Sidik kisəsi fistulası sidik kisəsi ilə digər orqan və ya dəri arasında yaranan patoloji əlaqədir. Cərrahiyyə, iltihab, şiş və travma kimi səbəblərlə yarana bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Vezikal fistula
Xəstəlik haqqında
Sidik kisəsi fistulaları istənilən cinsdən və yaşdan olan xəstələrdə inkişaf edir. Kişilərdə bu, qarın boşluğu travmalarının nəticəsi olur, qadınlarda isə ağırlaşmış doğuşdan və ginekoloji əməliyyatlardan sonra yaranır. Bu lokalizasiyalı fistulaların aşkar edilməsi və müalicəsi ilə uroloqlar ginekoloqlar və proktoloqlarla birlikdə məşğul olurlar. Vaxtında müalicə olunmadıqda patologiya xəstənin həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə pisləşdirir.
Səbəbləri
Anadangəlmə fistulaların formalaşması birincili sidik axarının bitişməməsi səbəbindən embrional inkişaf mərhələsində baş verir. Bu cür anomaliyalara kisə-bağırsaq və kisə-göbək fistulaları aiddir. Anadangəlmə qüsurlar adətən kişilər üçün, qazanılmış qüsurlar isə daha çox qadınlar üçün xarakterikdir.
Qazanılmış uroginital fistulanın mənşəyi müxtəlif ola bilər. Adətən belə qüsurlar iltihabi, travmatik, onkoloji və ya radiasiya zədələnmələri səbəbindən yaranır. Ən çox törədici səbəb cərrahi müdaxilə (ginekoloji və ya uroloji əməliyyatlar) və ağır doğuşlar zamanı yaranan zədələnmələr olur. Digər səbəblərə aiddir:
- divertikulit;
- Kron xəstəliyi;
- sidik kisəsinin yaralanması;
- prostat vəzinin absesi;
- sidik kanalının aktinomikozu və ya vərəmi;
- vaginanın, prostatın, sidik kisəsinin birincili və ya metastatik xərçəngi.
Nadir hallarda sidik-cinsiyyət fistulalarının formalaşması uroloji cərrahiyyədə istifadə olunan sintetik implantların və protezlərin rədd edilməsi ilə törədilir. Bu diaqnozu olan xəstələrin 0,5%-ində kisə fistulaları yuxarı sidik axarlarının polimer stent və şuntlarla rekanalizasiyasından (keçiriciliyinin tam bərpasından) sonra yaranıb.
Təsnifat
Klinik urologiyada sidik kisəsi fistulalarının müxtəlif təsnifatlarından istifadə olunur. Hansı orqanların patoloji prosesə cəlb olunmasından asılı olaraq 3 növ sidik fistulası ayırd edilir:
- xarici;
- kisə-bağırsaq;
- kisə-genital.
Mənşəyindən asılı olaraq sidik fistulaları aşağıdakılardır:
- anadangəlmə; onların yaranması genetik amillə və ya embrional pozğunluqlarla əlaqədardır; ana bətnində birincili sidik yolunun qismən bitişməsi nəticəsində yenidoğulmuşda kisə-göbək və ya kisə-bağırsaq fistulaları aşkar edilə bilər;
- qazanılmış; anormal keçidlərin formalaşması travmaların, fon xəstəliklərinin və ya cərrahi müdaxilələrin nəticəsi olur.
Yerləşməsindən asılı olaraq anormal keçidlər aşağıdakılara bölünür:
- sidik kisəsini cinsiyyət orqanları ilə birləşdirən uroginital fistulalar;
- xarici: sidik kisəsi ilə göbək və ya qasıqüstü nahiyədə dəri arasında patoloji dəliklər;
- kisə-bağırsaq: kisəni bağırsaq divarı ilə birləşdirən anormal keçidlər.
Nadir hallarda kombinə olunmuş fistulalar diaqnoz qoyulur. Onlar sidik axarını və vaginanı əhatə edir, uretranı prosesə cəlb edir.
Yerləşməsindən asılı olaraq qadınlarda bir neçə növ sidik-genital fistula ayırd edilir:
- kisə-boyun;
- kisə-uşaqlıq;
- kisə-artım;
- kisə-vaginal;
- parametral-kisə.
Kişilərdə isə uretro-prostato-düz bağırsaq və kisə-bağırsaq keçidləri ayırd edilir. Birincilər nisbətən nadir rast gəlinir.
Sidiyin təbii şəkildə ayrılması mümkün olmadıqda onu xaric etmək üçün yaradılan süni fistulalar da olur. Bu, episistostoma və ya qasıqüstü fistuladır. Bu adla sidiyi xaric etmək üçün uzun müddət sidik kisəsinə qoyulan drenaj adlanır. Qasıqüstü sidik kisəsi fistulası sistolitotomiyadan, sidik kisəsi boynunun rezeksiyasından (çıxarılmasından), transvezikal adenomektomiyadan və uzun müddət drenləmə tələb edən digər əməliyyatlardan sonra qoyulur. Həmçinin süni fistula sidik kisəsi və uretranın travmalarında da qoyula bilər.
Klinik mənzərə
Sidik kisəsini daxili orqanlarla və ya qarın divarı ilə birləşdirən fistulaların klinikası onların növündən və anormal prosesə cəlb olunmuş anatomik strukturdan asılıdır. Qısa düz keçidli xarici fistula inkişaf etdikdə qarın dərisində bir dəlik əmələ gəlir, onun ətrafında maserasiya (sidiklə daimi təmasdan dərinin şişməsi, qırışması və qıcıqlanması), qızarma, irinli səpgilər yaranır. Ətraf toxumalarda çoxlu ciblərlə daha qıvrımlı və uzun keçidlərdə fleqmona və abseslər əmələ gəlir.
Daxili sidik-bağırsaq və ya sidik-cinsiyyət fistulasının formalaşması aşağıdakı simptomlarla təzahür edir:
- ağrılı və tez-tez sidik ifrazı;
- vaginadan və ya anusdan daimi sidik axması;
- nəcisin sidik kisəsi boşluğuna daxil olması nəticəsində sidiyin xarici görünüşünün və qoxusunun dəyişməsi.
- sidik ifrazı və həzm traktlarında iltihabi proseslər, bağırsaq pozğunluqları.
İltihab qoşulduqda xəstə üşütmə, temperaturun yüksəlməsi, qasıq və bel nahiyəsində ağrıdan şikayətlənir.
Parametral-artım, kisə-artım və kombinə olunmuş fistulalar kiçik çanaqdakı destruktiv proseslərin törətdiyi ağrılarla və ifadə olunmuş ümumi intoksikasiya ilə müşayiət olunur.
Bu simptomlarla yanaşı sidik-cinsiyyət fistulaları aşağıdakılara səbəb ola bilər:
- tez-tez kolpit və sistitlərə;
- menstrual dövrün pozulmasına.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Vaginal-sidik kisəsi fistulası tez-tez ginekoloji müayinə zamanı aşkar edilir. Vagina və sidik kisəsi divarları arasındakı böyük fistula güzgülərdə baxış zamanı yaxşı vizuallaşdırılır. Fistul keçidindən vaginaya axan mayenin xarakterini dəqiqləşdirmək üçün onun biokimyəvi analizi aparılır. Vaginadan və ya anusdan olan ifrazatın laborator müayinələrindən əlavə, uroginital və uro-bağırsaq fistulalarının diaqnostikası üçün xəstələrə təyin olunur:
- Kiçik çanaq orqanlarının USM-i;
- rektoromanoskopiya;
- vaginanın marla tamponlarla sıx tamponadası fonunda sistoskopiya.
Kontrastlı müayinələrin aparılması fistulanın yerləşməsi və xarakteri, habelə qonşu orqanlarla əlaqəsi haqqında ən dəqiq məlumatları verir. Fistul keçidinin şaxələnmə dərəcəsini dəqiqləşdirmək üçün fistuloqrafiya aparılır.
Müalicə
Ölçüsündən və növündən asılı olaraq müxtəlif müalicə taktikası tətbiq olunur. Bəzən, ölçüsü 3 mm-i keçməyən kiçik fistulalarda konservativ terapiya istifadə olunur. Lakin belə müalicə adətən aşağı effektivliyə malikdir. Anormal keçidin öz-özünə çapıqlaşması nadir hallarda baş verir. Sidik-cinsiyyət fistulalarının aradan qaldırılmasında qızıl standart fistuloplastikadır. Cərrahi müdaxilə fistula nahiyəsində irinli-iltihabi prosesin sakitləşməsindən sonra aparılır. Əməliyyat 3 ardıcıl mərhələni əhatə edir.
- Divarların ayrılması.
- Dəyişmiş toxumaların kəsilib çıxarılması.
- Qüsurun kənarlarının tikilməsi.
Fistulaların bağlanması üzrə əməliyyatlar aralıq nahiyəsial (kişilərdə), transvaginal və qasıqüstü (qadınlarda) və ya kombinə olunmuş yanaşma ilə aparılır.
Reabilitasiya
Urogenital fistulaların tikilməsindən sonra reabilitasiya tədbirləri hər bir xəstəyə fərdi qaydada, onun ümumi vəziyyətindən və cərrahi əməliyyatın həcmindən asılı olaraq təyin edilir. Ümumi tədbirlərə ağırlıq qaldırmaqdan və əhəmiyyətli fiziki yüklənmələrdən imtina, həddindən artıq qızmanın istisna edilməsi (xüsusilə əməliyyatdan sonrakı ilk həftədə), qidalanmaya nəzarət daxildir. Reabilitasiya müddəti cərrahi əməliyyatın növündən və həcmindən asılıdır.
Profilaktika
Sidik kisəsi fistulalarının profilaktikası aşağıdakıları əhatə edir:
- doğuş yardımının peşəkar təşkili;
- dar çanaqlı, iri ölçülü və ya döldə dar vəziyyəti olan hamilə qadınlara xüsusi diqqət;
- ginekoloji əməliyyatların ehtiyatla aparılması;
- sidik ifraz orqanlarının travmalarının vaxtında aşkar edilməsi.
Yadda saxla!
Uroginital fistulalar insan həyatı üçün birbaşa təhlükə yaratmasa da, onların formalaşması çoxlu problemlərə səbəb olur. Xoşagəlməz iylər, cinsiyyət orqanları və ya qarın nahiyəsində daim islanan geyim insana daim narahatlıq gətirir və onu normal sosial həyat sürmək, əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmaq və idmanla məşğul olmaq imkanından məhrum edir. Xəstələr tez-tez psixoemosional pozğunluqlardan əziyyət çəkirlər. Müalicə ehmal edilərsə, bədxassəli şişlərə qədər ciddi ağırlaşmaların inkişafı baş verə bilər. Bunun qarşısını almaq üçün ilk simptomlar zamanı həkimə müraciət etmək və müalicə olunmaq lazımdır. Vaxtında aparılmış əməliyyat zamanı proqnoz əlverişlidir: xəstələr tam sağalırlar.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Balano-postit
- Böyrək çatışmazlığı
- Böyrək daşları
- Böyrək kistası
- Böyrək sancısı
- Böyrək şişləri
- Böyrək xərçəngi
- Böyrək zədələnməsi
- Böyrəklərdə qum (mikrokristalluriya)
- Böyrəklərin amiloidozu
- Böyrəklərin iltihabı (nefrit)
- Böyrəyin angiolioması
- Böyrəyin sallanması (nefroptoz)
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri, xəstəliyin səbəbi və pasiyentin fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq profil mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Sidik qaçırma gündəlik həyatınıza mane olur?
Öskürəndə və ya qəfil sidiyə getmək ehtiyacı yarananda sidik qaçırma fərqli mexanizmlərlə əlaqəli ola bilər. Düzgün tipin müəyyənləşdirilməsi…
İstiqamət: Urologiya / Ginekologiya
MAR-testi: nəticə təkbaşına sonsuzluğu izah edirmi?
MAR-testi spermatozoidlərlə əlaqəli anticisimləri qiymətləndirə bilər. Lakin o, hər cütlük üçün ilkin müayinə deyil və təkbaşına reproduktiv diaqnoz…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Xayadan nümunə götürülməsi: biopsiya ilə sperm axtarışı eynidirmi?
Xaya biopsiyası diaqnostik toxuma qiymətləndirilməsi və ya reproduktiv prosedurla əlaqəli ola bilər. Müdaxilənin məqsədi əvvəlcədən dəqiq izah edilməlidir.
İstiqamət: Andrologiya / Reproduktologiya
Sidik ifrazı zamanı ağrılar
Sidik ifrazı zamanı ağrı barədə bilinməli ən vacib məqam odur ki, belə simptom orqanizmdəki pozğunluğun əlamətidir. Pozğunluqlar müxtəlif…
İstiqamət: Urologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
