Peyroni xəstəliyi penisin zülali qişasında sərt fibroz düyünün əmələ gəlməsidir. Düyün ereksiya zamanı qişanın dartılmasına mane olur, penis əyilir, ağrı yaranır və cinsi əlaqə çətinləşir. Erkən mərhələdə konservativ, sabit fazada isə cərrahi müalicə tətbiq olunur.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Penisin fibroz induratsiyası
- penisin plastik induratsiyası
- Induratio penis plastica
Xəstəlik haqqında
Peyroni xəstəliyi zamanı penisin kavernoz cisimlərini örtən zülali qişada (tunika albuginea) sərt, elastik olmayan çapıq toxuması – fibroz düyün və ya lövhə – əmələ gəlir. Ereksiya zamanı qişanın sağlam hissəsi dartılır, düyün olan hissə isə dartılmır, ona görə üzv həmin tərəfə əyilir, bəzən qısalır və ya bir hissədə daralır.
Xəstəlik daha çox 40–70 yaşlı kişilərdə rast gəlinir, lakin daha gənc yaşda da ola bilər. O, iki fazada gedir: aktiv (kəskin) faza adətən 6–18 ay davam edir, bu vaxt ağrı olur, düyün böyüyə və əyrilik dəyişə bilər; sabit (xroniki) fazada ağrı keçir, əyrilik isə qalır.
Peyroni xəstəliyi xoşxassəli prosesdir: xərçəng deyil, başqasına keçmir və həyat üçün təhlükə yaratmır. Lakin cinsi həyatın keyfiyyətini və psixoloji vəziyyəti ciddi şəkildə pisləşdirə bilər, bəzən cütlük münasibətlərinə də təsir edir. Bir çox kişi utandığı üçün həkimə gec müraciət edir, halbuki aktiv fazada başlanan müalicə əyriliyin artmasını ləngidə bilər.
Səbəbləri
Dəqiq səbəb tam aydın deyil. Əsas mexanizm ereksiya zamanı zülali qişanın təkrarlanan mikrotravmaları və onların düzgün sağalmamasıdır: zədə nahiyəsində iltihab başlayır, normal elastik toxuma əvəzinə sərt çapıq yaranır. Riski artıran amillər:
- yaş – 40 yaşdan sonra toxumaların elastikliyi azalır, mikrotravmalar daha asan yaranır;
- irsi meyl və birləşdirici toxuma xəstəlikləri – ovucun fibrozu (Dupüitren kontrakturası), ayaqaltı fassiyanın fibrozu (Ledderhoze xəstəliyi) olan kişilərdə xəstəlik daha tez-tez rast gəlinir;
- şəkərli diabet, yüksək təzyiq, yüksək xolesterin – damarları və toxumaların bərpa qabiliyyətini zəiflədir;
- siqaret və alkoqol – qan dövranını və toxumaların sağalmasını pisləşdirir;
- penis travmaları – cinsi əlaqə zamanı kəskin əyilmə, zərbələr;
- prostat əməliyyatları və uretra vasitəsilə aparılan müdaxilələr – toxumalarda mikrozədələr və çapıqlaşma riski yaradır;
- erektil disfunksiya – zəif ereksiyada qişa cinsi əlaqə zamanı daha asan əyilir və zədələnir.
Təsnifat
Fazaya görə:
- aktiv faza – ağrı, yeni düyün, artan və ya dəyişən əyrilik;
- sabit faza – ağrı yoxdur, əyrilik ən azı üç ay dəyişmir.
Deformasiyanın növünə görə: yuxarı, aşağı və ya yana əyrilik, qum saatı şəkilli daralma, burulma, mürəkkəb (bir neçə istiqamətdə) deformasiya.
Əyriliyin dərəcəsinə görə: 30 dərəcəyə qədər – yüngül, 30–60 dərəcə – orta, 60 dərəcədən çox – ağır.
Klinik mənzərə
Xəstəlik çox vaxt tədricən başlayır, bəzən isə kişi əyriliyi birdən, bir neçə gün ərzində hiss edir. Əsas əlamətlər:
- penisin dəri altında əllə hiss olunan sərt düyün və ya zolaq;
- ereksiya zamanı əyrilik, bəzən burulma;
- ereksiya zamanı ağrı – xüsusən aktiv fazada; sakit vəziyyətdə ağrı adətən olmur;
- penisin qısalması və ya bir hissədə daralması («qum saatı» forması);
- cinsi əlaqədə çətinlik və ya onun mümkünsüzlüyü, partnyorda narahatlıq;
- ereksiyanın zəifləməsi, düyündən sonrakı hissədə kifayət qədər sərtləşməmə;
- narahatlıq, özünə inamın azalması, depressiv əhval.
Xəstəlik çox vaxt psixoloji gərginlik yaradır, ona görə vaxtında uroloqa müraciət etmək vacibdir.
Təcili həkimə müraciət etmək lazımdır, əgər cinsi əlaqə və ya travma zamanı çatırtı səsi eşidilib, kəskin ağrı yaranıb, ereksiya birdən itib və penis şişib, göyərib, yaxud sidikdə qan görünür – bu, penisin sınığının əlamətləri ola bilər və təcili cərrahi yardım tələb edir. Belə hallarda 103-ə zəng etmək lazımdır.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnozu uroloq-androloq şikayətlərə və baxışa əsasən qoyur. Həkim xəstəliyin nə vaxt başladığını, ağrının olub-olmamasını, əyriliyin dəyişib-dəyişmədiyini, ereksiyanın keyfiyyətini, keçirilmiş travma və əməliyyatları, müşayiət edən xəstəlikləri soruşur. Müayinə planı:
- palpasiya – düyünün yeri, ölçüsü və sərtliyi, penisin uzunluğu qiymətləndirilir;
- ereksiya vəziyyətində fotoşəkillər – bir neçə rakursdan çəkilir, əyriliyin bucağını və istiqamətini ölçmək üçün;
- penisin USM-i və dopleroqrafiyası – düyünün ölçüsü, kalsinatların olub-olmaması və qan axını yoxlanılır, bəzən dərmanla yaradılan ereksiya fonunda; erektil funksiyanı da qiymətləndirməyə imkan verir;
- sorğu anketləri – erektil funksiya və xəstəliyin həyat keyfiyyətinə təsirini qiymətləndirmək üçün;
- qan analizləri – qlükoza, lipidlər və testosteron; müşayiət edən amilləri aşkar etmək üçün.
Differensial diaqnostika zamanı anadangəlmə əyrilik, penisin səthi venasının trombozu, sklerozlaşan limfangit və çox nadir hallarda şişlər istisna edilir.
Xidmətlər
Ağırlaşmalar
- davamlı əyrilik və deformasiya – cinsi əlaqəni mümkünsüz edə bilər;
- penisin qısalması;
- erektil disfunksiya;
- psixoloji problemlər – narahatlıq, depressiya, cütlük münasibətlərində gərginlik;
- uşaq sahibi olmaqda çətinlik – cinsi əlaqə mümkün olmadıqda;
- əməliyyatdan sonrakı ağırlaşmalar – hissiyyatın müvəqqəti azalması, əyriliyin qismən geri qayıtması, nadir hallarda protezin infeksiyası.
Müalicə
Müalicə xəstəliyin fazasından, əyriliyin dərəcəsindən, ağrının olub-olmamasından və ereksiyanın keyfiyyətindən asılıdır. Kiçik əyrilik cinsi həyata mane olmursa və ağrı yoxdursa, yalnız müşahidə də kifayət edə bilər.
Konservativ müalicə. Aktiv fazada məqsəd ağrını azaltmaq və əyriliyin artmasının qarşısını almaqdır. Həkimin seçiminə görə tətbiq oluna bilər:
- ağrıkəsici və iltihab əleyhinə preparatlar – aktiv fazada ağrını azaltmaq üçün;
- düyünə yeridilən iynələr – fibroz toxumanı yumşaltmağa yönəlmiş preparatlarla, uroloq tərəfindən kurs şəklində;
- penisin dartılması üçün xüsusi qurğular (ekstenderlər) və vakuum qurğuları – əyriliyi azaltmağa və uzunluğu qorumağa kömək edir, uzun müddət və müntəzəm istifadə tələb olunur;
- zərbə-dalğa terapiyası – əsasən ereksiya zamanı ağrını azaltmaq üçün;
- erektil disfunksiyanın müalicəsi – varsa, müvafiq qrup preparatlarla.
Bir çox tablet, vitamin və bitki vasitəsinin bu xəstəlikdə effektivliyi sübut olunmayıb, ona görə onları özbaşına uzun müddət qəbul etmək məqsədəuyğun deyil.
Cərrahi müalicə. Əməliyyat xəstəlik sabitləşdikdən sonra – ağrı keçdikdən və əyrilik ən azı üç-altı ay dəyişmədikdən sonra – planlaşdırılır. Göstəriş cinsi əlaqəni çətinləşdirən əyrilik və ya deformasiyadır. Əsas üsullar:
- zülali qişanın plikasiyası və ya Nesbit əməliyyatı – qabarıq tərəf qısaldılır; ereksiya yaxşı və əyrilik orta olduqda seçilir, penis bir qədər qısala bilər;
- düyünün kəsilməsi və ya çıxarılması, qüsurun transplantatla örtülməsi – ağır əyrilikdə və qum saatı deformasiyasında;
- falloprotezləşdirmə – əyrilik ağır erektil disfunksiya ilə birlikdə olduqda.
Nə etməmək lazımdır: düyünü özbaşına massaj etmək, isti kompreslər qoymaq, xalq vasitələri yeritmək, internetdən alınmış qurğuları həkimlə razılaşdırmadan istifadə etmək, aktiv fazada əməliyyata tələsmək.
Reabilitasiya
Düzəldici əməliyyatdan sonra pasiyent adətən həmin gün və ya ertəsi gün evə buraxılır. Bir neçə gün sıxıcı sarğı saxlanılır, bir-iki həftə idman və ağır yükdən çəkinmək lazımdır. Cinsi həyata təxminən bir-bir yarım aydan sonra, uroloqun icazəsi ilə qayıdılır. Bəzi hallarda əməliyyatdan sonra penisin uzunluğunu qorumaq üçün dartıcı qurğulardan istifadə tövsiyə olunur. Nəticəni qiymətləndirmək üçün uroloqa nəzarət müayinələrinə gəlmək vacibdir.
Profilaktika
Spesifik profilaktika yoxdur, lakin riski azaltmaq mümkündür:
- cinsi əlaqə zamanı penisin travmasından, kəskin əyilmədən çəkinmək;
- şəkərli diabeti, təzyiqi və xolesterini nəzarətdə saxlamaq;
- siqareti tərk etmək, alkoqolu məhdudlaşdırmaq;
- müntəzəm fiziki aktivlik və normal çəki;
- erektil disfunksiyanı vaxtında müalicə etmək;
- penisdə düyün və ya əyrilik görüldükdə müraciəti təxirə salmamaq;
- prostat və ya uretra müdaxilələrindən sonra yaranan ağrı və deformasiya barədə uroloqa vaxtında məlumat vermək.
Dupüitren kontrakturası olan kişilər penisdə dəyişikliklərə xüsusi diqqət yetirməlidirlər.
Yadda saxla!
Peyroni xəstəliyi xərçəng deyil və başqasına keçmir. Erkən mərhələdə müraciət etdikdə əyriliyin artmasını çox vaxt ləngitmək olur, sabit fazada isə cərrahi düzəltmə yaxşı nəticə verir.
- Penisdə yeni düyün və ya əyrilik görsəniz, uroloqa müraciətin vaxtını uzatmayın.
- Aktiv fazada əməliyyata tələsməyin – nəticə davamsız ola bilər.
- Sübut olunmamış vasitələrə vaxt itirməyin.
- Penis travmasında kəskin ağrı, çatırtı səsi və ya göyərmə olarsa, dərhal həkimə müraciət edin.
Suallar və cavablar
Bəzi kişilərdə aktiv fazada ağrı keçir və əyrilik bir qədər azalır, lakin düyünün tamamilə yox olması nadirdir. Çox vaxt əyrilik ya sabit qalır, ya da artır. Ona görə vəziyyəti uroloqla birlikdə izləmək və lazım olduqda müalicəyə erkən başlamaq daha düzgündür.
Əyrilik cinsi əlaqəni çətinləşdirirsə və xəstəlik ən azı üç-altı aydır sabitdirsə, cərrahi düzəltmə tövsiyə olunur. Kiçik əyrilik və ağrının olmaması halında müşahidə də kifayət edə bilər. Qərar düyünün yeri, əyriliyin bucağı və ereksiyanın keyfiyyəti nəzərə alınaraq verilir.
Bəli, bir sıra kişilərdə ereksiya zəifləyir – həm qan axınının dəyişməsi, həm də psixoloji gərginlik səbəbindən. Bu vəziyyət müalicə olunur. Ağır erektil disfunksiya varsa, həkim əyriliyin düzəldilməsini protezləşdirmə ilə birləşdirə bilər.
Peyroni düyünü xoşxassəli çapıq toxumasıdır və xərçəngə çevrilmir. Penisin şişləri çox nadirdir və adətən başqa əlamətlərlə gedir. Hər halda yeni düyünü uroloqa göstərmək lazımdır ki, diaqnoz dəqiqləşdirilsin.
Əyrilik cinsi əlaqəyə mane olmursa və ağrı yüngüldürsə, cinsi həyat davam edə bilər. Kəskin əyilmədən və travmatik vəziyyətlərdən çəkinmək vacibdir. Ağrı və ya çətinlik yaranarsa, bunu uroloqla müzakirə edin.
Bəzi üsullarda, xüsusən qabarıq tərəfin qısaldılmasında, uzunluq bir qədər azala bilər. Transplantatla aparılan əməliyyatlarda bu risk daha azdır, lakin ereksiyanın zəifləmə ehtimalı bir qədər yüksəkdir. Həkim əməliyyatdan əvvəl gözlənilən nəticəni ətraflı izah edir.
Mövzu üzrə məqalələr
MAR-testi: nəticə təkbaşına sonsuzluğu izah edirmi?
MAR-testi spermatozoidlərlə əlaqəli anticisimləri qiymətləndirə bilər. Lakin o, hər cütlük üçün ilkin müayinə deyil və təkbaşına reproduktiv diaqnoz…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Xayadan nümunə götürülməsi: biopsiya ilə sperm axtarışı eynidirmi?
Xaya biopsiyası diaqnostik toxuma qiymətləndirilməsi və ya reproduktiv prosedurla əlaqəli ola bilər. Müdaxilənin məqsədi əvvəlcədən dəqiq izah edilməlidir.
İstiqamət: Andrologiya / Reproduktologiya
Hamiləlik alınmır: cütlük müayinəyə haradan başlamalıdır?
Hamiləlik çətinliyinin qiymətləndirilməsi yalnız qadının analizlərindən ibarət deyil. Hər iki tərəfin tarixçəsi və məqsədli testlər bir plan daxilində…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Spermoqramma cavabını necə oxumalı: say, hərəkət və forma birlikdə
Spermoqramma kişinin reproduktiv qiymətləndirilməsində əsas müayinələrdəndir. Eyakulyatın həcmi, sperm konsentrasiyası, ümumi say, hərəkətlilik və morfologiya kimi göstəricilər araşdırılır.…
İstiqamət: Andrologiya / Reproduktologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
