblərindən biri qabırğaarası nevralgiyadır).
Patoloji vəziyyətin yaranma səbəblərinə görə praktikada bir neçə kardialgiya növü ayırd edilir:
- döş qəfəsi orqanlarının xəstəlikləri ilə əlaqəli;
- ürəyin və qan dövranı sisteminin iri damarlarının patologiyaları ilə yaranan;
- psixogen, psixo-emosional pozğunluqlar (depressiyalar, stresslər) fonunda yaranan psixovegetativ sindrom şəklində özünü göstərən;
- vertebrogen, onurğanın döş şöbəsinin zədələnməsi, onurğa beyninin sinir köklərinin qıcıqlanması nəticəsində yaranan.
Klinik mənzərə
Kardialgiyanın əsas klinik təzahürü döş qəfəsinin sol tərəfində ağrı hissidir. Xəstədə müxtəlif xarakterli ağrılar yaranır:
- yandırıcı;
- sızıltılı;
- çəkici;
- sıxıcı;
- sancıcı;
- döyünən.
Ağrı sindromu gözlənilmədən, fiziki yüklənmə zamanı yaranmaq, eləcə də qısa müddətli istirahətdən sonra qəflətən kəsilmək meylinə malikdir. Bundan başqa, ağrı görünən səbəb olmadan dövri olaraq yarana ve uzun müddət keçməyə bilər. Bəzi hallarda narahatedici hisslər nisbətən qısa müddətdə keçir. Bəzi hallarda kardialgiya zamanı ağrı sol qola, kürək sümüyünün altına, bel nahiyəsinə və daha az hallarda döşün sağ tərəfinə yayıla bilər.
Kardialgiyanın müşayiətedici simptomları aşağıdakılar ola bilər:
- ürəkbulanma;
- baş ağrısı;
- tənəffüsün çətinləşməsi;
- artmış təşviş;
- döş qəfəsində diskomfort.
Döş sümüyü arxasında uzun sürən intensiv ağrılar tez-tez hava çatışmazlığı hissi, panika, taxikardiya, həddindən artıq tərləmə və ölüm qorxusu ilə müşayiət olunur.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Kardialgiyanı aşkar etmək üçün diaqnostik tədbirlər döş sümüyü arxasında ağrı şikayəti ilə xəstənin müraciətindən dərhal sonra başlayır. Ağrı sindromunun yaranmasının çoxsaylı mümkün səbəbləri ucbatından xəstənin bir neçə mütəxəssis tərəfindən müayinəsi tələb olunur. İlkin olaraq xəstənin müayinəsini terapevt və ya kardioloq aparır və zərurət yarandıqda digər profil həkimlərinə yönləndirir. Kardialgiyanın səbəblərindən asılı olaraq qastroenteroloqun, pulmonoloqun, nevroloqun və s. müayinəsi tələb oluna bilər.
Həkim ilk növbədə anamnez toplayır və xəstənin vizual müayinəsini aparır. Bu zaman mütəxəssis aşağıdakıları qiymətləndirir:
- dəri örtüklərinin rəngi;
- şişkinliyin olması.
Vizual müayinədən sonra kardioloq auskultasiya aparır, fonendoskop vasitəsilə döş qəfəsi orqanlarını dinləyir. Diaqnostikanın növbəti mərhələsində ürəyin işindəki pozğunluqları aşkar etmək məqsədilə nəbz və təzyiq ölçülür.
Əlavə olaraq diaqnozu dəqiqləşdirmək və ürək nahiyəsindəki ağrıların yaranma səbəbini müəyyən etmək üçün xəstənin tam instrumental və laboratoriya müayinəsinin aparılması tələb olunur. Buraya daxildir:
- ümumi sağlamlıq vəziyyətini müəyyən etmək üçün sidik və qan analizləri;
- exokardioqrafiya (ürəyin USM-i), orqanın işini vizuallaşdırmaq və onun xarici vəziyyətini qiymətləndirmək üçün;
- EKQ (elektrokardioqramma) ürək-damar sisteminin işini qiymətləndirmək üçün;
- döş qəfəsi orqanlarının rentgenoqrafiyası ürəyin quruluşundakı dəyişiklikləri və ya ağciyər nahiyəsindəki qaralmaları vizual qiymətləndirmək üçün;
- həzm orqanlarının USM-i qastroenteroloji xarakterli patologiyaları istisna etmək üçün aparılır.
Müalicə
Kardialgiyanın müalicəsində əsas terapevtik tədbirlər döş sümüyü arxasındakı ağrıların yaranma səbəbinin aradan qaldırılmasına yönəlmişdir. Əsas müalicə üsulu medikamentozdur. Müalicə edən həkim tərəfindən təyin olunan dərman kursu birbaşa əsas xəstəlikdən asılıdır. Ürək xəstəliklərində antiaqreqantlar, statinlər, hipotenziv vasitələr, ürəyə düşən yükü azaldan preparatlar və s. təyin edilir. Psixogen xarakterli kardialgiya autogen məşqlər və psixoterapiya, habelə müvafiq medikamentoz terapiya vasitəsilə aradan qaldırılır. Vertebrogen forma ağrıkəsmə, ixtisaslaşdırılmış manual terapiya və fizioprosedurlar tələb edir.
Cərrahi müalicə
Diaqnozdan asılı olaraq xəstədə cərrahi müdaxiləyə ehtiyac yarana bilər. Əsas patologiyanın müalicəsi aşağıdakılar vasitəsilə aparılır:
- ürək qüsurlarının aradan qaldırılması;
- ürək qapaqlarının əvəz edilməsi;
- kardiostimulyatorun quraşdırılması;
- yırtıqların və ya törəmələrin çıxarılması;
- koronar damarların stentlənməsi (zədələnmiş damara lümeni genişləndirməyə imkan verən stentin yerləşdirilməsi).
Cərrahi müdaxilənin növü və mürəkkəbliyi qoyulmuş diaqnozdan asılıdır.
Reabilitasiya
Əgər kardialgiyanın müalicəsi prosesində əməliyyat aparılıbsa, bərpa müddəti əməliyyatın növündən və üsulundan asılı olacaqdır. Bütün tövsiyələri müalicə edən həkim xəstəyə çıxışdan sonra verir. Əməliyyatdan sonrakı ilk həftələrdə fiziki yüklənməni, istilik prosedurlarını və soyuqlamanı əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırmaq, sonra isə tədricən adət olunmuş fəaliyyətə qayıtmaq lazımdır. Reabilitasiya dövrü başa çatdıqdan sonra xəstə bütün profilaktika prinsiplərinə diqqətlə əməl etməlidir.
Profilaktika
Kardialgiyanın yaranma riskini minimuma endirmək üçün sağlam həyat tərzi sürmək və sağlamlığa zərərli amillərdən qaçmaq lazımdır:
- qidalanma rejimindəki pozğunluqlar (yağlı, qızardılmış, duzlu, hisə verilmiş və acı qidaların həddindən artıq istifadəsi);
- siqaret çəkmək və alkoqol içkilərindən sui-istifadə etmək.
Kardialgiyanın profilaktikasının ən yaxşı üsulu idmanla məşğul olmaq, tənəffüs gimnastikası və üzgüçülükdür. Uşaqlıqdan aktiv həyat tərzi sürən insanlarda ürək xəstəlikləri riski xeyli aşağıdır. Bədən çəkisinə nəzarət etmək və piylənməyə yol verməmək vacibdir.
Yadda saxla!
Döş sümüyü arxasında ağrılı hisslərin yaranması mütəxəssisə dərhal müraciət etmək və tibbi müayinədən keçmək üçün əsasdır. Hər bir klinik halda kardialgiyanın nə dərəcədə təhlükəli olduğunu söyləmək çətindir. Lakin təcrübə göstərir ki, ağrı sindromu ən çox peşəkar həkim yardımı tələb edən proqressivləşən patologiyadan xəbər verir. Bu halda gecikmə, xüsusilə patoloji vəziyyət ürək xəstəlikləri ilə əlaqəli olduqda, həyat üçün təhlükəli ağırlaşmaların inkişafı ilə nəticələnə bilər. Kardialgiyanın səbəblərinin vaxtında aşkar edilməsi müalicə taktikasını dərhal seçməyə və qısa müddətdə insanı ağrılardan onların səbəbini aradan qaldırmaqla xilas etməyə imkan verəcək. Bu, xəstənin həyat keyfiyyətini xeyli yaxşılaşdıracaq və sağlamlığını bərpa edəcək.
Kardiologiya üzrə xəstəliklər
- Açıq arterial axacaq
- Açıq oval pəncərə
- Ağciyər arteriyasının tromboemboliyası
- Ağciyər hipertenziyası
- Ağciyər ödemi
- Ailəvi hiperxolesterinemiya
- Aorta anevrizması
- Aorta qapağı çatışmazlığı
- Aortal stenoz
- Aortanın koarktasiyası
- Aortanın laylanması
- Arterial hipotenziya
- Arteriyaların stenozu
- Ateroskleroz
- Atrioventrikulyar blokada
Mövzu üzrə məqalələr
Piylənmə zamanı arterial hipertoniya və obstruktiv yuxu apnoesi sindromu
Piylənmə ilə xarici tənəffüs funksiyasının bütöv bir sıra pozğunluqları bağlıdır. Artıq bədən çəkisi olan şəxslərdə ağciyər ventilyasiyasına tələbat…
İstiqamət: Kardiologiya / Somnologiya
Arterial hipertoniya
Arterial hipertoniya (AH) – ürəyin və damarların ən geniş yayılmış xəstəliklərindən biridir. Xəstələrin əksəriyyəti müəyyən vaxta qədər xəstə…
İstiqamət: Kardiologiya
Hipertoniya xəstəliyinin müalicəsi
Hipertoniya xəstəliyi arterial təzyiqin yüksəlməsi ilə xarakterizə olunan ürək-damar sisteminin xəstəliyidir. Təzahürlər əsasən beyin damarlarının (baş ağrıları, başgicəllənmə,…
İstiqamət: Kardiologiya
Prehipertoniya (sərhəd hipertenziyası)
Prehipertoniya — «sərhəddə» olan vəziyyətdir: təzyiq artıq tam normal deyil, lakin klinik ifadə olunmuş hipertoniyaya hələ çatmayıb. Müasir…
İstiqamət: Kardiologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
