Metrit uşaqlığın, əsasən miometriumun infeksion-iltihabi prosesidir. Doğuşdan və ginekoloji müdaxilələrdən sonra endometritlə birlikdə inkişaf edə bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Uşaqlığın əzələ qişasının iltihabı
Xəstəlik haqqında
Metrit tez-tez endometritlə birlikdə gedir və ilkin iltihabın irəlilədiyini göstərir. Patoloji proses ilkin olaraq uşaqlığın selikli qişasını zədələyir; müalicə gecikirsə və ya immunitet güclü şəkildə zəifləyibsə, endometrit endomiometritə keçir (iltihab selikli qişadan əzələ qişasına yayılır).
Bir qayda olaraq, qadınlarda metrit zəmin yaradan amillərin fonunda inkişaf edir. Bu rolda doğuşlar, düşüklər, diaqnostik qaşımalar və uşaqlıqdaxili müdaxilələr çıxış edə bilər. Uşaqlığın selikli qişasında mikro- və ya makrozədələnmənin olması infeksiyanın giriş qapısı rolunu oynayır.
Metritin əsas təzahürləri ağrı və cinsiyyət yollarından patoloji ifrazatdır. Xəstəliyin xroniki gedişi menstrual siklin pozulmasına zəmin yaradır. Diaqnozu ginekoloq klinik mənzərənin xüsusiyyətlərinə, uşaqlıq yolu müayinəsinə və əlavə diaqnostikanın nəticələrinə əsasən qoyur.
Metritin müalicəsi iltihabi prosesin fəallığı, mövcud şikayətlər və reproduktiv sistemin vəziyyəti nəzərə alınmaqla kompleks aparılır. Əksər hallarda patoloji zəncirin həlqələrinin kəsilməsinə yönəlmiş konservativ terapiya kifayət edir. Müalicə çərçivəsində uşaqlıq boşluğunun instrumental boşaldılması cift (xorial) toxumasının qalıqları olduqda aparılır. Onların uşaqlıq boşluğunda uzun müddət qalması iltihabi prosesin davam etməsinə şərait yaradır.
Səbəbləri
Metritin inkişafı çox vaxt uşaqlıq tərəfindən infeksiya üçün giriş qapısının olması ilə bağlıdır. Risk faktorları aşağıdakı vəziyyətlərdir:
- Doğuş. Uşaqlığın iltihabi zədələnməsinin səbəbləri strukturunda doğuşdan sonrakı miometrit aparıcı yerlərdən birini tutur. Belə ki, plasentar yatağın nahiyəsi böyük yara səthini təmsil edir ki, bu da şərti-patogen mikroflora üçün əlverişli mühitə çevrilir. Doğuşdan sonrakı dövrdə şərti-patogen mikroorqanizmlər həmişə immunitetin işinin fizioloji sıxılması ilə bağlı olan yüksək aktivlik potensialı ilə seçilir.
- Özbaşına düşüklər, süni abortlar. Gestasion prosesin qəflətən dayandırılması immunitetin funksional aktivliyinə mənfi təsir göstərir ki, bu da metritin inkişafına meyillilik yaradır. Bu iltihabi ağırlaşmanın ehtimalı, uşaqlıq boşluğunun boşaldılması üçün uşaqlıqdaxili müdaxilələr (vakuum-aspirasiya, kuretaj) aparıldıqda xüsusilə yüksəkdir.
- Dayanmış hamiləlik ki, o tez-tez xroniki endometrit (metrit) ilə bağlıdır. Sonuncu ya dayanmış hamiləliyin nəticəsi, ya da onun səbəbidir. Bu mama ağırlaşmasının xroniki iltihabi proseslə sıx əlaqəsi abortdan sonrakı dövrdə antibakterial preparatın mütləq təyin edilməsinin zəruriliyini diktə edir.
- Uşaqlıqdaxili spiralın olması. Bu kontraseptivin quraşdırılması reproduktiv traktın mikrobiosenozunun pozulması üçün şərait yaradır. Belə ki, vaginadan və uşaqlıq boynundan olan şərti-patogen mikroorqanizmlər demək olar ki, maneəsiz şəkildə şərti steril uşaqlıq boşluğuna düşə və adətən xroniki xarakter daşıyan iltihaba səbəb ola bilər.
Metritin inkişafı çox vaxt qadının cinsiyyət yollarında daim yaşayan şərti-patogen mikrofloranın aktivləşməsi ilə bağlıdır. Lakin onun potensial patogenliyi, bir tərəfdən, faydalı laktoflora ilə (süd turşusu və hidrogen peroksidi istehsal edir ki, bunlar da məhvedici təsir göstərir) tarazlaşdırılır. Digər tərəfdən, reproduktiv traktda mikrob mənzərəsinin balansı lokal və sistem immunitetin aktivliyindən asılıdır. Bu qoruyucu faktorların pozulması uşaqlıqda iltihabi prosesin inkişafı üçün ilkin şərait yaradır. Qoruyucu sistemin aktivliyi aşağıdakı vəziyyətlər fonunda azala bilər:
- çanaq dibinin anatomiyasının pozulması, cinsiyyət yarığının açıq qalması, uşaqlıq boynunun deformasiyaları;
- müşayiət edən infeksiyalar, o cümlədən kolpit, vulvit, servisit;
- immunosupressiv preparatların qəbulu;
- qadında şəkərli diabet.
Kəskin metritin ən geniş yayılmış törədiciləri şərti-patogen floranın nümayəndələri – strepto- və stafilokoklar, bağırsaq çöpü, proteus, klebsiella və digər enterobakteriyalardır. Uroqenital infeksiyaların törədiciləri adətən metritin yarımkəskin və ya xroniki gedişinə səbəb olur. Bu patogenlər əsasən cinsi yolla ötürülür. Bu kateqoriyaya aid törədicilər arasında ən əhəmiyyətliləri Mycoplasma hominis, Chlamidia trachomatis, Trichomonas vaginalis, Neisseria gonorrhea və bir sıra digərləridir.
Təsnifat
Metrit gedişinin xarakterinə görə 2 əsas növə bölünür:
- kəskin;
- xroniki.
Bəzi tədqiqatçılar xəstəliyin yarımkəskin variantını da ayırd edirlər.
Klinik mənzərə
Metritin klinik əlamətləri adətən aşağıdakı simptomlarla təmsil olunur:
- qarının aşağı hissələrində ağrılı və diskomfort hissiyyatı;
- cinsiyyət yollarından xoşagəlməz iyli ifrazatlar;
- bədən temperaturunun yüksəlməsi (xəstəliyin kəskin variantında);
- baş ağrısı, ümumi zəiflik və halsızlıq (kəskin metritdə).
Xroniki endomiometrit dalğavari gedişlə təzahür edir. Kəskinləşmə dövrləri çox vaxt hipotermiya, respirator infeksiyalar, cinsi partnyorun dəyişməsi ilə provokasiya oluna bilər. Kəskinləşmə çox zaman orta dərəcədə ifadə olunmuş ağrı sindromu ilə keçir, temperatur adətən norma daxilində qalır və ya subfebril göstəricilərə qədər yüksələ bilər. Uşaqlığın xroniki iltihabı anomal uşaqlıq qanaxmalarına səbəb ola bilər. Qanlı ifrazatlar menstruasiyalar arası dövrdə meydana çıxa bilər, menstruasiyalar isə daha bol ola bilər.
Xroniki endomiometritin təhlükəsi uşaqlıq selikli qişasının reseptivliyinin pozulması və lokal səviyyədə immun reaksiyaların pozulmasındadır. Bu, sonsuzluğun uşaqlıq formasının və ya hamiləlik ağırlaşmalarının (özbaşına düşük, dayanmış hamiləlik, plasentar çatışmazlıq və s.) inkişafı üçün zəmin yaradır.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Metritdən şübhələnilən xəstənin müayinə proqramına adətən aşağıdakı üsullar daxildir:
- kresloda ginekoloji müayinə və uşaqlığın, artımların palpasiyası;
- kiçik çanaq orqanlarının ultrasəs skanlaşdırılması;
- vaginanın, servikal kanalın ifrazatının mikroskopik tədqiqi;
- biomaterialın bakterioloji mühitlərə əkilməsi (aspirat uşaqlıq boşluğundan aseptika qaydalarına riayət edilməklə götürülür);
- urogenital infeksiyaların əsas törədicilərini aşkar etməyə yönəlmiş PZR-test;
- ümumiklinik qan analizi (orqanizmin sistem cavabını qiymətləndirmək üçün);
- ümumiklinik sidik analizi (sidik-ifrazat sisteminin müşayiət edən infeksiyalarını aşkar etmək üçün).
Hər bir xəstə üçün müayinə proqramı klinik simptomatikanın xüsusiyyətləri, mövcud risk faktorları və reproduktiv planlar nəzərə alınmaqla fərdi tərtib olunur.
Müalicə
Hər bir xəstə üçün müalicə proqramı xəstəliyin gedişinin xüsusiyyətləri və risk faktorları nəzərə alınmaqla fərdi tərtib olunur.
Əksər hallarda vaxtında başlanmış konservativ müalicə uşaqlığın əzələ qişasındakı iltihabi prosesin öhdəsindən gəlməyə imkan verir. Kəskin metritdə antibakterial, uterotonik (uşaqlığı yığır), iltihabəleyhinə və ağrıkəsici vasitələr təyin olunur. İntoksikasiya ilə mübarizə üçün bol maye qəbulu və ya dezintoksikasiya vasitələrinin venadaxili yeridilməsi göstərişdir.
Xroniki prosesin müalicəsi daha mürəkkəb vəzifədir. Antibakterial preparatlar çox vaxt yavaş gedən iltihabi prosesin kəsilməsi üçün kifayət etmir. Müalicə proqramına endometriumun immun reaksiyasını yaxşılaşdırmağa kömək edən gestagenlər, iltihabəleyhinə vasitələr daxil edilir. Xroniki prosesdə fizioprosedurlar da özünü müsbət göstərmişdir; kəskin irinli iltihabda isə onlar əks-göstərişdir.
Bəzi hallarda kəskin metritin müalicəsi üçün uşaqlıq boşluğunun instrumental boşaldılması göstəriş ola bilər ki, o da ya vakuum-aspirasiya (daha qənaətli üsul), ya da kuretaj (qazıma) yolu ilə aparılır. Uşaqlığın boşaldılması onun boşluğunda plasentar və ya xorial toxuma qalıqları olduqda göstərişdir. Əgər metrit piometranın inkişafına səbəb olubsa, mama-ginekoloq irinli möhtəviyyatın axını üçün şərait yaratmaq məqsədilə servikal kanalın diqqətli genişləndirilməsini (bujirovaniya) aparır. Sonra uşaqlıq boşluğu antiseptiklərlə işlənir.
Son zamanlar uşaqlıq divarının irinli iltihabı halları olduqca nadir rast gəlinir. Lakin belə bir vəziyyət diaqnostika edilərsə, qadının həyatını xilas etmək üçün uşaqlığın amputasiyası və ya ekstirpasiyası göstərişdir.
Reabilitasiya
Metritin cərrahi müalicəsindən sonra aşağıdakı tövsiyələrə riayət etmək vacibdir:
- cinsi aktivliyi istisna etmək;
- ağır əşyaları qaldırmamaq;
- isti vanna qəbulundan imtina etmək (gigiyenik duş optimaldır);
- həkim tərəfindən təyin olunmuş preparatları müntəzəm qəbul etmək.
Yataq rejiminə riayət etmək məcburi tədbir deyil. Qadın üçün öz vəziyyətinə əsaslanmaq vacibdir. Əgər vəziyyət yüngül səviyyədə fiziki aktivliyi saxlamağa imkan verirsə, təmiz havada gəzməyə çalışmaq lazımdır.
Profilaktika
İrinli-iltihabi infeksion ağırlaşmaların riskini azaltmaq üçün aşağıdakı qaydalara riayət etmək tövsiyə olunur:
- doğuşun aparılması və mümkün mama ağırlaşmalarının müalicəsi üçün ixtisaslaşmış klinika seçmək;
- intim gigiyena qaydalarına riayət etmək;
- artmış infeksion risklə müşayiət oluna bilən cinsi kontakt zamanı prezervativdən istifadə etmək;
- metritin inkişafı üçün zəmin yarada bilən vaginanın və uşaqlıq boynunun iltihabi proseslərini vaxtında müalicə etmək.
Yadda saxla!
Miometriumun (uşaqlığın əzələ qişasının) xroniki iltihabi zədələnməsi çox vaxt silinmiş klinik mənzərə ilə keçir. Bəzən qadınları qarının aşağı hissələrində ifadə olunmamış diskomfort və menstrual günlərlə əlaqəli olmayan, dövri olaraq meydana çıxan qanlı ləkələnmə narahat edir. Bu simptomlar bir neçə gün davam edə bilər, sonra isə tədricən özbaşına keçib gedir. Belə silinmiş gediş xəstələrin mama-ginekoloqa tibbi yardım üçün müraciət etməməsinə səbəb olur, bununla da patoloji prosesin proqressivləşməsi və ağırlaşmaların inkişafı üçün şərait yaranır. Vəziyyətdəki hər hansı dəyişiklik, menstruasiyalar arası qanlı ifrazatların və ya bol menstruasiyaların meydana çıxması mama-ginekoloqa planlaşdırılmamış vizit üçün ciddi səbəblərdir.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
