Kataral angina – kəskin tonzillitin bir variantı, damaq badamcıqlarını zədələyən infeksion-iltihabi xəstəlikdir. Bu patologiyada patoloji proses badamcıqların selikli qişasının səthi qatlarında lokallaşır, bu da xaricdən onların hiperemiyası (qızarması) və ödemi ilə təzahür edir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Kataral tonzillit
- adi angina
Xəstəlik haqqında
Kataral angina – kəskin tonzillitin bir variantı, damaq badamcıqlarını zədələyən infeksion-iltihabi xəstəlikdir. Bu patologiyada patoloji proses badamcıqların selikli qişasının səthi qatlarında lokallaşır, bu da xaricdən onların hiperemiyası (qızarması) və ödemi ilə təzahür edir.
Anginanın kataral forması hər yaşda xəstələrdə rast gəlinir, lakin daha çox uşaqlarda müşahidə olunur. Xəstələnmənin pik dövrü payız-qış perioduna təsadüf edir, bu zaman mövsümi infeksiyaların – KRVİ-nin tezliyi artır. Adətən, patoloji müalicəyə asanlıqla tabe olur – düzgün terapevtik yanaşma ilə onun öhdəsindən 5-6 günə gəlmək mümkündür.
Səbəbləri
Kataral angina infeksion mənşəlidir. Onun səbəbi viruslar (enteroviruslar, adenoviruslar, qrip virusu, paraqrip) və ya bakteriyalar (A qrupunun beta-hemolitik streptokoku, stafilokoklar, pnevmokoklar) olur.
Bakterial mənşə zamanı kataral angina infeksion prosesin yüngül gedişi ilə xarakterizə olunur, çünki xəstəliyin parlaq, klinik cəhətdən ifadəli halları daha aqressiv keçir, badamcıqlarda irinli ifrazatın olması ilə müşayiət olunur – angina artıq kataral olmaqdan çıxır.
Virus kataral angina daha çox məktəbəqədər və ibtidai məktəb yaşlı uşaqlarda adenovirus və ya enterovirus infeksiyası fonunda yaranır.
İnfeksiyanın əsas yoluxma yolları hava-damcı yolu (xəstə insanla birbaşa yaxın təmas zamanı) və fekal-oral yoludur (infeksiya ilə çirklənmiş əllər vasitəsilə). Anginaya səbəb olan mikroorqanizmlər insanın ağız boşluğu və udlağının daimi sakinləri ola bilər. Ümumi və/və ya yerli immunitetin mövsümi və digər mənşəli azalması zamanı onlar aktivləşir, badamcıqların toxumalarına daxil olur və orada çoxalırlar.
Həmçinin anginanın inkişafında orqanizmdəki xroniki infeksiya ocaqları – sinusitlər (ətraf ciblərin iltihabı), kariyes və başqaları da rol oynayır.
Təsnifat
Gedişinə görə kəskin və xroniki kataral angina forması fərqləndirilir. Birinci halda xəstəlik çox sürətlə inkişaf edir və ifadəli simptomatika ilə keçir, ikinci halda isə həftələrlə, hətta aylarla davam edə bilər və vaxtaşırı kəskinləşə bilər.
Klinik mənzərə
Yetkinlərdə və uşaqlarda kataral angina oxşar klinik mənzərə ilə xarakterizə olunur. Onun əlamətləri qəfil, infeksiya orqanizmə daxil olduqdan 1-4 gün sonra yaranır. Xəstələr aşağıdakılardan şikayət edirlər:
- Boğazda qıcıqlanma;
- Udqunma zamanı güclənən boğaz ağrısı;
- Ağızda quruluq;
- Bədən temperaturunun yüksəlməsi;
- Üşütmə;
- Baş ağrısı;
- Bədəndə sızıltı, əzələlərdə, oynaqlarda ağrılar;
- Ümumi zəiflik, yorğunluq.
Xəstəliyin yüngül formalarında xəstənin ümumi vəziyyəti pozulmur, insan yalnız xəstəliyin lokal təzahürlərinin olduğunu qeyd edir. Kataral angina ilə müşayiət olunan infeksiyanın ağır formaları orqanizmin ümumi intoksikasiya sindromunun ifadəli əlamətləri – bədən temperaturunun yüksəlməsi, zəiflik, bədəndə sızıltı ilə keçir.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Kataral angina LOR-orqanlarının digər xəstəliklərinə bənzər şəkildə keçir, çox vaxt – onlarla eyni vaxtda. Buna görə diaqnozu dəqiqləşdirmək və müalicə ilə bağlı tövsiyələr almaq üçün vaxtında otolarinqoloqa müraciət etmək çox vacibdir.
İlk növbədə LOR-həkim xəstənin şikayətlərini dinləyəcək, onların nə vaxtdan yarandığını, zaman keçdikcə necə dəyişdiyini dəqiqləşdirəcək. Daha sonra mütəxəssis xəstəni müayinə edəcək – hər iki badamcığın və udlağın arxa divarının selikli qişasında qızartı, şişkinlik aşkar edəcək. Ardınca otolarinqoloq çənəaltı limfa düyünlərinin palpasiyasını (əllə müayinəsini) aparacaq – onların ölçüsünün artmasını və ağrılı olmasını müəyyən edəcək.
Kataral anginanın fərqləndirici cəhətləri: güclü intoksikasiyanın (qripdə olduğu kimi) və irinli ərpin (lakunar və ya follikulyar anginada olduğu kimi) olmaması. Sonrakı mərhələdə xəstənin müalicəsinin effektivliyi həkim tərəfindən aparılan diferensial diaqnostikanın keyfiyyətindən asılıdır.
Mürəkkəb diaqnostik vəziyyətlərdə xəstənin badamcıqlarından alınmış materialın törədicinin verifikasiyası və onun antimikrob preparatlara həssaslığının müəyyən edilməsi məqsədilə qida mühitinə sonrakı səpini üçün yaxma götürülə bilər. Lakin bu tədqiqatı aparmaq həmişə məqsədəuyğun deyil, çünki onun nəticəsini almaq üçün vaxt tələb olunur və bu müddət ərzində xəstə də müalicəyə ehtiyac duyur. Bundan başqa, kataral angina, bir qayda olaraq, uzun çəkmir – 1 həftəyədək, yəni bakterioloji səpinin nəticəsi hazır olana qədər xəstə, ehtimal ki, artıq sağalmış olacaq, əgər bu baş verməyibsə, kataral angina diaqnozu şübhəlidir.
Müalicə
Kataral anginanın müalicəsi həmişə konservativdir.
Klinik vəziyyətin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq xəstəyə təyin oluna bilər:
- Bol maye qəbulu;
- Antibiotiklər – yalnız bakterial (streptokok) mənşə təsdiqləndikdə;
- Ümumi təsirli qızdırmasalıcı və iltihabəleyhinə preparatlar;
- Vitaminlər;
- Sprey və ya tablet şəklində oral antiseptiklər;
- Müalicəvi otlar, antiseptik məhlullarla ağız boşluğunun qarqara edilməsi;
- Antihistamin preparatlar.
Köməkçi terapiya kimi kataral anginanın kompleks müalicəsində fizioterapevtik metodlardan – UHF, elektroforez, inhalasiyalardan istifadə oluna bilər. Prosedurlar iltihabi prosesin aktivliyini azaltmağa, yerli qan dövranını yaxşılaşdırmağa kömək edir. Kurs 5-10 prosedurdan ibarətdir.
Reabilitasiya
Düzgün və vaxtında başlanmış müalicə zamanı xəstəliyin müddəti bir həftəni keçmir. Xəstənin şikayətləri aradan qalxdıqda, kataral anginanın obyektiv əlamətləri müəyyən olunmur, xəstə tamamilə sağlam hesab olunur.
Xəstənin müalicə zamanı düzgün olmayan hərəkətləri, otolarinqoloq müayinəsindən imtina prosesi xronikləşməyə və ya ikincili infeksiyanın qoşulmasına – tonzillitin daha ağır formasının və onun ağırlaşmalarının inkişafına səbəb ola bilər.
Profilaktika
Kataral anginanın inkişaf riskini azaltmaq üçün xəstə:
- Əmək və istirahət rejiminə riayət etməli, keyfiyyətli dincəlməli, həddindən artıq yorğunluqdan, stress vəziyyətlərindən çəkinməlidir;
- Tam və balanslaşdırılmış qidalanmalıdır;
- Hipodinamiya ilə – gündəlik fiziki aktivlik təmin etməklə – mübarizə aparmalıdır;
- LOR-orqanların gigiyenasına riayət etməlidir;
- Mövsümi infeksiyalar dövründə – şəxsi təhlükəsizlik qaydalarına əməl etməlidir – kütləvi toplaşma yerlərinə getməməli, qoruyucu vasitələrdən (maskalar, əlcəklər) istifadə etməli, KRVİ simptomları olan şəxslərlə təmasda olmamalıdır;
- Kəskin və ya xroniki infeksiyalar zamanı vaxtında həkimə müraciət etməlidir.
Yadda saxla!
Kataral angina, bir qayda olaraq, ağır keçmir və uzun sürmür. Lakin hətta bu tonzillit formasına şübhə edilən xəstə də otolarinqoloq müayinəsinə ehtiyac duyur. Çox vaxt belə xəstəlik klassik streptokokk mənşəli kəskin tonzillitin ilkin mərhələsi olur, vaxtında başlanmayan antibiotikoterapiya isə endokardit, qlomerulonefrit kimi ciddi sistemli ağırlaşmaların inkişafına gətirib çıxarır. Elə hallar da olur ki, xəstə güzgüdə öz badamcıqlarına baxaraq yalnız onların qızarmasını və ödemini görür, həkim isə müayinə zamanı sadə insanın gözündən gizli olan irinli ocaqları aşkar edir və yenə də kəskin tonzillitin follikulyar formasını diaqnozlaşdırır.
Bundan əlavə, kataral angina bəzən xəstə üçün son dərəcə xoşagəlməz olur, xüsusilə də həmin xəstə uşaqdırsa. Valideynlərin özbaşına müalicə zamanı etdiyi hərəkətlər həmişə düzgün olmur, bunun nəticəsində uşaq bir həftə boyunca boğaz ağrısından əziyyət çəkir. Savadlı otolarinqoloqun tövsiyələri xəstəyə xəstəliklə bağlı ağrını və digər xoşagəlməz hissləri yüngülləşdirməyə kömək edəcək və hətta bu dövrdə belə onun həyat keyfiyyətini yaxşılaşdıracaqdır.
Suallar və cavablar
Bu diaqnozu istənilən terapevt, ailə həkimi və ya pediatr qoya bilər. Tonzillitlərin keyfiyyətli differensial diaqnostikası, bu növ angina üçün ən uyğun müalicənin seçilməsi — otolarinqoloqun (LOR həkiminin) vəzifəsidir.
Bəli. Badamcıqlardakı iltihabi prosesə aşağı çənə altında yerləşən regional limfa düyünləri reaksiya verə bilər. Əgər onlar iltihablanarsa, ölçüləri böyüyür və onlara toxunarkən, həmçinin udma zamanı və boyunu döndərərkən ağrılı olur.
Mövzu üzrə məqalələr
Adenoidlər və onların böyüməsinin nəticələri
Adenoidlər – burun-udlağın tağında yerləşən və qoruyucu funksiya daşıyan limfoid toxumadır. Adenoidlərin (əsasən udlaq və damaq badamcıqlarının) həddindən…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Burun selikli qişasının anemizasiyası
Tələbat olan otorinolarinqoloji prosedurlardan biri burun selikli qişasının anemizasiyasıdır. Bu, burun boşluğunun selikli qişalarının səthinin vazokonstriktorların – qan…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Qulağın iltihabı
İsti yay günlərində çoxumuz sərin suya girmək istəyirik. Və hərə bir yerə üz tutur: kimisi yaxınlıqdakı gölməçələrə, çaylara,…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Larinqoskopiya nədir?
Larinqoskopiya – otolarinqologiyada geniş yayılmış müayinə üsuludur; ondan istifadə edərək həkim qırtlağı patoloji dəyişikliklər baxımından müayinə etmək, aşkar…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
