Polimenoreya menstruasiyalar arasındakı intervalın qısalmasını təsvir edən ənənəvi termindir. Səbəbin müəyyənləşdirilməsi üçün anormal uşaqlıq qanaxması kimi qiymətləndirilməlidir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Tez-tez aybaşı
- aybaşı dövrünün qısalması
Xəstəlik haqqında
Ginekologiyada polimenoreya aybaşılar arasındakı dövrün anormal qısalmasıdır. Sikl müntəzəmdir, lakin 20 gündən az davam edir (normada 21-37 gün). Qanaxma adətən orta intensivlikdə olur, təxminən 7 gün davam edir (lakin 10 gündən çox olmur). Bu, müstəqil pozğunluq deyil. Adətən hormonal pozğunluqlar və ya reproduktiv orqanların patologiyaları fonunda yaranır.
Statistik məlumatlara görə, polimenoreya hər beşinci yeniyetmədə vaxtaşırı rast gəlinir. Uşaqlıq mioması müxtəlif formaları olan xəstələr arasında polimenoreya hallarının 50%-də qeyd olunur.
Həddindən artıq tez-tez gələn aybaşılar ciddi patologiyanın yeganə əlaməti ola bilər. Simptom 3 sikldən çox davam edərsə, ağrı və digər narahatedici əlamətlər olmasa belə, həkimə müraciət etmək lazımdır.
Səbəbləri
Polimenoreyanın yaranma səbəblərindən asılı olaraq fizioloji (təbii) və patoloji formaları ayırd edilir. Fizioloji forma müalicə tələb etmir və provokasiya edən amillər aradan qaldırıldıqda özü keçir.
- Keçirilmiş stress. Bu, nevro-psixi və ya fiziki yüklənmə, həddindən artıq yorğunluq, yuxusuzluq ola bilər. Orqanizm dərhal reaksiya vermir. Bəzən pozğunluq mənfi amilin təsiri bitdikdən 3-4 ay sonra baş verir.
- İlk menstruasiyadan sonra aybaşı dövrünün formalaşma dövrü. İlk 2 ildə çox tez-tez və ya nadir hallarda gələn aybaşı norma sayıla bilər. Bu, hipofiz, hipotalamus və yumurtalıqlar arasındakı əlaqənin yetişməməsindən xəbər verir. Sonradan bu əlaqə normallaşır və dövr sabitləşir.
- Perimenopauza. Bu, qadının reproduktiv funksiyasının söndürülməsindən əvvəlki dövrdür. Orqanizm estrogen səviyyəsinin azalmasına uyğunlaşır. Dövri olaraq hormonların xaotik ifrazı baş verir ki, bu da dövrün qısalmasına səbəb olur. Estrogen çatışmazlığı ovulyasiyanın olmamasına gətirib çıxarır ki, bu da dövrü qısaldır.
- Kəskin çəki itkisi. Yağ toxuması özünəməxsus endokrin orqandır və estrogen sintez edir. Onun miqdarı kəskin azaldıqda orqanizm yenidən qurulmağa macal tapmır ki, bu da dövrün qısalmasına səbəb ola bilər.
- Doğuşdan sonrakı vəziyyət. Aybaşı 6-12 ay sonra bərpa olunur və bir neçə dövr ərzində hormonlar səbəbindən qeyri-sabit olacaq.
- Abortlar və düşüklər, habelə gecikmiş təcili kontrasepsiya.
- Anovulyator dövr. Sağlam qadınlarda yumurtalıqlar ildə 1-3 dəfə «istirahət edir». Bu zaman yumurta hüceyrələri yetişmir və follikullardan çıxmır.
- Oral kontraseptivlərin qəbulu. İlk 2-3 ayda tez-tez gələn aybaşıya bənzər ləkələnmə xarakterli ifrazatlar narahat edə bilər. Əgər problem aradan qalxmırsa, ginekoloqa müraciət etmək lazımdır.
- Bətindaxili spiralın düzgün yerləşdirilməməsi.
- Bəzi preparatların, xüsusilə antidepresantların qəbulu.
Polimenoreyanın təbii səbəbləri olduqda belə, ginekoloqla məsləhətləşmək lazımdır. Bəzən tez-tez gələn aybaşı anormal bətin qanaxmaları altında gizlənir. Məsələn, qan uşaqlıqdankənar hamiləlik zamanı ayrıla bilər.
Patoloji polimenoreya funksional toxumanın dərin qatlarına təsir edən bətin iltihabı fonunda yarana bilər. Nəticədə «işlənmiş» endometrium vaxtından əvvəl və natamam şəkildə rədd edilir. Yeni qat da zədələnir ki, bu da təkrar qanaxmalara səbəb olur.
Tez-tez gələn aybaşı yumurtalıqların və fallopi borularının kistoz törəmələri və iltihabı səbəbindən yarana bilər. Əgər bətndə submukoz miomatoz düyünlər, poliplər, endometrioz şəklində törəmələr varsa, aybaşı təkcə tez-tez deyil, həm də çox bol olacaq (hiperpolimenoreya).
Dövrün qısalmasının digər səbəbləri:
- qalxanabənzər vəzin, böyrəklərin patologiyaları;
- qanın laxtalanmasının və ya mübadilə proseslərinin pozulması;
- diabet;
- hipofizin törəmələri;
- proqesteronun uzunmüddətli təsiri;
- damar patologiyaları.
Anadangəlmə polimenoreya reproduktiv sistem orqanlarının natamam inkişafı (hipoplaziyası) səbəbindən yaranır. Dövrlər ovulyasiyasız keçir, bətin əzələləri çatışmazlıq göstərir, estrogenlərin funksiyaları azalır. Bu amillərin təsiri altında bətn normal yığıla bilmir, tam dəyərli endometrium yarada bilmir.
Klinik mənzərə
Əsas simptom menstruasiyaların çox tez-tez təkrarlanmasıdır. Adətən qadınlarda onlar ayda bir dəfə gəlir. Normada birinin başlanğıcından digərinin başlanğıcına qədər 21-35 gün keçir. Polimenoreyada aybaşı ayda iki dəfə gəlir və qadına dincəlib bərpa olunmağa imkan vermir.
Patologiyanın dolayı əlaməti müntəzəm cinsi həyat zamanı hamiləliyin olmaması ola bilər. Dövrün birinci fazasının qısalması ilə şərtlənən polimenoreya yumurta hüceyrəsinin natamam inkişafı ilə müşayiət olunur. İkinci fazanın qısalması zamanı isə o, uğurlu mayalanma baş versə belə, yetişməməsi səbəbindən bətin endometriumuna implantasiya oluna bilmir.
Polimenoreya erkən ovulyasiya ilə müşayiət oluna bilər. Normada o, dövrün 14-15-ci günündə baş verir. Fazanın patoloji qısalması zamanı yetişməmiş yumurta hüceyrəsi çıxır. Onun tərk etdiyi follikul sarı cismə transformasiya olunmur. Embrionun bətnə implantasiyası üçün onun ifraz etməli olduğu proqesteron da olmur.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Klinik tövsiyələrə əsasən, polimenoreyanın diaqnostikası anamnezin və patologiyanın inkişaf şəraitinin öyrənilməsi ilə başlanır. Həkimlə söhbət zamanı xroniki xəstəliklər, keçirilmiş abortlar, son ildəki aybaşı dövrünün xarakteri barədə danışmaq, qəbul edilən dərmanları qeyd etmək lazımdır. Sonra ginekoloji müayinə aparılır və digər tədqiqatlar həyata keçirilir.
- Kiçik çanaq orqanlarının USM-i. Bətnin, artımların törəmələrini və struktur dəyişikliklərini aşkar etməyə imkan verir. Yumurtalıqların vəziyyətinə və follikulların sayına görə ovarial ehtiyatı, premenopauza dövründə hormonal yenidənqurma gedişini qiymətləndirmək mümkündür.
- Cinsiyyət hormonlarına, habelə hipofiz və qalxanabənzər vəzin hormonlarına qan analizi.
- Ümumi və biokimyəvi qan analizi.
- Vaginadan çəkilmiş yaxma və infeksiyaların aşkarlanması üçün onun PZR metodu ilə analizi.
- Hipofiz və hipotalamus patologiyalarını istisna etmək üçün baş beynin MRT-si.
- Antimüller hormonuna qan analizi. Dövrün 3-cü günündə verilir. Analiz yumurtalıqların tükənməsi sindromunu istisna etməyə, onların ovarial ehtiyatını qiymətləndirməyə kömək edir.
Müayinə alqoritmi qadının yaşından, ailə anamnezindən asılıdır. 40 yaşdan sonra tədqiqatların həcmi artır. Zəruri hallarda ilkin diaqnostikadan sonra həkim xəstəni digər mütəxəssislərə yönləndirir.
Müalicə
Konservativ müalicə
Polimenoreyanın müalicə üsulları analizlərin nəticələrindən asılı olaraq seçilir. Siklin uzunluğunu və fazalarını normallaşdırmaq üçün hormonal preparatlar təyin edilir. Ciddi problemlər olmadıqda onu 4-6 ay ərzində stabilləşdirmək mümkün olur. Pozğunluq reproduktiv sistem orqanlarının iltihabından qaynaqlanırsa, ilk növbədə onun müalicəsi ilə məşğul olunur.
Cərrahi müalicə
Cərrahi üsullar reproduktiv sistemin şişləri aşkar edildikdə, habelə konservativ terapiyaya tabe olmayan hipofiz yenitörəmələrində tətbiq edilir. Əməliyyatdan sonrakı dövrdə həkim hormonəvəzedici terapiya təyin edə bilər.
Reabilitasiya
Polimenoreyanın cərrahi müalicəsindən sonra bərpa müddəti əməliyyatın növündən və həcmindən asılıdır və bir neçə həftədən bir neçə aya qədər çəkə bilər. Reabilitasiya dövrü başa çatana qədər qadın fiziki yükdən və ağırlıq qaldırmaqdan, günəş altında olmaqdan və həddindən artıq qızmaqdan çəkinməli, həmçinin çoxlu insanla təmasdan qaçmalıdır. Həkimin təyin etdiyi preparatları qəbul etmək və müntəzəm olaraq müayinədən keçmək lazımdır.
Profilaktika
Patoloji polimenoreyanın qarşısını almaq üçün effektiv tədbir ginekoloqda hər il keçirilən profilaktik müayinələrdir. Onlar üzvi patologiyaları vaxtında aşkar etməyə imkan verəcək. Onların inkişaf riskini azaltmağa müntəzəm, lakin ölçülü fiziki aktivlik, tam dəyərli qidalanma, keyfiyyətli cinsi həyat kömək edəcək.
Ovulyasiya ilə bağlı problemlər olduqda psixoemosional fonun korreksiyası tələb oluna bilər. Qadınlarda hormonal pozğunluqlar çox vaxt xroniki və kəskin narahatlıqların nəticəsi olur.
Əgər hipotireoz, böyrəküstü vəzin qişasının disfunksiyası, hipertireoz, polikistoz yumurtalıqlar sindromu mövcuddursa, bu xəstəliklər kompensasiya mərhələsində saxlanılmalıdır. Əks halda hormonal fon pozulacaq ki, bu da dövrün pozulmasına gətirib çıxaracaq.
Yadda saxla!
Normada dövrün müddəti dəyişə bilər və hətta yaşla və ya doğuşdan sonra sabit şəkildə dəyişə bilər. Lakin onun 21 gündən az olması artıq mütəxəssisə müraciət etmək üçün əsasdır.
Əsl aybaşını həmişə patoloji qanaxmadan dəqiq ayırd etmək mümkün olmur. Qadın müstəqil şəkildə nəticə çıxarıb dövrün normallaşmasını gözləməməlidir. Forumlardakı məsləhətlərə əsaslanaraq özünü müalicə etmək xüsusilə təhlükəlidir. Zərərsiz görünən BAƏ-lər (bioloji aktiv əlavələr) və fitohormonlar tərkibli otlar belə vəziyyətin pisləşməsinə səbəb ola bilər.
Qısalmış dövr çox vaxt sonsuzluq və reproduktiv sistem orqanlarının zədələnməsi şəklində ağırlaşmalara səbəb olan xəstəliklərin simptomu olur. Əgər polimenoreya artmış qan itkisi ilə müşayiət olunursa, anemiya yaranır. Patologiya qadının həyat keyfiyyətini pisləşdirir. Artmış yorğunluq, fiziki zəiflik xarakterikdir. Bəzi xəstələr huşunu itirir. Koqnitiv qabiliyyətlər azala bilər.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Suallar və cavablar
Dəqiq diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri və fərdi risklər nəzərə alınaraq profil həkim tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
