Lakunar angina – kəskin birincili anginanın variantlarından biri olub, patoloji prosesin badamcıqların çökəkliklərində – lakunalarda lokalizasiyası və sonradan onun orqanın səthinə keçməsi ilə xarakterizə olunur. Patologiyanın daha düzgün başqa adı – kəskin birincili tonzillit, lakunar formadır.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Lakunar tonzillit
Xəstəlik haqqında
Badamcıqlar – udlaq nahiyəsində yerləşən, yerli immunitetin yaradılmasında iştirak edən, baryer funksiyasını yerinə yetirən limfoid toxuma yığıntılarıdır. Onların strukturunda müəyyən çökəkliklər, müxtəlif ölçülü qatlar vardır – bunlar da məhz lakunalardır. İltihabi prosesin lakunar formasında ilkin olaraq bakteriyalar məhz bu qatlarda toplanır, lakin xəstəliyin proqressiyası ilə onlar lakunaların hüdudlarından kənara çıxaraq bütün orqanı zədələyirlər.
Lakunar anginaya daha çox uşaqlar, yeniyetmələr və gənc yaşlılar tutulurlar. Patologiya hallarının əksəriyyəti payız və yaz fəsillərinə təsadüf edir. Kişilər və qadınlar eyni tezliklə yoluxurlar. Bu xəstəlik zamanı əsasən damaq badamcıqları zədələnir.
Səbəbləri
Kəskin tonzillitin lakunar formasının səbəbi həmişə infeksiyadır. Əksər hallarda törədici beta-hemolitik streptokok olur, daha nadir hallarda – streptokokların digər növləri, stafilokoklar, daha da nadir hallarda – göbələklər, viruslar və qarışıq flora. Anginanın inkişaf ehtimalı aşağıdakı risk faktorlarının təsiri zamanı artır:
- Güclü soyuqlama;
- Allergiyalar;
- Sistem xəstəlikləri (qan, böyrəklər, diabet, autoimmun xəstəliklər);
- KBB orqanlarının, dişlərin kəskin və xroniki infeksion xəstəlikləri;
- Güclü stresslər;
- Yuxusuzluq;
- Immunitetin zəifləməsi;
- Qeyri-kafi qidalanma.
Təsnifat
Lakunar angina kəskin tonzillitin növlərindən biridir.
Praktik otorinolarinqoloqlar düzgün müalicə taktikasını müəyyən etmək üçün lakunar anginanın ağırlıq dərəcəsinə görə təsnifatından istifadə edirlər. Buna əsasən, xəstəliyin gedişinin üç variantı ayırd edilir:
- Yüngül forma;
- Orta ağırlıqda;
- Ağır gediş.
Klinik mənzərə
Xəstəlik həmişə qəfil başlayır və simptomların sürətlə artması və parlaq klinik mənzərə ilə kəskin şəkildə keçir. O, adətən intoksikasiya simptomlarının yaranması ilə debüt edir: pasiyent zəiflik, halsızlıq hiss edir, bədən temperaturu yüksəlir. 2-3-cü gündə intensiv boğaz ağrısı yaranır, bu ağrı udma zamanı güclənir, buna görə də xəstəliknin kəskin fazasında pasiyent qida qəbulundan imtina etməyə məcbur olur. Damaq badamcıqları qızarır, ölçüləri böyüyür, onlara təzyiq etdikdə lakunalardan irin ayrılır, prosesin başlanmasından bir neçə gün sonra isə irinli kütlələr badamcıqların səthində çılpaq gözlə görünür. Pasiyentin səsi nazal olur, ağızdan isə xoşagəlməz qoxu gəlir. İntoksikasiya əlamətləri artır – pasiyentlər güclü baş ağrısı, əzələlərdə, oynaqlarda, sümüklərdə sızıltı, tərləmə, güclü yorğunluq hiss etdiklərini bildirirlər.
Uşaqlarda lakunar anginanın simptomları böyüklərə nisbətən daha parlaq ifadə olunur – onlarda tez-tez yuxu pozulur, həzm traktı tərəfindən pozğunluqlar meydana çıxır – ürəkbulanma, qusma, diareya, qarın ağrıları, huşunu itirmələr inkişaf edir.
Şəkillərdə əlamətlər
Bu şəkil xəstəliyin klinik görünüşünü göstərir
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnostikanın ilk mərhələsi otolarinqoloqun pasiyentlə söhbətidir, bu prosesdə həkim bütün şikayətləri dinləyəcək və xəstəliyin anamnezinin vacib məlumatlarını dəqiqləşdirəcək. Sonra mütəxəssis faringoskopiya aparacaq – pasiyentin ağız boşluğunu müayinə edəcək və badamcıqların, damağın, damaq tağlarının qızarmasını, ödemini aşkar edəcək. Badamcıqlar sıxıldıqda lakunalardan irinli möhtəviyyat ifraz olunacaq, onların səthində isə diffuz sarımtıl və ya yaşılımtıl-ağ ərp müəyyən oluna bilər. Boyun və aşağı çənə limfa düyünlərinin palpasiya zamanı həkim onların ölçülərinin böyüməsini və ağrılılığını aşkar edəcək.
Lakunar anginadan şübhələnildikdə diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün pasiyentə əlavə müayinələr təyin ediləcək:
- Ümumi qan analizi;
- Törədicini və onun antibiotiklərə həssaslığını aşkar etmək üçün badamcıqlardan bakterioloji əkin (sonrakı terapiyanın seçilməsi üçün);
- C-reaktiv zülal, ASLO, revmatoid faktor (RF) üzrə qan analizi.
Müalicə
Klinik vəziyyətin xüsusiyyətlərindən və vəziyyətin ağırlığından asılı olaraq pasiyentə ambulator müalicə və ya stasionara hospitalizasiya tövsiyə oluna bilər. Yetkinlərdə və uşaqlarda lakunar anginanın müalicəsi konservativdir. Onun əsasını antibakterial terapiya təşkil edir. Başlanğıcda preparat pasiyentə empirik olaraq təyin ediləcək – tonzillitin mümkün törədicilərinin əksəriyyətinin həyat fəaliyyətini basdıran. Törədici məlum olduqda və onun antibiotiklərə həssaslığı müəyyən edildikdə, ilkin preparat başqa biri ilə əvəz oluna bilər – bu halda etibarlı şəkildə daha effektiv olan. Həmçinin pasiyentə təyin ediləcək:
- Intoksikasiya sindromu kəskin olduqda – yataq rejimi, istirahət;
- Güclü ağrı sindromu və bədən temperaturunun əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlməsi zamanı – qızdırmasalıcı, iltihabəleyhinə, ağrıkəsici təsirə malik NSAI qrupuna aid preparatlar;
- Xəstəliyin mümkün allergik komponenti olduqda – antihistamin vasitələr;
- Antiseptik məhlullarla boğazın qarqara edilməsi, antiseptik pastil və lezyenlərin sorulması;
- Bol ilıq maye qəbulu;
- Xəstəliyin yarı kəskin dövründə – fizioterapiya (elektroforez, UHF, lazer terapiyası, mikrodalğalı terapiya).
Reabilitasiya
Vaxtında başlanmış düzgün müalicə şərti ilə lakunar angina 10-14 gün ərzində pasiyentin tam sağalması ilə nəticələnir. Keçirilmiş xəstəlikdən sonra orqanizm zəiflədiyinə görə, yenidən yoluxmamaq üçün pasiyent 2-3 həftə ərzində kifayət qədər dincəlməli, fiziki cəhətdən həddindən artıq yüklənməməli, kütləvi toplaşma yerlərindən uzaq durmalı və sağlam həyat tərzi qaydalarına riayət etməlidir.
Profilaktika
Lakunar anginaya tutulma ehtimalını azaltmağa kömək edəcək:
- KBB orqanlarının kəskin və xroniki infeksion xəstəliklərinin, digər lokalizasiyalı infeksiya ocaqlarının vaxtında və düzgün müalicəsi;
- Immun sisteminə təsir edən somatik xəstəliklərin vaxtında müalicəsi (şəkərli diabet);
- Kəskin infeksiya əlamətləri olan insanlarla təmasların minimuma endirilməsi;
- Zərərli vərdişlərdən imtina (xüsusilə – siqaretdən);
- Hipotermiyaların qarşısının alınması;
- Tam dəyərli, rasional, balanslaşdırılmış qidalanma;
- Aktiv həyat tərzi – kifayət qədər gündəlik fiziki aktivlik;
- Əmək və istirahət rejiminə riayət edilməsi;
- Kəskin və xroniki streslərin minimuma endirilməsi.
Yadda saxla!
Müasir həyat ritmi çox vaxt bizə lazım olan zaman tibbi yardıma müraciət etməyə mane olur, üstəlik, bəzən biz çox əmin oluruq ki, həkimə ehtiyac yoxdur, axı «hər şey özü keçib gedəcək». Lakunar və hər hansı digər bakterial angina ilə bağlı belə yanaşma kökündən yanlışdır – bu xəstəliklər, başqa heç birində olmadığı kimi, vaxtında düzgün antibakterial terapiyanın başlanmasına ehtiyac duyur. Əks halda, kəskin tonzillit xroniki formaya keçəcək və ya retropharyngeal abses, otitlər, sinusitlər, miokarditlər, qlomerulonefritlər və başqaları daxil olmaqla digər ciddi xəstəliklərlə ağırlaşacaq. Həkim kimi mən oxucuları öz sağlamlıqlarına məsuliyyətlə yanaşmağa və anginadan ən kiçik şübhə olduqda otolarinqoloqa müraciət etməyə çağırıram.
Suallar və cavablar
Kəskin tonsillitin lakunar formasının hallarının böyük əksəriyyətinə bakterial flora səbəb olur. Onu aradan qaldırmaq üçün antibiotik qəbul etmək lazımdır. Bu xəstəlikdə antiviral vasitələr effektiv deyil, onlardan istifadə etməyin mənası yoxdur.
Bu xəstəlik ağırlaşmalarla təhlükəlidir. Müalicə olunmadıqda revmatik ürək xəstəliyi, artrit, qlomerulonefrit (böyrəklərin zədələnməsi) kimi ciddi sistem xəstəliklərinin inkişafı riski yüksəkdir.
Mövzu üzrə məqalələr
Adenoidlər və onların böyüməsinin nəticələri
Adenoidlər – burun-udlağın tağında yerləşən və qoruyucu funksiya daşıyan limfoid toxumadır. Adenoidlərin (əsasən udlaq və damaq badamcıqlarının) həddindən…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Burun selikli qişasının anemizasiyası
Tələbat olan otorinolarinqoloji prosedurlardan biri burun selikli qişasının anemizasiyasıdır. Bu, burun boşluğunun selikli qişalarının səthinin vazokonstriktorların – qan…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Qulağın iltihabı
İsti yay günlərində çoxumuz sərin suya girmək istəyirik. Və hərə bir yerə üz tutur: kimisi yaxınlıqdakı gölməçələrə, çaylara,…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Larinqoskopiya nədir?
Larinqoskopiya – otolarinqologiyada geniş yayılmış müayinə üsuludur; ondan istifadə edərək həkim qırtlağı patoloji dəyişikliklər baxımından müayinə etmək, aşkar…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
