Korluq

Korluğun səbəbləri görmə pozğunluğunun növü ilə müəyyən olunur.

İşıq qavranışı pozğunluqları qrupu

Simptomatik hemeralopiyaya (tavuq korluğuna) aşağıdakı vəziyyətlər səbəb ola bilər:

• torlu qişanın patologiyası – piqment distrofiyası, iltihabi xəstəliklər, retinal dekolman;
• görmə sinirinin patologiyası – atrofiya, durğunluq prosesləri və iltihabi zədələnmə;
• adekvat korreksiya olmadıqda ifadəli dərəcəli miopiya.

Simptomatik hemeralopiya torlu qişada və görmə sinirində çubuqvari və konusvari neyronların dağılması ilə baş verən dönməz dəyişikliklərin nəticəsidir. Qaranlıq vaxtı görmə qlaukomanın formalaşmasının erkən mərhələlərində də qismən poza bilər. Qaranlığa adaptasiya, xüsusilə A vitamininin resintezinin pozulduğu sirroz zamanı, qaraciyər patologiyalarında da əziyyət çəkir.

Funksional hemeralopiya qidalanmanın pozulması, orqanizmdə ümumi vitamin çatışmazlığı, xüsusilə retinol çatışmazlığı fonunda inkişaf edir. Sonuncu görmə piqmentinin sintezi üçün zəruridir.

Mütləq korluq və ya həm işıq, həm də rəng qavranışının əziyyət çəkdiyi kritik zəif görmə aşağıdakı patoloji proseslərin nəticəsi ola bilər:

• miopik xəstəlik – korluğun əsasında göz qişalarının həddindən artıq dartılması durur ki, bu da torlu qişa və optik disk nahiyəsində distrofik proseslərə səbəb olur;
• diabetdə korluq – ilkin olaraq qanaxmalara, torlu qişanın dekolmanına və görmə sinirinin distrofik zədələnməsinə gətirib çıxaran retinopatiya inkişaf edir;
• torlu qişanı və görmə sinirini qidalandıran damarlarda təzyiqin davamlı yüksəlməsi ilə əlaqədar hipertonik korluq;
• anadangəlmə və qazanılmış katarakta – büllurun əhəmiyyətli bulanıqlaşması işıq axınını ləngidərək onun torlu qişaya çatmasına imkan vermir (büllurun dəyişdirilməsindən sonra görmə əksər hallarda yaxşılaşır, lakin anadangəlmə kataraktada ambliopiya səbəbindən tam bərpa olunmaya bilər);
• dərin vaxtından əvvəllik (30-32 həftəyə qədər) — bu zaman görmə orqanı bətndaxili həyat mərhələsində tam formalaşmağa macal tapmır (bətndənkənar şərait in utero olan şəraitlə tamamilə eyni ola bilmədiyi üçün vaxtından əvvəl doğuşdan sonra görmə orqanının yetkinləşməsi pozula bilər);
• insultda korluq – əgər baş beyində qan axınının pozulduğu zona görmə mərkəzinə və ya görmə yollarına təsir edərsə, mərkəzi (kortikal) korluq inkişaf edir;
• buynuz qişanın patologiyası (keratit, buynuz qişa xorası, buynuz qişanın bulanıqlaşması);
• uveit – gözün damar traktının iltihabi zədələnməsi (korluq səbəblərinin strukturunda bu xəstəliyin payı təxminən 10%-dir);
• göz almasının travmatik zədələnmələri – nüfuzedici və küt (kontuziya), habelə dönməz posttravmatik dəyişikliklər;
• qlaukoma – göz daxili təzyiqin xronik yüksəlməsi vəziyyəti olub, tədricən görmə siniri diskinin atrofiyasına gətirib çıxarır;
• korluq hallarının təxminən 3%-nin payına düşən torlu qişa damarlarının kəskin pozğunluqları – daxili retinal strukturlar oksigen çatışmazlığına çox həssasdır (qan axınının 1-1,5 saat ərzində dayanması və ya kəskin zəifləməsi torlu qişanın “funksional ölümünə” gətirib çıxarır);
• torlu qişa və görmə siniri xəstəlikləri – ilkin və ikincili retinal distrofiyalar, torlu qişanın dekolmanı, retinit, torlu qişanın yaşla əlaqəli makulyar degenerasiyası.

Torlu qişanın yaşla əlaqəli makulyar degenerasiyası (YMD) tez-tez təkcə qocalıq yaşında deyil, həm də gənclərdə (gənclik YMD-si) rast gəlinir. Xəstəlik hələ sistem damar pozğunluqları olmadıqda aterosklerozun ilkin forması kimi nəzərdən keçirilir. Bəzi alimlər hesab edirlər ki, patologiya hüceyrələrin (görmə orqanının normal fiziologiyası ilə müqayisədə) daha erkən ölümünü işə salan müəyyən genlərin irsən ötürülməsi ilə əlaqədardır. YMD-nin vaxtında diaqnostikası görməni saxlamağa və ünvanlı müalicəyə vaxtında başlamağa imkan verir. Bu xəstəlikdə korluq patoloji ocaqda qüsurlu damarların böyüməsi hesabına inkişaf edir ki, bu da torlu qişanın dekolmanına gətirib çıxarır.