Kubital tunel sindromu dirsək nahiyəsində dirsək sinirinin sıxılması nəticəsində adsız barmaq və çeçələdə keyimə, əlin zəifliyi ilə gedən tunel neyropatiyasıdır. Erkən mərhələdə rejim və ortez, ağır hallarda cərrahi dekompressiya kömək edir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Dirsək sinirinin neyropatiyası
- dirsək sinirinin kompression neyropatiyası
- kubital kanal sindromu
Xəstəlik haqqında
Kubital tunel sindromu dirsək sinirinin dirsək oynağı nahiyəsində sıxılması və qıcıqlanması nəticəsində yaranan tunel (kompression) neyropatiyasıdır. Dirsək siniri dirsəyin daxili tərəfində, sümük çıxıntısı ilə bağ arasında yerləşən dar kanaldan – kubital tuneldən keçir. Dirsəyin daxili tərəfinə zərbə dəydikdə hiss edilən «elektrik vurma» məhz bu sinirin qıcıqlanmasıdır.
Dirsək büküldükdə kanal daralır, sinir isə dartılır və sıxılır. Uzun müddət dirsəyi bükülü saxlamaq və ya ona söykənmək sinirin qan təchizatını pisləşdirir və onun funksiyasını pozur. Dirsək siniri çeçələ barmağın və adsız barmağın çeçələyə baxan yarısının hissiyyatını, həmçinin əlin xırda əzələlərinin çoxunun işini təmin edir, ona görə əlamətlər məhz bu barmaqlarda və əlin incə hərəkətlərində özünü göstərir.
Bu, karpal tunel sindromundan sonra ikinci ən çox rast gəlinən tunel neyropatiyasıdır və daha çox orta yaşlı insanlarda rast gəlinir. Erkən mərhələdə rejim və sadə tədbirlər kifayət edə bilər, müalicə olunmadıqda isə əlin xırda əzələlərinin zəifliyi və atrofiyası yarana bilər.
Səbəbləri
Sindrom sinirin dirsək nahiyəsində mexaniki sıxılması, dartılması və ya sürtünməsi nəticəsində yaranır. Bir çox hallarda konkret anatomik səbəb tapılmır, əlamətlər isə gündəlik vərdişlərlə əlaqəli olur.
- dirsəyin uzun müddət bükülü vəziyyəti – telefonla uzun danışma, kompüterdə işləmə, yuxuda qolun başın altında bükülməsi;
- dirsəyə söykənmə – masa, avtomobilin pəncərə kənarı, oturacağın qoltuqaltısı; sinir səthi yerləşdiyi üçün təzyiqə həssasdır;
- təkrar hərəkətlər – dirsəyin tez-tez bükülüb-açılmasını tələb edən iş və idman növləri, ağırlıq qaldırma, atma hərəkətləri;
- dirsək nahiyəsinin sınıq və travmaları – xüsusən uşaqlıqda keçirilmiş sınıqlardan sonra dirsəyin deformasiyası və sinirin illər sonra dartılması;
- dirsək oynağının artrozu – sümük çıxıntıları kanalı daraldır;
- sinirin kanaldan çıxıb-girməsi (sublüksasiya) – dirsək büküldükdə sinir sümük çıxıntısının üstündən sürüşür və qıcıqlanır;
- kanalda həcmli törəmələr – ganglion kistası, sinovial qişanın qalınlaşması, nadir hallarda əlavə əzələ;
- risk amilləri – şəkərli diabet, hipotireoz, böyrək çatışmazlığı, alkoqoldan sui-istifadə, siqaret çəkmə – sinirin sıxılmaya həssaslığını artırır.
Klinik mənzərə
Əlamətlər adətən tədricən başlayır, əvvəlcə dövri xarakter daşıyır, sonra davamlı olur.
- çeçələ və adsız barmaqda keyimə, gizildəmə, «qarışqa gəzməsi» hissi;
- dirsək uzun müddət bükülü olanda – gecə yuxuda, telefonla danışarkən – əlamətlərin artması;
- dirsəyin daxili tərəfində ağrı və ya narahatlıq, ağrının bazuönünə yayılması;
- əlin zəifliyi, əşyaları tutmaqda, bankanın qapağını açmaqda çətinlik;
- barmaqları açıb-yığmaqda, düymə bağlamaqda, yazmaqda yöndəmsizlik;
- çeçələ barmağın kənara çəkilməsi və onu digər barmaqlara yaxınlaşdırmağın çətinliyi;
- uzun gedişdə baş və şəhadət barmaqlar arasında, ovucun kənarında əzələlərin nazikləşməsi, ağır hallarda adsız və çeçələ barmaqların «caynaqvari» əyilməsi.
Uşaqlarda sindrom nadirdir və adətən dirsək sınığından sonra yaranır. Ahıl yaşda isə əlamətlər çox vaxt artrozla bağlı olur və yavaş inkişaf edir.
Təcili həkimə müraciət etmək lazımdır, əgər əlin zəifliyi qəfil yaranıb və ya sürətlə artır, keyimə dirsək travmasından və ya sınığından sonra başlayıb. Əgər əldə zəiflik və keyimə qəfil başlayıb və eyni zamanda üzün əyilməsi, danışıq pozuntusu və ya bədənin bir yarısında zəiflik varsa, bu, insult əlaməti ola bilər – dərhal 103-ə zəng edin.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnoz şikayətlərə, nevroloji müayinəyə və instrumental müayinələrə əsaslanır. Həkim əlamətlərin nə vaxt artdığını, iş və gündəlik vərdişləri, keçirilmiş travmaları, diabet və digər xəstəlikləri soruşur.
- nevroloji müayinə – barmaqlarda hissiyyatın, əl əzələlərinin gücünün və həcminin qiymətləndirilməsi;
- xüsusi sınaqlar – sinir üzərində yüngül tıqqıltı, dirsəyin maksimal bükülməsi zamanı keyimənin yaranması, kağız vərəqi baş və şəhadət barmaq arasında saxlama sınağı;
- ENMQ – sinir boyunca impulsun ötürülmə sürətini ölçür, sıxılmanın yerini və dərəcəsini müəyyən edir, müalicə taktikasını seçməyə kömək edir;
- dirsək nahiyəsinin USM-i – sinirin qalınlaşmasını, sublüksasiyasını, kanalda kistanı göstərir;
- rentgen – sümük dəyişikliklərini, artrozu, köhnə sınıqların nəticələrini aşkar edir;
- göstəriş olduqda MRT və qan analizləri (qlükoza, qalxanabənzər vəz hormonları).
Differensial diaqnostika boyun radikulopatiyası, bilək səviyyəsində dirsək sinirinin sıxılması (Giyon kanalı sindromu), döş qəfəsindən çıxış sindromu və polineyropatiya ilə aparılır.
Ağırlaşmalar
- əlin xırda əzələlərinin geri dönməyən atrofiyası;
- tutma gücünün azalması, əşyaların əldən düşməsi;
- incə hərəkətlərin – yazmaq, düymə bağlamaq, musiqi aləti çalmaq – çətinləşməsi və ya itirilməsi;
- barmaqların davamlı «caynaqvari» deformasiyası;
- davamlı hissiyyat pozuntusu, xroniki ağrı;
- peşə fəaliyyətinin məhdudlaşması.
Müalicə
Müalicə taktikası əlamətlərin ağırlığından və ENMQ nəticələrindən asılıdır. Yalnız hissiyyat pozuntusu olan yüngül formalarda konservativ müalicə ilə başlanır, əzələ zəifliyi və atrofiya olduqda isə cərrahi müalicə məsələsi daha tez həll edilir.
Konservativ müalicə:
- rejim – dirsəyi uzun müddət bükülü saxlamamaq, ona söykənməmək, telefonla danışarkən qulaqlıqdan istifadə etmək;
- gecə ortezi – yuxuda dirsəyi yarı açıq vəziyyətdə saxlayan ortez və ya yumşaq sarğı;
- iş yerinin ergonomikası – masa və stulun hündürlüyü, klaviatura və siçanın düzgün yerləşdirilməsi, dirsək üçün yumşaq altlıq;
- fizioterapiya – sinirin sürüşmə məşqləri, əl əzələlərini möhkəmləndirən məşqlər;
- dərmanlar – ağrı olduqda qısa müddətə qeyri-steroid iltihabəleyhinə vasitələr, neyropatik ağrıda xüsusi dərman qrupları; yalnız həkim tövsiyəsi ilə;
- əsas xəstəliyin nəzarəti – diabetin, qalxanabənzər vəz xəstəliklərinin kompensasiyası.
Yüngül formalarda bu tədbirlər bir neçə ay ərzində çox vaxt kifayət edir.
Cərrahi müalicə konservativ müalicə kömək etmədikdə, əzələ zəifliyi və atrofiya olduqda, ENMQ-də ifadəli zədələnmə aşkarlandıqda aparılır. Əməliyyat zamanı sinir onu sıxan toxumalardan azad edilir (dekompressiya), lazım olduqda ön tərəfə köçürülür və ya sümük çıxıntısının bir hissəsi götürülür. Əməliyyatın növünü cərrah sinirin vəziyyətinə görə seçir.
Nə etmək olmaz: təkrarlanan keyiməyə uzun müddət fikir verməmək, dirsək nahiyəsini güclü ovuşdurmaq, ağrıkəsicilərlə əlamətləri özbaşına gizlətmək. Əzələ atrofiyası yarandıqdan sonra əməliyyat belə gücü tam bərpa etməyə bilər.
Reabilitasiya
Əməliyyatdan sonra dirsək həkimin göstərişi ilə erkən hərəkətə gətirilir ki, oynaqda sərtlik və sinir ətrafında çapıqlaşma yaranmasın; sinir köçürüldükdə qısa müddətli immobilizasiya tələb oluna bilər. Daha sonra fizioterapevtin nəzarəti ilə barmaqların incə hərəkətlərini və tutma gücünü bərpa edən məşqlər aparılır. Ağrı və gecə keyiməsi adətən ilk həftələrdə azalır, hissiyyatın və əzələ gücünün bərpası isə həftələrdən aylara qədər, ağır hallarda daha uzun davam edə bilər. Bərpanın sürəti sıxılmanın müddətindən, pasiyentin yaşından və yanaşı xəstəliklərdən asılıdır.
Profilaktika
- telefonla danışarkən qulaqlıq və ya dinamikdən istifadə;
- dirsəyə söykənməmək, masaya və avtomobil qapısına yumşaq altlıq qoymaq;
- yuxuda qolları düz saxlamağa çalışmaq, qolu başın altına qoymamaq;
- işdə tez-tez fasilə verib qolları açıb-yığmaq;
- dirsəyin təkrar bükülməsini tələb edən idmanda düzgün texnikaya və yükün tədricən artırılmasına diqqət;
- diabetin kompensasiyası, siqaret və alkoqoldan imtina;
- keyimə ilk dəfə yarandıqda vərdişləri dərhal dəyişmək.
Hansı həkimə müraciət etməli
İlk növbədə nevroloqa müraciət etmək lazımdır. Cərrahi müalicə tələb olunarsa, əl cərrahiyyəsi ilə məşğul olan travmatoloq-ortoped və ya neyrocərrah əməliyyatı aparır.
Yadda saxla!
- Çeçələ və adsız barmaqda tez-tez təkrarlanan keyimə dirsək sinirinin sıxılmasının erkən əlaməti ola bilər.
- Erkən mərhələdə dirsəyi bükülü saxlamamaq və gecə ortezi çox vaxt kifayət edir.
- Əldə zəiflik və əzələ nazikləşməsi varsa, müraciəti təxirə salmayın – gecikmiş müalicədə güc tam bərpa olunmaya bilər.
- Diaqnozu təsdiqləmək və müalicəni seçmək üçün ENMQ əsas müayinədir.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Karpal tunel sindromunda biləkdə orta sinir sıxılır və baş, şəhadət, orta barmaqlar keyiyir. Kubital tunel sindromunda isə dirsəkdə dirsək siniri sıxılır və çeçələ ilə adsız barmaq keyiyir.
Bəli, yüngül və orta formalarda dirsək rejimi, gecə ortezi və məşqlər çox vaxt kifayət edir. Əməliyyat zəiflik və atrofiyada və ya konservativ müalicə uğursuz olduqda lazımdır.
İlk növbədə nevroloqa. Cərrahi müalicə tələb olunarsa, əl cərrahiyyəsi ilə məşğul olan travmatoloq-ortoped və ya neyrocərrah əməliyyatı aparır.
Yüngül hallarda təhrikedici vərdişlər – dirsəyə söykənmə, onu uzun müddət bükülü saxlama – aradan qaldırıldıqda əlamətlər tez-tez azalır və ya keçir. Lakin zəiflik və atrofiya varsa, müalicəsiz gözləmək sinirə daimi zərər verə bilər.
Ağrı və gecə keyiməsi çox vaxt ilk həftələrdə azalır. Hissiyyatın və əzələ gücünün bərpası isə aylarla davam edə bilər və sıxılmanın nə qədər uzun sürdüyündən asılıdır.
ENMQ zamanı zəif elektrik impulsları xoşagəlməz, lakin dözülən hiss yaradır; iynə elektrodu istifadə olunduqda yüngül sancma hiss oluna bilər. Müayinə təhlükəsizdir və adətən uzun çəkmir.
Mövzu üzrə məqalələr
Epilepsiya ilə hamiləlik: dərmanı dayandırmadan təhlükəsiz plan qurmaq
Epilepsiyası olan bir çox qadında hamiləlik uğurla davam edə bilər. Bunun üçün tutmaların nəzarəti və dərmanların hamiləliyə uyğunluğu…
İstiqamət: Nevrologiya / Ginekologiya
Dağınıq skleroz nədir: xəstəlik, onun səbəbləri və təzahürləri barədə sadə dillə
Dağınıq skleroz (DS) – autoimmun mənşəli xroniki xəstəlikdir; bu zaman immun sistemi sinir sistemini yad kimi qəbul edir…
İstiqamət: Nevrologiya
Başgicəllənmə
Başgicəllənmə. İnsana ətrafındakı əşyaların və (ya) öz bədəninin müəyyən istiqamətə hərəkət etdiyi və ya fırlandığı təsəvvürünü yaradan vəziyyət…
İstiqamət: Nevrologiya
İnsult öncəsi vəziyyət (mini-insult)
İnsult öncəsi vəziyyət — beyin qan dövranının müvəqqəti pozğunluqları kompleksidir və o, əsl insultun inkişafı riskinin yüksək olduğunu…
İstiqamət: Nevrologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
