Nefrit böyrəyin müxtəlif strukturlarının iltihabi zədələnməsini ifadə edən ümumi termindir. Qlomerulonefrit, interstisial nefrit və digər formaların səbəb və müalicəsi fərqlənir.
Yayımlanma tarixi:
Xəstəlik haqqında
Böyrəyin struktur vahidini – nefronu zədələyən iltihab prosesinə nefrit deyilir. Bu patologiya tez-tez rast gəlinir, kifayət qədər xarakterik simptomlarla müşayiət olunur və vaxtında başlanmış terapiya olmadıqda böyrək funksiyasının pozulmasına – böyrək çatışmazlığına gətirib çıxarır.
Böyrək nefritinin ağırlaşmalarının inkişafına yol verməmək üçün xəstəliyin ilk əlamətləri meydana çıxdıqda müayinə və diaqnozun dəqiqləşdirilməsi üçün uroloqa müraciət etmək lazımdır. Mütəxəssisləri sizinlə diqqətlə söhbət edəcək, zəruri minimum müayinələri tövsiyə edəcək, onların nəticələri əsasında dünya standartlarına uyğun kompleks müalicə təyin edəcəklər.
Nefrit – kəskin başlaya bilən və ya xroniki gedişatla xarakterizə olunan xəstəlikdir. Bəzən o özünü demək olar ki, heç cür büruzə vermir, lakin daha çox hallarda xəstələr qəflətən yaranan böyrək iltihabının bir sıra parlaq simptomlarını qeyd edirlər.
Patoloji proses bir və ya iki böyrəyi əhatə edə bilər, nefronun müxtəlif hissələrinin zədələnməsi ilə gedə bilər – bundan asılı olaraq xəstəliklər müxtəlif adlandırılır.
Vaxtında diaqnostika şərtilə və xəstənin uroloqun göstərişlərini yerinə yetirməsi ilə xəstəliyin əksər hallarında terapiyaya kifayət qədər yaxşı cavab verir – kəskin nefritlər sağalır, xroniklər isə davamlı və uzunmüddətli remissiya fazasına daxil olur.
Səbəbləri
Nefritin bilavasitə səbəbi ola bilər:
- bakteriyalar;
- orqanizmdə autoimmun pozğunluqlar;
- radiasiya;
- bir sıra dərman preparatlarının qəbulu;
- birləşdirici toxumanın sistem xəstəlikləri.
Bir sıra amillər bu xəstəliyin inkişaf riskini artırır:
- tez-tez soyuqlama;
- anadangəlmə və ya qazanılmış immunçatışmazlığı (məsələn, ağır somatik xəstəlikdən sonra);
- sidik yollarının xroniki xəstəlikləri;
- böyrəklərin qan təchizatının pozulması;
- siqaret çəkmə;
- psixoemosional və fiziki həddindən artıq yüklənmə;
- irsiyyət.
Beləliklə, nefrit mürəkkəb, çoxamilli xəstəlikdir. Yalnız ixtisaslı uroloq həkim dəqiq diaqnoz qoya və xəstəyə düzgün terapiya təyin edə bilər.
Təsnifat
Böyrəyin struktur vahidinin zədələnmə səviyyəsindən asılı olaraq nefritin aşağıdakı növləri fərqləndirilir:
- qlomerulonefrit (patoloji proses nefronun qlomerullarında lokalizasiya olunur);
- pielonefrit (böyrəyin ləyəni və parenximası zərər çəkir);
- interstisial və ya tubulointerstisial (böyrəyin interstisiumu və kanalcıqları zədələnir).
Nefritdən danışarkən daha çox məhz sonuncu xəstəlik variantı nəzərdə tutulur.
Mütəxəssislər radiasiyanın təsiri altında və ya şüa terapiyası üsulu ilə onkopatologiyanın müalicəsindən sonra yaranan daha bir nefrit növünü – şüa nefritini ayırırlar.
Klinik mənzərə
Kişilərdə və qadınlarda böyrək iltihabı oxşar simptomlarla təzahür edir:
- ümumi bədbinlik, zəiflik, yorğunluq, baş ağrısı, bədən temperaturunun yüksəlməsi və orqanizmin intoksikasiyasının digər əlamətləri;
- belin bir və ya hər iki tərəfində dartıcı xarakterli ağrılar;
- sidik ifrazının pozulması (tünd və ya qırmızımtıl çalarlı sidik, onun az miqdarda olması);
- sidik saxlaya bilməmə (bəzən kəskin nefritdə rast gəlinir);
- üz, yuxarı ətraf ödemi, xüsusilə səhərlər;
- ənənəvi hipotenziv terapiyaya davamlı yüksək arterial təzyiq;
- ürəkbulanma, qusma.
Böyrək iltihabının bəzi əlamətləri kifayət qədər qeyri-spesifikdir, lakin adətən xəstə özündə eyni vaxtda bir neçə nefrit simptomunun mövcudluğunu qeyd edir, bu isə kompleks şəkildə həkimə məhz sidik ifrazı sisteminin əsas orqanının zədələnməsindən şübhələnməyə imkan verir.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Yalnız diaqnoz düzgün qoyulduğu halda xəstə məhz xəstələndiyi patologiyanın müalicəsini alır, o tamamilə sağala bilər.
Uroloq həkim xəstədən şikayətləri diqqətlə və ətraflı soruşacaq, həyatının və cari xəstəliyinin anamnezini toplayacaq, obyektiv müayinə aparacaq (böyrək nahiyəsinin baxışı, əl ilə yoxlanılması və döyəclənməsi) və əldə edilən məlumatlar əsasında xəstədə müəyyən patologiyanın mövcudluğundan şübhələnəcək. Öz fərziyyəsini təsdiqləmək üçün o, aşağıdakıları özündə əks etdirə biləcək əlavə müayinə təyin edəcək:
- klinik qan analizi;
- biokimyəvi qan analizi (kreatinin, sidik cövhəri, qlükoza və digərləri);
- ümumi sidik analizi;
- Neçiporenko və ya Zimnitski üsulu ilə sidik analizi;
- orada olan bakteriyaların növünü və onların antibiotiklərə həssaslığını müəyyən etmək üçün sidiyin qidalı mühitə əkilməsi;
- dopplerqrafiya ilə və ya onsuz böyrəklərin USM-i (mümkündür ki, – qarın boşluğu və retroperitoneal fəza orqanlarının USM-i həcmində);
- ekskretor uroqrafiya;
- böyrəklərin rentgenoqrafiyası, kompüter tomoqrafiyası;
- böyrək biopsiyası;
- EKQ;
- arterial təzyiqin sutkalıq monitorinqi;
- immunoloji tədqiqatlar.
Əlbəttə, eyni bir insana yuxarıda göstərilən bütün müayinə spektri təyin edilməyəcək – diaqnozun dəqiqləşdirilməsi üçün zəruri olan üsulların həcmi konkret klinik vəziyyətdən asılıdır və fərdi qaydada müəyyən edilir.
Müalicə
Nefritin terapiyası, bir qayda olaraq, konservativdir və kompleks yanaşma tələb edir.
Hər şeydən əvvəl nefritli xəstə istirahətə ehtiyac duyur – ona müddəti xəstəliyin növündən və ağırlıq dərəcəsindən asılı olan yataq rejimi tövsiyə olunur.
İkinci komponent – pəhrizdir. Dietoloq hər gün üçün menyu hazırlayır. Böyrək iltihabının müalicəsində rasion balanslaşdırılmış, mikroelement və vitaminlərlə zəngin olmalıdır. Duz, kəskin ədviyyat və zirələr istisna edilməli, bir sıra hallarda isə zülal məhdudlaşdırılmalıdır.
Xəstəyə aşağıdakı qrupların preparatları təyin edilə bilər:
- antibiotiklər;
- iltihab əleyhinə (daha çox – qlükokortikoidlər);
- böyrəklərdə mikrosirkulyasiyanı yaxşılaşdıran preparatlar;
- ümumi möhkəmləndirici;
- vitaminlər;
- ayı qulağı yarpaqları və digər bitkilər əsasında fitopreparatlar.
Kişilərdə və qadınlarda böyrək iltihabının konservativ müalicəsi effektiv olmadıqda və böyrək çatışmazlığı inkişaf etdikdə, xəstəyə plazmaferez və ya hemodializ təyin edilir.
Reabilitasiya
Nefritin aktiv müalicəsi zamanı əldə edilmiş nəticəni möhkəmləndirmək üçün xəstə mütəmadi olaraq uroloqun nəzarətində olmalı və onun tövsiyələrinə dəqiq əməl etməlidir:
- profilaktik müayinələrdən keçmək;
- xəstəliyin residivinin və ya kəskinləşməsinin profilaktikası ilə fəal məşğul olmaq;
- xroniki formalarda – dəstəkləyici müalicə qəbul etmək.
Profilaktika
Nefritin inkişafının qarşısını almaq üçün aşağıdakılara əməl edilməlidir:
- kəskin infeksion xəstəlikləri (xüsusilə tonzilliti, sidik-ifrazat yollarının xəstəliklərini) vaxtında müalicə etmək;
- soyuqlamamaq;
- psixi və fiziki yorğunluqdan qaçmaq.
Yadda saxlayın: patologiyanın qarşısını almaq, sonradan onun nəticələrini öz üzərinizdə hiss etməkdən qat-qat asandır.
Yadda saxla!
Nefritin təhlükəsi ondadır ki, bir sıra hallarda parlaq, xarakterik klinik mənzərəsiz gedir, ilk baxışdan böyrək zədələnməsi üçün qeyri-tipik simptomlarla təzahür edir. Belə ki, xəstə uzun müddət arterial təzyiqin yüksək qiymətlərə qədər artmasını qeyd edə bilər, məsuliyyətlə hipotenziv terapiya qəbul edə bilər, bununla belə ona hər hansı reaksiyanın olmadığını qeyd edə bilər – təzyiq əvvəlki qiymətlərdə qalır.
Belə vəziyyəti həkimdən gizlətmək olmaz – ən azı terapevti bu barədə məlumatlandırmaq lazımdır. Həkim böyrək patologiyasından şübhələnəcək və diaqnozun dəqiqləşdirilməsi üçün sizi urologa yönləndirəcək.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri, xəstəliyin səbəbi və pasiyentin fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq profil mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Sidik qaçırma gündəlik həyatınıza mane olur?
Öskürəndə və ya qəfil sidiyə getmək ehtiyacı yarananda sidik qaçırma fərqli mexanizmlərlə əlaqəli ola bilər. Düzgün tipin müəyyənləşdirilməsi…
İstiqamət: Urologiya / Ginekologiya
MAR-testi: nəticə təkbaşına sonsuzluğu izah edirmi?
MAR-testi spermatozoidlərlə əlaqəli anticisimləri qiymətləndirə bilər. Lakin o, hər cütlük üçün ilkin müayinə deyil və təkbaşına reproduktiv diaqnoz…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Xayadan nümunə götürülməsi: biopsiya ilə sperm axtarışı eynidirmi?
Xaya biopsiyası diaqnostik toxuma qiymətləndirilməsi və ya reproduktiv prosedurla əlaqəli ola bilər. Müdaxilənin məqsədi əvvəlcədən dəqiq izah edilməlidir.
İstiqamət: Andrologiya / Reproduktologiya
Sidik ifrazı zamanı ağrılar
Sidik ifrazı zamanı ağrı barədə bilinməli ən vacib məqam odur ki, belə simptom orqanizmdəki pozğunluğun əlamətidir. Pozğunluqlar müxtəlif…
İstiqamət: Urologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
