Qardnerellyoz (bakterial vaginoz) – uşaqlıq yolunun normal mikroflorasının pozulduğu, laktobakteriyaların azalıb qardnerella və digər anaerob bakteriyaların çoxaldığı vəziyyətdir. Əsas əlaməti xoşagəlməz qoxulu boz-ağ ifrazatdır, bəzən heç bir simptom vermir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Bakterial vaginoz
- vaginal disbakterioz
- uşaqlıq yolunun disbiozu
Xəstəlik haqqında
Qardnerellyoz – uşaqlıq yolunun mikroflorasının balansının pozulması ilə əlaqəli olan və reproduktiv yaşda qadınlarda ən çox rast gəlinən vaginal pozğunluqlardan biridir. Normada uşaqlıq yolunun mikroflorasında laktobakteriyalar üstünlük təşkil edir: onlar süd turşusu və hidrogen peroksid əmələ gətirərək turş mühit yaradır və şərti-patogen mikroorqanizmlərin, o cümlədən Gardnerella vaginalis bakteriyasının həddindən artıq çoxalmasına imkan vermir.
Laktobakteriyaların sayı azaldıqda mühit qələviləşir, qardnerella və digər anaerob bakteriyalar çoxalır və bakterial vaginoz inkişaf edir. Bu bakteriyalar az miqdarda sağlam qadınların da mikroflorasında ola bilər, buna görə analizdə onların aşkarlanması özlüyündə xəstəlik demək deyil – diaqnoz klinik əlamətlər və müayinələrin məcmusu əsasında qoyulur.
Bakterial vaginoz adətən ifadəli iltihabla müşayiət olunmur və həyat üçün təhlükə yaratmır. Lakin o, cinsi yolla keçən infeksiyalara yoluxma riskini, kiçik çanaq orqanlarının iltihabı ehtimalını, hamiləlik zamanı isə vaxtından əvvəl doğuş riskini artırır. Xəstəlik tez-tez təkrarlanır, buna görə onun düzgün müalicəsi və profilaktikası vacibdir.
Səbəbləri
Qardnerellyozun əsasında uşaqlıq yolunda laktobakteriyaların azalması və anaerob floranın üstünlük təşkil etməsi durur. Bu disbalans həm xarici, həm də daxili amillərlə bağlı ola bilər:
- vaginal yuyulmalar (uşaqlıq yolunun daxildən yuyulması) – turş mühiti və faydalı laktobakteriyaları yuyub aparır; ən vacib risk amillərindən biridir;
- cinsi partnyorun dəyişməsi, bir neçə partnyorla əlaqə və qorunmasız cinsi əlaqə – mikrofloranın tərkibini dəyişir;
- antibiotiklərin əsassız və ya nəzarətsiz qəbulu – laktobakteriyaları da məhv edir;
- uşaqlıqdaxili spiral – bəzi qadınlarda bakterial vaginoz riskini artırır;
- ətirli intim gigiyena vasitələri, spermisidlər, aromatlaşdırılmış gigiyenik bezlər – selikli qişanı qıcıqlandırır və mühitin turşuluğunu dəyişir;
- siqaret çəkmə – vaginal mikrofloraya mənfi təsir göstərir;
- hormonal dəyişikliklər – hamiləlik, laktasiya, menopauza dövründə estrogenin azalması laktobakteriyaların qidalanmasını pisləşdirir;
- şəkərli diabet və immun sistemin zəifləməsi – yerli müdafiə mexanizmlərini zəiflədir;
- sıx, sintetik alt paltarı – rütubət və istilik anaerob bakteriyaların çoxalması üçün əlverişli şərait yaradır.
Bakterial vaginoz cinsi əlaqədə olmayan qadınlarda da rast gəlinir, lakin daha nadir hallarda. Gigiyena çatışmazlığı əsas səbəb deyil – əksinə, həddindən artıq aqressiv intim gigiyena çox vaxt vəziyyəti pisləşdirir.
Klinik mənzərə
Bir çox qadında bakterial vaginoz heç bir simptom vermir və təsadüfən, profilaktik müayinə zamanı aşkarlanır. Əlamətlər olduqda onlar adətən aşağıdakılardır:
- bol və ya orta miqdarda homogen, boz-ağ rəngli, maye konsistensiyalı ifrazat;
- xarakterik «balıq» qoxusu – xüsusilə cinsi əlaqədən sonra və aybaşı zamanı güclənir;
- xarici cinsiyyət orqanları nahiyəsində yüngül qaşınma və diskomfort;
- bəzən sidik ifrazı zamanı və ya cinsi əlaqə zamanı yanma hissi;
- uzunmüddətli gedişdə ifrazatın qatılaşması və saralması.
Kəsmikvari ağ ifrazat və güclü qaşınma daha çox kandidoz (göbələk infeksiyası) üçün, köpüklü sarı-yaşıl ifrazat isə trixomoniaz üçün xarakterikdir; bu vəziyyətlər bakterial vaginozla eyni vaxtda da ola bilər. Buna görə simptomlar yarandıqda özünümüalicə ilə məşğul olmaq lazım deyil – səbəbi müəyyən etmək üçün ginekoloqa müraciət etmək lazımdır.
Hamiləlik dövründə ifrazatın xarakterinin və qoxusunun hər hansı dəyişikliyi həkimə bildirilməlidir. Təcili həkimə müraciət etmək lazımdır, əgər ifrazatla yanaşı qarnın aşağı hissəsində ağrı, hərarətin yüksəlməsi, qanlı ifrazat yaranırsa, hamiləlikdə isə qarında ağrı, qanaxma və ya döl sularının axması müşahidə olunursa.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnozu ginekoloq qoyur. Həkim şikayətləri, onların aybaşı sikli və cinsi əlaqə ilə əlaqəsini, əvvəlki epizodları, qəbul edilən dərmanları, kontrasepsiya üsulunu və intim gigiyena vərdişlərini dəqiqləşdirir. Ginekoloji baxış zamanı ifrazatın rəngi, miqdarı, konsistensiyası və selikli qişanın vəziyyəti qiymətləndirilir.
- uşaqlıq yolunun pH-ının ölçülməsi – bakterial vaginozda mühit qələviyə doğru dəyişir (pH 4,5-dən yüksək olur);
- aminotest – ifrazata xüsusi məhlul əlavə etdikdə xarakterik «balıq» qoxusunun güclənməsi;
- yaxmanın mikroskopik müayinəsi – əsas üsuldur: laktobakteriyaların azalması, epitel hüceyrələrinin səthinə yapışmış bakteriyalar («açar hüceyrələr») aşkarlanır; yaxma xüsusi bal sistemi ilə qiymətləndirilə bilər;
- molekulyar-genetik (PZR) müayinələr – mikrofloranın tərkibini kəmiyyətcə qiymətləndirir, həmçinin trixomoniaz, xlamidioz, qonoreya kimi cinsi yolla keçən infeksiyaları istisna etməyə imkan verir;
- bakterioloji əkmə – bakterial vaginozun diaqnozu üçün əsas üsul deyil, lakin digər infeksiyalara şübhə olduqda və təkrarlanan hallarda təyin edilə bilər.
Differensial diaqnostika vaginal kandidoz, trixomoniaz, aerob vaginit və servisitlə aparılır.
Ağırlaşmalar
- cinsi yolla keçən infeksiyalara, o cümlədən HİV-ə yoluxma riskinin artması;
- kiçik çanaq orqanlarının iltihabi xəstəlikləri – endometrit, salpingit;
- ginekoloji əməliyyatlardan və abortdan sonra infeksion ağırlaşmalar;
- hamiləlik zamanı vaxtından əvvəl doğuş, döl qişalarının vaxtından əvvəl cırılması, doğuşdan sonra endometrit riski;
- xəstəliyin tez-tez təkrarlanması və xroniki gediş.
Müalicə
Simptomları olan bütün qadınlara, həmçinin hamiləlik dövründə simptomlar olduqda və ginekoloji əməliyyatlardan əvvəl müalicə tövsiyə olunur. Simptomsuz hallarda müalicənin zəruriliyini həkim fərdi qaydada müəyyən edir. Müalicə sxemi diaqnoz təsdiqləndikdən sonra seçilir.
- antibakterial preparatlar – anaerob bakteriyalara qarşı təsirli vasitələr (nitroimidazollar və linkozamidlər qrupundan) içəri qəbul üçün və ya vaginal formada (gel, krem, şam) təyin olunur;
- antiseptik vaginal vasitələr – bəzi hallarda alternativ kimi istifadə edilir;
- mikrofloranın bərpası – laktobakteriya tərkibli və turşuluğu bərpa edən vasitələr bəzən əsas müalicədən sonra tövsiyə olunur, lakin onların təkrarlanmanın qarşısını almaqda effektivliyinin sübut bazası məhduddur;
- təkrarlanan formalar – həkim müalicə müddətini uzada, preparatı dəyişə və ya uzunmüddətli profilaktik sxem təyin edə bilər.
Müalicə müddətində və bitdikdən sonra bir müddət spirtli içkilərdən imtina etmək lazımdır, çünki bəzi antibakterial preparatlar alkoqolla birlikdə ağır reaksiyalar yaradır. Müalicə zamanı cinsi əlaqədən çəkinmək və ya prezervativdən istifadə etmək məsləhətdir; bəzi vaginal kremlər lateks prezervativlərin möhkəmliyini azalda bilər.
Kişi cinsi partnyorun müalicəsi adətən tələb olunmur, lakin tez-tez təkrarlanan hallarda həkim partnyorun da müayinəsini və müalicəsini məsləhət görə bilər. Hamiləlik dövründə preparatlar hamiləliyin müddəti nəzərə alınaraq yalnız həkim tərəfindən seçilir.
Nə etmək olmaz: vaginal yuyulmalar aparmaq, özbaşına antibiotik və ya şam istifadə etmək, müalicəni simptomlar keçən kimi dayandırmaq. Bu, xəstəliyin təkrarlanmasına və müqavimətli formaların yaranmasına səbəb olur.
Profilaktika
Bakterial vaginozun bütün hallarının qarşısını almaq mümkün olmasa da, aşağıdakı tədbirlər riski və təkrarlanma ehtimalını azaldır:
- vaginal yuyulmalardan (uşaqlıq yolunun daxildən yuyulmasından) imtina etmək;
- intim gigiyena üçün ətirsiz, neytral vasitələrdən istifadə etmək, xarici cinsiyyət orqanlarını yalnız xaricdən yumaq;
- təsadüfi cinsi əlaqələrdən çəkinmək, prezervativdən istifadə etmək;
- antibiotikləri yalnız həkim təyinatı ilə qəbul etmək;
- pambıq, bədən ölçüsünə uyğun alt paltarı geymək, aromatlaşdırılmış gigiyenik bezlərdən imtina etmək;
- siqareti tərgitmək;
- şəkərli diabet olduqda qlükoza səviyyəsinə nəzarət etmək;
- hamiləliyi planlaşdırarkən və hamiləlik dövründə ginekoloqda müntəzəm müayinədən keçmək.
Hansı həkimə müraciət etməli
Qardnerellyozun diaqnostikası və müalicəsi ilə ginekoloq məşğul olur. Hamiləlik dövründə müşahidəni hamiləliyi aparan mama-ginekoloq həyata keçirir.
Yadda saxla!
- Qardnerellyoz geniş yayılmış və adətən təhlükəsiz vəziyyətdir, lakin müalicə olunmadıqda cinsi yolla keçən infeksiyalara və çanaq orqanlarının iltihabına meyilliliyi artırır.
- Analizdə qardnerellanın az miqdarda aşkarlanması özlüyündə xəstəlik demək deyil – diaqnozu həkim əlamətlər və müayinələr əsasında qoyur.
- Vaginal yuyulmalar və özbaşına antibiotik qəbulu vəziyyəti pisləşdirir.
- Hamiləlik zamanı ifrazatın dəyişməsi gecikmədən ginekoloqa müraciət etmək üçün səbəbdir.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Suallar və cavablar
Diaqnoz ginekoloji baxış, ifrazatın xarakterinin qiymətləndirilməsi və laborator müayinələr əsasında qoyulur. Adətən uşaqlıq yolunun pH-ı ölçülür, yaxma götürülür və mikroskopik müayinə aparılır, zərurət olduqda PZR müayinəsi təyin edilir. Digər infeksiyaları istisna etmək vacibdir, çünki oxşar simptomlar başqa vəziyyətlərdə də rast gəlinir.
Müalicə olunmayan bakterial vaginoz hamiləlik zamanı vaxtından əvvəl doğuş, döl qişalarının vaxtından əvvəl cırılması və digər ağırlaşma riskini artıra bilər. Buna görə hamiləlik dövründə ifrazatın xarakteri və ya qoxusu dəyişdikdə gecikmədən ginekoloqa müraciət etmək vacibdir. Müalicə hamiləliyin müddəti nəzərə alınaraq fərdi seçilir.
Qardnerellyoz klassik cinsi yolla keçən infeksiya hesab edilmir, o, uşaqlıq yolu mikroflorasının balansının pozulması nəticəsində yaranır. Bununla belə, partnyorların dəyişməsi və qorunmasız cinsi əlaqə disbalansı təhrik edən amillərdəndir. Kişilərdə adətən simptom vermir, buna görə əksər hallarda partnyorun müalicəsi tələb olunmur.
Bakterial vaginoz təkrarlanmağa meyilli xəstəlikdir, çünki antibakterial müalicə anaerob bakteriyaları azaltsa da, laktobakteriyaların bərpası hər zaman tez baş vermir. Təkrarlanmaya vaginal yuyulmalar, müalicənin vaxtından əvvəl dayandırılması, siqaret çəkmə və partnyorun dəyişməsi təsir edir. Tez-tez təkrarlanan hallarda həkim uzunmüddətli profilaktik sxem təklif edə bilər.
Xeyr, laktobakteriya tərkibli vasitələr və süd turşulu məhsullar diaqnoz qoyulmuş bakterial vaginozun əsas müalicəsini əvəz etmir. Onlar bəzən müalicədən sonra əlavə vasitə kimi tövsiyə olunur, lakin effektivliyinin sübut bazası məhduddur. Hansı vasitənin sizə uyğun olduğunu ginekoloq müəyyən edir.
Müalicə müddətində cinsi əlaqədən çəkinmək və ya prezervativdən istifadə etmək tövsiyə olunur, çünki bu, mikrofloranın bərpasını asanlaşdırır. Bəzi vaginal kremlər lateks prezervativlərin möhkəmliyini azalda bilər, bunu həkimdən dəqiqləşdirmək lazımdır. Ətirli lubrikantlardan və spermisidlərdən də müvəqqəti imtina etmək məsləhətdir.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
