Papillit anal kanalın anal məməciklərinin iltihabıdır və ağrı, diskomfort, yad cisim hissi və defekasiya zamanı narahatlıq yarada bilər.
Yayımlanma tarixi:
Xəstəlik haqqında
Papillit anal məməciklərin – anal kanal daxilində, düz bağırsağın çıxışı yanında yerləşən kiçik büküşlü çıxıntıların iltihabı adlanır. Onlarla hər şey qaydasında olduğu müddətcə insan onları hiss etmir. Bu zonada iltihab başladıqda toxumalar şişir və daha həssas olur. Məməciklər böyüyür, ağrılı olur, anus nahiyəsində isə xoşagəlməz həssaslıq yaranır. Nəcis boşalması zamanı onlar asanlıqla zədələnir, çünki iltihablı selikli qişa hətta adi yükü belə pis daşıyır.
Proses uzandıqda dəyişikliklər daha davamlı olur. Toxumalar sıxlaşır, məməciklər böyüyür və problem artıq qısamüddətli qıcıqlanma ilə məhdudlaşmır. Bu mərhələdə diskomfort daha uzun müddət saxlana bilər, dəyişilmiş məməciklərin özləri isə əlavə olaraq iltihabı dəstəkləməyə başlayır.
Patologiya kəskin ağrı və ifadəli qıcıqlanma ilə başlaya, sonra isə uzunmüddətli və zaman-zaman güclənən simptomlarla xroniki prosesə keçə bilər. Müalicə olunmadıqda anal məməciklərin iltihabı tez-tez xoşagəlməz hisslərin mənbəyinə çevrilir.
Ən çox papillit müstəqil problem olmur, əksinə anal kanalın və ya düz bağırsağın artıq mövcud olan digər patologiyası – məsələn, nəcis pozğunluğu, çat, hemorroy, kriptit – olan yerdə meydana çıxır. Çünki selikli qişa daim travmalaşır, məzmun durğunlaşır və iltihab sönmür, davam edir.
Xarici görünüşünə görə papilliti anal kanalın digər patologiyası ilə asanlıqla qarışdırmaq olar. Böyümüş məməciklər bəzən polip, papilloma və ya digər törəmələr kimi qəbul edilir. Məhz buna görə belə vəziyyətlərdə şəkil üzərindən hipertrofiya olunmuş anal məməciklərin necə göründüyünü və onların kəsilib çıxarılmasının tələb olunub-olunmadığını anlamağa çalışmaq deyil, vəziyyətin tam qiymətləndirilməsi lazımdır.
Tarixi məlumatlar
Xəstəliyin ilk dəfə nə vaxt təsvir olunduğu məlum deyil. Anal məməciklər anatomlara bağırsağın son şöbəsinin normal struktur elementləri kimi çoxdan məlumdur. Əvvəlcə onlar yalnız daxili örtüyün bir hissəsi kimi, konkret xəstəliklə əlaqələndirilmədən nəzərdən keçirilirdi.
Praktikada papillit uzun müddət ayrıca nəzərdən keçirilmirdi. O, kriptit, proktit, hemorroy və bu zonadakı digər iltihabi proseslərlə birlikdə təsvir olunurdu. Çünki anal papillaların iltihabı nadir hallarda özbaşına yaranır. Adətən ona bu zonada artıq mövcud olan selikli qişa zədələnmələri və uzunmüddətli qıcıqlanma səbəb olur.
Sonralar həkimlər müşahidə etdilər ki, düz bağırsaq və anus nahiyəsində iltihab zamanı məməciklər böyüyə, sıxlaşa və şikayətlərə səbəb ola bilər. Beləliklə papillit ayrıca patoloji vəziyyət kimi ayrılmağa başlandı. Bu, proktologiyanın tibbin bir sahəsi kimi inkişafı və xəstəliklərin daha dəqiq təsviri prosesində baş verdi.
Tibbdə müayinə və instrumental diaqnostika zamanı anal kanalın patologiyaları daha dəqiq fərqləndirilməyə başladıqda anal məməciklərin iltihabı ayrıca əhəmiyyət kəsb etdi. Aydın oldu ki, hipertrofiya olunmuş anal məməciklər iltihabi proses fonunda konkret anatomik strukturların dəyişməsidir.
Hazırda papillit anal kanalın iltihabi xəstəliklərindən biri kimi qəbul edilir.
Səbəbləri
Adətən papillitdən əvvəl anal papillaların uzunmüddətli qıcıqlanması və ya travmatikləşməsi olur. Məsələn, nəcis pozğunluqları fonunda selikli qişanın travması. Qəbizlik zamanı bərk nəcis kütlələri anal məməcikləri müntəzəm olaraq zədələyir. Tez-tez baş verən diareya isə fərqli təsir göstərir, lakin o da bərpaya mane olur: selikli qişa daim qıcıqlanmış olur və sağalmağa vaxt tapmır.
Çox vaxt papillit bir neçə səbəbin eyni vaxtda təsiri altında inkişaf edir. Tipik nümunə – hemorroylu xəstədə uzunmüddətli qəbizlik və selikli qişanın daimi travmatikləşməsidir. Belə hallarda anal məməciklərin iltihabı təcrid olunmuş problem olmur. Əgər yalnız yerli təzahürlər aradan qaldırılır, əsas qıcıqlanma mənbəyi isə diqqətdən kənarda qalırsa, yaxşılaşma adətən müvəqqəti olur. Buna görə papillit zamanı təkcə iltihablanmış məməciyi deyil, həm də bu prosesin yarandığı fonu axtarıb müalicə etmək vacibdir.
Xəstəliyin inkişafını hemorroy, anal çat, kriptit, proktit təhrik edə bilər. Bir sıra hallarda mədə və bağırsağın digər şöbələri ilə bağlı problemlər də əhəmiyyət kəsb edir, çünki onlar nəcisin xarakterinə və selikli qişanın vəziyyətinə təsir göstərir. Əgər anal kanalda iltihab uzun müddət saxlanılırsa, zaman keçdikcə ona anal məməciklər də qoşulur.
İnfeksion komponent də rol oynayır. Normada bağırsaq lümenində olan mikroorqanizmlər selikli qişa zədələndikdə toxumalara daha asan nüfuz edir və iltihabı gücləndirir. Nəticədə proses daha ifadəli və uzunmüddətli olur.
Anal kanalda möhtəviyyatın durğunluğu da təsir göstərir. Əgər bağırsaq nizamsız işləyirsə, nəcis uzun müddət ləngiyirsə və ya defekasiyadan sonra natamam boşalma hissi qalırsa, iltihab daha uzun müddət dəstəklənir və zaman keçdikcə xroniki formaya keçə bilər.
Əlavə şərt kimi həyat tərzi hesab olunur. Uzun müddət oturmaq, aşağı fiziki aktivlik, nizamsız qidalanma, lif çatışmazlığı – bütün bunlar bağırsağın işinə təsir göstərir və anal kanalın iltihabi xəstəlikləri, o cümlədən anal məməciklərin iltihabı riskini artırır.
İnkişaf mexanizmi
Proses dərhal inkişaf etmir. Əvvəlcə anal kanalda daimi qıcıqlanma yaranır. Onu bərk nəcis, qəbizlik, tez-tez baş verən diareya, yaxın toxumaların iltihabı, anal çat və ya hemorroy dəstəkləyir. Buna cavab olaraq anal məməciklər şişir və iltihaba cəlb olunur.
İlkin mərhələdə dəyişikliklər zəif ifadə oluna bilər. Anal kanalın məməcikləri daha həssas olur, bu nahiyədə daxili qişa daha asan travmatikləşir, nəcisdən sonra diskomfort yaranır. Bəzi insanlarda təzahürlər əvvəlcə minimal olur: yüngül yanma, qıcıqlanma hissi, anus nahiyəsində xoşagəlməz duyğular.
Əgər səbəb saxlanılırsa, iltihab da davam edir. Defekasiya zamanı təkrar travma və fasiləsiz qıcıqlanma bu vəziyyəti dəstəkləyir. Məməciklər böyüyür, daha sıx olur, bəzən anal kanalın lümeninə çıxmağa başlayır. Beləliklə onların böyüməsi formalaşır.
Patologiya inkişaf etdikcə şikayətlər güclənir. Nəcisdən sonrakı xoşagəlməz duyğular daha uzun müddət qalır, ağrı, yad cisim hissi və selikli ifrazat yarana bilər. Əgər böyümüş məməciklər müntəzəm travmatikləşirsə, tualet kağızında az miqdarda qanlı izlər mümkündür.
Uzunmüddətli gedişdə papillit uzanan formaya keçir. Bu variantda proses artıq qısa epizodlarla məhdudlaşmır. Simptomlar bəzən zəifləyir, bəzən yenidən güclənir, xüsusən nəcislə bağlı problemlər, qidalanmada səhvlər və ya müşayiətedici düz bağırsaq xəstəliklərinin kəskinləşməsi zamanı.
Əgər papillit kriptit, anal çat, hemorroy və ya anal kanalın digər iltihabı ilə eyni vaxtda yaranırsa, xəstəlik adətən daha ağır keçir. Şikayətlər daha tez yaranır, daha güclü ifadə olunur və daha uzun müddət qalır. Belə hallarda anal məməciklərin iltihabı ayrıca problem deyil, bu nahiyənin ümumi patologiyasının bir hissəsidir. Buna görə əsas səbəb saxlandığı müddətcə davamlı yaxşılaşmaya ümid etmək olmaz.
Papillit uzun müddət müalicə olunmadıqda, iltihab epizodik olmaqdan çıxıb xroniki xarakter alır. Anal məməciklərin ifadəli hipertrofiyası uzunmüddətli iltihabın tez-tez rast gəlinən nəticəsidir. Anal məməciklər tədricən böyüyür, sıxlaşır və nəcisin keçməsi zamanı daha da güclü zədələnməyə başlayır.
İltihablanmış toxumalar asanlıqla zədələnir. Bərk nəcis zamanı məməciklərin səthində mikroçatlar və sıyrıqlar əmələ gəlir. Buna görə defekasiyadan sonra qan ola bilər — adətən az miqdarda, kağızda və ya nəcisdə izlər şəklində. Lakin hətta kiçik təkrarlanan travma da selikli qişanın normal sağalmasına mane olur.
Anal məməciklər böyüdükdə anusda davamlı maneə hissi yaranır. İnsana elə gələ bilər ki, anusda nəsə mane olur və ya defekasiyadan sonra qalır. Bunun nəticəsində diskomfort güclənir, bəzən isə bağırsağın natamam boşalması ilə bağlı yalançı hiss yaranır.
Daha bir ağırlaşma — prosesin xroniki formaya keçməsidir. Bu halda şikayətlər tamamilə yox olmur, yalnız müvəqqəti olaraq sakitləşir. Sonra təzahürlər yenidən qayıdır: yanma, ağrı, selikli ifrazat, anus nahiyəsində qıcıqlanma.
Daimi ağrı fonunda bəzi xəstələr defekasiya təhriklərini saxlamağa başlayır. Bu isə qəbizliyə gətirib çıxarır. Nəcis daha bərk olur, selikli qişanı daha güclü zədələyir və iltihab daha da aktiv dəstəklənir. Beləliklə qapalı dövran formalaşır: ağrı normal nəcisə mane olur, nəcisin pozulması isə ağrını gücləndirir.
Əgər iltihab prosesi daha da yayılırsa, ona qonşu toxuma sahələri də cəlb olunur. Bu zaman anal məməciklərin iltihabı tez-tez kriptit, anal çat, düz bağırsağın selikli qişasının iltihabı ilə birləşir. Belə mənzərədə şikayətlər güclənir, terapiya isə artıq yalnız məməciklər nahiyəsi ilə məhdudlaşmır.
Xəstəliyin uzunmüddətli gedişində anal kanal nahiyəsindəki toxumalar dəyişir. Selikli qişa qıcıqlanmış qalır, daha pis bərpa olunur, böyümüş məməciklər isə daimi şikayət mənbəyinə çevrilir.
Təsnifat
Papillitin ümumi qəbul edilmiş ətraflı təsnifatı yoxdur. O, gedişatın xarakterinə və iltihabi proses zamanı anal kanal daxilində məməciklərin nə dərəcədə dəyişməsinə görə bölünür.
Ayrıca anal məməciklərin hipertrofiyası ilə müşayiət olunan papillit ayırd edilir. Bu variantda onlar təkcə iltihaba məruz qalmır, həm də nəzərəçarpacaq dərəcədə böyüyür, sıxlaşır və anal kanalın lümeninə çıxa bilər. Məhz bu növdə yad cisim hissi, selikli qişanın qıcıqlanması və nəcis boşalmasından sonra güclü diskomfort daha tez-tez yaranır.
Gedişatın xarakterinə görə papillit kəskin və xroniki gedişatlı ola bilər. Birinci halda hisslər tez, adətən selikli qişanın travmalanmasından və ya qıcıqlanmasından sonra yaranır. Ağrı, yanma, anus nahiyəsində xoşagəlməz hisslər, bəzən – nəcis boşalması zamanı ağrılılıq ola bilər. Xroniki variant başqa cür formalaşır: proses tam sönmür, təzahürlər gah sakitləşir, gah da geri qayıdır, diskomfort isə tədricən adiləşir.
Bəzən papillit ağırlaşmamış və ağırlaşmış olaraq bölünür. Əgər iltihab yalnız anal məməciklərlə məhdudlaşırsa, ağırlaşmamış prosesdən söhbət gedir. Əgər ona qonşu toxumalar cəlb olunursa və ya xəstəlik çat, kriptit, hemorroy və düz bağırsağın digər patologiyası ilə birləşirsə, gedişat artıq ağırlaşmış hesab edilir.
Həkim üçün iltihabın mənşəyi də əhəmiyyət kəsb edir. Papillit birbaşa anal məməciklər zonasında inkişaf edə və ya bu nahiyənin digər xəstəliyinin nəticəsi kimi yarana bilər. Praktikada ikinci variant qat-qat daha çox müşahidə olunur.
«Anal məməciklərin stenozlaşdırıcı iltihabi prosesi (papillit)» kimi ayrı-ayrı adlar və ya digər nadir formalar çox vaxt xüsusi ədəbiyyatda istifadə olunur və xəstəliyin müstəqil növlərinə deyil, onun gedişatının xüsusiyyətlərinə və toxuma dəyişikliklərinin ifadəliliyinə aiddir.
Qəbulda proktoloq iltihabi prosesin nə dərəcədə fəal olmasına, məməciklərin ölçülərinə və selikli qişada başqa hər hansı dəyişikliklərin olub-olmamasına əsaslanır.
«Papillit» termini tibbin digər sahələrində də rast gəlinir, məsələn, dilin məməcikləri təsvir edilərkən və ya «duodenal papillit», «12-barmaq bağırsağın papilliti», «vərəm papilliti», «nekrotik papillit» birləşmələrində. Bu materialda biz yalnız anal kanalın papillitini nəzərdən keçiririk.
Klinik mənzərə
Papillit anal məməciklərin iltihabı və anal kanalda selikli qişanın daimi qıcıqlanması nəticəsində əmələ gəlir. Təzahürlər ifadəlilik dərəcəsinə görə fərqli ola bilər. Bəzi xəstələrdə onlar yalnız defekasiya zamanı olur, digərlərində isə ondan sonra da davam edir.
Ən çox xəstələr anus nahiyəsində diskomfort hiss edirlər. Bunu müxtəlif şəkildə təsvir edirlər: yanma, sancma, gərginlik, qıcıqlanma hissi və ya anusun daxilində artıq bir şeyin olması hissi kimi. Anal məməciklərin hipertrofiyası zamanı düz bağırsaqda yad cisim hissi tez-tez yaranır.
Ağrı bəzən defekasiya zamanı və ya ondan dərhal sonra güclənir. O, dartıcı, sancıcı və ya sızıldayıcı ola bilər. Əgər daxili qişa əlavə olaraq bərk nəcis kütləsi ilə travmatikləşirsə, ağrı daha da güclənir.
Xroniki prosesdə ağrı çox vaxt kəskin olmur, lakin təngedici xarakter daşıyır, buna görə insan uzun müddət anus nahiyəsində qıcıqlanma hiss edir.
Yalançı defekasiya təhrikləri – daha bir xarakterik simptomdur. İltihab prosesi və selikli qişanın artmış həssaslığı səbəbindən insana elə gələ bilər ki, bağırsaq tam boşalmayıb. Bəzən buna normal nəcis olmadan bağırsağı boşaltmaq üçün tez-tez yaranan istəklər müşayiət edir.
Əgər məməciklər ölçücə böyümüşdürsə, onlar travmatikləşə bilər. Belə hallarda tualet kağızında və ya nəcisdə bəzən az miqdarda qan görünür. Adətən söhbət güclü qanaxmadan yox, defekasiyadan sonra qan izlərindən gedir. Lakin belə simptom müayinə tələb edir, çünki o, düz bağırsağın digər xəstəliklərində də rast gəlinir.
Selikli ifrazat da mümkündür. O, anus ətrafındakı dərini qıcıqlandırır və qaşınmanı gücləndirir. Bunun nəticəsində əsas şikayətlərə tez-tez yanma, dərinin maserasiyası və daimi məişət diskomfortu əlavə olunur.
Xəstəliyin uzunmüddətli gedişində papillitin simptomları daha dayanıqlı olur. Nəcisdən sonrakı diskomfort uzanır, oturmaq narahat olur, yaxşılaşma dövrləri isə qısalır. Əgər papillit hemorroy, anal çat və ya kriptit ilə birləşərsə, klinik mənzərə daha parlaq, şikayətlər isə daha müxtəlif olur.
Bəzən xəstəni ağrıdan çox məhz anusda daimi maneə hissi narahat edir. Bu, iltihabın uzun müddət qalması və anal məməciklərin hipertrofiyasının inkişaf etdiyi vəziyyətlər üçün xarakterikdir. Bu mərhələdə defekasiya qorxusu, sonra isə nəcisin ləngiməsi yarana bilər ki, bu da iltihabı əlavə olaraq dəstəkləyir.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Xəstənin şikayətlərinə əsasən onun məhz papillitə tutulduğunu müəyyən etmək mümkün deyil. Ağrı, yanma, seliy, nəcisdən sonra qan, anusda maneə hissi anal kanalın digər xəstəliklərində də rast gəlinir. Buna görə diaqnoz yalnız müayinədən sonra qoyulur.
Qəbulda həkim əvvəlcə şikayətləri dəqiqləşdirir. Həkim üçün diskomfortun nə vaxt yarandığı önəmlidir: yalnız nəcis zamanı, ondan dərhal sonra, yoxsa gün ərzində demək olar ki, keçmir. Həmçinin müşayiətedici şikayətlər də nəzərə alınır – qəbizlik, maye nəcis epizodları, kağızda qan, seliy, keçirilmiş çatlar, hemorroy, düz bağırsağın digər xəstəlikləri.
Bundan sonra həkim anus nahiyəsini müayinə edir. Bu mərhələdə dərinin qıcıqlanmasını, iltihab əlamətlərini, xarici düyünləri, çatı, ifrazat izlərini görmək mümkündür. Lakin iltihablanmış anal məməcik adi xarici müayinə zamanı adətən müəyyən edilmir, çünki o, kanalın daxilində yerləşir.
Bundan sonra düz bağırsağın barmaqla müayinəsi aparılır. O, toxumaların vəziyyətini qiymətləndirmək, ağrılılığın, sıxlaşma sahələrinin və bağırsağın aşağı şöbəsindəki digər dəyişikliklərin olub-olmadığını başa düşmək üçün lazımdır. Prosedur, xüsusən ifadəli iltihab zamanı, xoşagəlməz ola bilər, lakin onsuz mənzərə natamam olacaq.
Bəzən əlavə olaraq analizlər tələb olunur. Onlar ümumi mənzərəni dəqiqləşdirmək, bu nahiyədə digər iltihabı və ya bağırsağın başqa xəstəliyini istisna etmək üçün təyin edilir.
Əgər düz bağırsağın yuxarı şöbələrini yoxlamaq lazımdırsa, endoskopik müayinə təyin edilir. Bu üsul daxili qişanın iltihabı dəstəkləyə bilən və ya oxşar simptomlar verə bilən digər dəyişikliklərinin olub-olmadığını anlamağa imkan verir.
Həkim müayinəsi və tədqiqat zamanı anal məməciklərin iltihabını digər patologiyalarla qarışdırmamaq vacibdir. Böyümüş anal məməciklər poliplərə, hemorroidal xəstəlikdə daxili düyünlərə və bu nahiyədəki digər dəyişikliklərə bənzəyə bilər. Məhz buna görə belə vəziyyətlərdə müayinə və alət müayinəsinin məlumatlarına əsaslanılır.
Müalicə
Papillitin terapiyası vəziyyətə uyğun seçilir. Həkim iltihabın nə dərəcədə ifadə olunduğunu, anal papillaların böyüyüb-böyümədiyini, çatın, hemorroidal xəstəliyin, kriptitin və ya bu nahiyənin digər xəstəliklərinin olub-olmadığını nəzərə alır. Burada universal sxem yoxdur.
Əgər proses irəliləməyibsə, adətən qeyri-cərrahi müalicədən başlanılır. Əsas vəzifə — selikli qişanın daimi qıcıqlanmasını aradan qaldırmaqdır.
Bunun üçün ilk növbədə nəcis nizama salınır. Qəbizlik zamanı nəcis iltihablanmış toxumaları travmatikləşdirir, tez-tez baş verən diareya zamanı isə selikli qişa da bərpa olunmağa vaxt tapmır. Buna görə bağırsağın işi normallaşdırılmadan davamlı nəticə əldə etmək çətindir.
Yerli terapiya da vacibdir. O, anal kanal nahiyəsində iltihabı, şişkinliyi, ağrılılığı, yanmanı və qıcıqlanmanı azaltmaq üçün lazımdır. Konkret vasitələri həkim müayinədən sonra seçir. Papilliti müstəqil müalicə etmək lazım deyil: oxşar şikayətlər digər xəstəliklərdə də olur, dəqiq diaqnoz olmadan səhv etmək asandır.
Gigiyena ayrıca əhəmiyyət kəsb edir. Nəcisdən sonra, xüsusən selikli qişa artıq qıcıqlanıbsa, yalnız tualet kağızı ilə kifayətlənməmək daha yaxşıdır. Adətən isti su ilə diqqətli yuyunma və dərini, anus nahiyəsini əlavə travmatikləşdirən hər şeydən imtina tövsiyə olunur.
Əgər anal məməciklərin iltihabı ayrıca yox, digər xəstəlik fonunda yaranırsa, onu da müalicə etmək lazımdır. Əks halda simptomlar yenidən qayıdacaq. Belə hal, məsələn, anal çat, hemorroy, düz bağırsağın selikli qişasının xroniki iltihabı zamanı olur. Səbəb saxlandığı müddətcə anal məməciklərin iltihabı da saxlanılacaq.
Əgər anal məməciklər əhəmiyyətli dərəcədə böyümüşdürsə, daim travmatikləşirsə və özləri simptomların mənbəyinə çevrilirsə, yalnız qeyri-cərrahi müalicə taktikası kifayət etmir. Belə hallarda həkim hipertrofiyaya uğramış anal məməciyin çıxarılmasını tövsiyə edə bilər. Bu variantdan proses xroniki hal aldıqda və yerli müalicə lazımi effekt vermədikdə istifadə olunur.
Reabilitasiya
Papillitin müalicəsindən sonra anal kanaldakı selikli qişanın sakit şəkildə bərpa olunması və artıq travmatikləşməməsi vacibdir. Buna görə reabilitasiya dövründə əsas diqqət nəcisə, gigiyenaya və yerli qıcıqlanmanın azaldılmasına yönəldilir.
Ən vacibi — qəbizliyə yol verməməkdir. Bərk nəcis yenidən iltihablanmış toxumaları travmatikləşdirir və normal sağalmaya mane olur. Tez-tez baş verən diareya da arzuolunmazdır: o da selikli qişanı qıcıqlandırır. Nəcis müntəzəm, yumşaq və güclü zorlanma olmadan olduqda bərpa daha sakit keçir.
Bu dövrdə qidalanma bağırsaq üçün qənaətbəxş olmalıdır. Adətən kifayət qədər maye qəbuluna diqqət yetirmək, rasionu ağır qida ilə yükləməmək və qəbizliyi, bağırsağın qıcıqlanmasını və ya nəcisin kəskin pozulmasını təhrik edən qidalardan qaçmaq tövsiyə olunur.
Defekasiyadan sonrakı gigiyena böyük əhəmiyyət kəsb edir. Təmizlənmə qayğıkeş olarsa daha yaxşıdır. Bərpa dövründə kobud tualet kağızı, intensiv sürtmə, qıcıqlandırıcı qulluq vasitələri arzuolunmazdır. Selikli qişa artıq iltihablanmışdırsa, ona əlavə travma lazım deyil.
Əgər anal məməciyin çıxarılması aparılıbsa, ilk günlərdə bərpa dövrü daha diqqətli rejim tələb edir. Həkimin tövsiyələrinə əməl etmək, özünü hiss etməyə diqqət yetirmək, ağrını, qanı və ya diskomfortun güclənməsini nəzərdən qaçırmamaq lazımdır. Belə vəziyyətdə hər şeyin özü keçəcəyini gözləmək əvəzinə vaxtında təkrar müayinəyə gəlmək vacibdir.
Bərpa müddətində adətən düz bağırsaq nahiyəsinə təzyiqi artıran hərəkətlərdən qaçmaq tövsiyə olunur: uzun müddət oturmaq, güclü zorlanmaq, ağır fiziki yüklənmələr. Bu, xüsusən müdaxilədən sonrakı ilk günlərdə və ya yaxınlarda keçirilmiş kəskinləşmə fonunda vacibdir.
Əgər papillit özbaşına yox, çat, hemorroy və ya anal kanalın digər xəstəliyi ilə birgə inkişaf edibsə, reabilitasiya zamanı bu problemi də nəzarətdə saxlamaq lazımdır. Əks halda kəskin iltihab sakitləşdikdən sonra belə şikayətlər tez qayıda bilər.
Əslində papillit zamanı reabilitasiya ayrıca mürəkkəb mərhələ deyil, toxumalara bərpa olunmağa imkan vermək və yeni iltihab üçün şərait yaratmamaq lazım olan dövrdür.
Profilaktika
Papillitin profilaktikası anal kanalın selikli qişasının daimi qıcıqlanması üçün şərait yaratmamaqdan ibarətdir. İlk növbədə bu, nəcisə nəzarətdir. Qəbizlik və tez-tez baş verən diareya eyni dərəcədə əlverişsizdir: bir halda bərk nəcis kütlələri ilə travma baş verir, digərində isə daxili qişanın daimi zədələnməsi olur.
Gündəlik gigiyena da az əhəmiyyət kəsb etmir. Defekasiyadan sonra anus nahiyəsini kobud sürtməkdən qaçmaq daha yaxşıdır. Təmizliyə riayət etmək iltihab, dərinin və selikli qişanın yerli qıcıqlanması ehtimalını azaldır.
Həyat tərzi ayrıca əhəmiyyət kəsb edir. Uzun müddət oturmaq, aşağı fiziki aktivlik, nizamsız qidalanma bağırsağın işinə təsir göstərir və iltihab prosesini dəstəkləyə bilər. Orta dərəcədə hərəkətlilik və sabit qidalanma rejimi bağırsağın aşağı şöbələrindəki problemlərin ehtimalını azaltmağa kömək edir.
Əgər anal kanalın xəstəlikləri artıq mövcuddursa — hemorroy, anal çat, selikli qişanın xroniki iltihabı — onları irəlilətmək olmaz. Məhz bu fonda anal məməciklərin iltihabı ən çox inkişaf edir. Ağrı, qan izləri, selikli ifrazat və ya defekasiyadan sonra xoşagəlməz duyğular yarandıqda həkim müayinəsini təxirə salmamaq daha yaxşıdır.
Yadda saxla!
«Papillit nadir hallarda əhəmiyyəti olmayan təsadüfi tapıntı olur. Əgər anal məməciklər iltihablanıbsa, deməli anal kanalda artıq daimi qıcıqlanma, selikli qişanın travması və ya bu prosesi dəstəkləyən başqa xəstəlik var. Buna görə həkimin vəzifəsi təkcə simptomları aradan qaldırmaq deyil, həm də iltihabın niyə yarandığını və toxumaların bərpasına nəyin mane olduğunu anlamaqdır.
Praktikada xəstələr tez-tez ağrını, yanmanı və nəcisdən sonrakı diskomfortu uzun müddət hemorroy ilə əlaqələndirir və müstəqil müalicəyə başlayırlar. Bu səhvdir. Müayinəsiz təkcə papilliti deyil, çatı, kriptiti və ya düz bağırsağın digər patologiyasını da gözdən qaçırmaq asandır. İnsan proktoloqa nə qədər tez müraciət edərsə, uzanan iltihabsız və hipertrofiyaya uğramış məməciklərin çıxarılması olmadan keçinmə şansı bir o qədər yüksək olar».
Suallar və cavablar
Papillitin əlamətləri — ağrı, yanma, qanaxma — hemoroy, çat və digər anal xəstəliklərə çox bənzəyir, ona görə şikayətlərə görə özünü diaqnoz qoymaq düzgün deyil. Fərqi yalnız proktoloqun apardığı müayinə, o cümlədən anoskopiya zamanı böyümüş və iltihablanmış anal məməciklərin görülməsi ilə müəyyən etmək mümkündür. Bəzən papillit hemoroy və ya çatla eyni vaxtda rast gəlinir, bu da müalicə planına təsir edir.
Əksər hallarda papillit konservativ üsullarla — qəbizliyin aradan qaldırılması, dietanın nizamlanması və yerli müalicə ilə — nəzarət altına alınır. Cərrahi müdaxilə əsasən məməcik xeyli böyüdükdə, davamlı ağrı verdikdə və ya digər üsullar nəticə vermədikdə nəzərdən keçirilir, adətən ambulator şəraitdə aparılan kiçik müdaxilə şəklində olur. Konkret taktikanı proktoloq məməciyin ölçüsünə və şikayətlərin xarakterinə görə seçir.
Bəli, iltihabı yaradan səbəb — məsələn, xroniki qəbizlik və ya təkrarlanan diareya — aradan qaldırılmazsa, anal məməciklərin qıcıqlanması davam edir və papillit təkrarlana və ya xronikiləşə bilər. Bu, uzun müddətdə selikli qişanın daim zədələnməsinə səbəb olur. Təkrarlanmanın qarşısını almaq üçün nəcisin normallaşdırılması, düzgün gigiyena və proktoloqun tövsiyələrinə riayət etmək əhəmiyyətlidir.
Proktologiya üzrə xəstəliklər
Mövzu üzrə məqalələr
Babasilin əməliyyatsız müalicəsi: mif, yoxsa reallıq?
Babasil kimi proktoloji xəstəliklər insana az əzab, ağrı və narahatlıq gətirmir. Lakin həkimə müraciət adətən son ana qədər…
İstiqamət: Proktologiya
Hamiləlik zamanı babasil
Babasil – düz bağırsağın ətrafında düyünlər əmələ gətirən hemorroidal venaların iltihabı və patoloji genişlənməsi ilə bağlı xəstəlikdir. Bu,…
İstiqamət: Proktologiya
Xroniki hepatitin müalicəsi
Xroniki hepatitlər – keçirilmiş virus hepatitindən, bəzi medikamentlərin qəbulundan sonra, spirtli içkilərdən sui-istifadə zamanı inkişaf edən və iltihabi…
İstiqamət: Hepatologiya
Hepatitlər – qaraciyərin iltihabi xəstəlikləri
Hər il hepatologiya sahəsində qaraciyər xəstəliklərini daha effektiv diaqnostika etməyə və müalicə etməyə imkan verən kəşflər olunur. Xəstəliyin…
İstiqamət: Hepatologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
