Sidik kisəsinin divertikulu – boyun vasitəsilə əlaqəli boşluğun yaranması ilə orqanın divarının məhdud sahəsinin qabarıqlığıdır. Divertikulda da, kisədə olduğu kimi, sidik toplanır. Patologiya daha çox kişi cinsinin nümayəndələrində rast gəlinir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Sidik kisəsi çıxıntısı
- vezikal divertikul
Sidik kisəsinin divertikulu – boyun vasitəsilə əlaqəli boşluğun yaranması ilə orqanın divarının məhdud sahəsinin qabarıqlığıdır. Divertikulda da, kisədə olduğu kimi, sidik toplanır. Patologiya daha çox kişi cinsinin nümayəndələrində rast gəlinir. Uroloqlar bunu kişilərdə intravezikal təzyiqin yüksəlməsinə daha tez-tez meyilliliklə (prostat vəzinin xəstəlikləri fonunda) əlaqələndirirlər.
Xəstəlik haqqında
Sidik kisəsinin divertikulu – boyun vasitəsilə əlaqəli boşluğun yaranması ilə orqanın divarının məhdud sahəsinin qabarıqlığıdır. Divertikulda da, kisədə olduğu kimi, sidik toplanır. Patologiya daha çox kişi cinsinin nümayəndələrində rast gəlinir. Uroloqlar bunu kişilərdə intravezikal təzyiqin yüksəlməsinə daha tez-tez meyilliliklə (prostat vəzinin xəstəlikləri fonunda) əlaqələndirirlər.
Səbəbləri
Anadangəlmə divertikulların formalaşması embrional inkişaf pozğunluqları ilə şərtlənir. Hamiləliyin gedişi və embriogenez bir çox amillərdən asılıdır. Əsas amil ana sağlamlığı hesab olunur. Lakin kimyəvi maddələrin, radiasiyanın və infeksiyaların təsiri də uşağın ana bətnində sidik-cinsiyyət orqanlarının qoyuluşu və inkişafı prosesinə mənfi təsir göstərə bilər.
Divarları sidik kisəsinin daxili örtüyündən ibarət olan yalançı divertikulların yaranması detruzor liflərinin zəifliyi ilə şərtlənir. Bu hadisə xroniki olaraq yüksəlmiş intravezikal təzyiq fonunda inkişaf edir. Əzələnin ayrılmasını və selikli qişanın prolapsını prostatit, uretral kanalın stenozu, sidik kisəsi boynunun sklerozu provokasiya edə bilər.
Təsnifat
Sidik kisəsi divertikulları anadangəlmə və qazanılmış olur. Birincilər həm də həqiqi adlandırılır. Divarların gərilməsi nəticəsində formalaşan divertikullar yalançı adlandırılır. Bir əlavə boşluq olduqda divertikul tək hesab olunur. Bir neçə patoloji boşluq aşkar edilərsə, sidik kisəsinin divertikulyozu haqqında danışılır.
Klinik mənzərə
Kiçik ölçülü divertikul zamanı simptomlar olmaya bilər. Xəstə illərlə patologiyanın mövcudluğundan xəbərsiz olur. Divertikul boşluğunun ölçüsü artdıqda dizurik təzahürlər yaranır. Xəstə sidiyə getməyə tez-tez çağırışlar hiss edir. Miksya (sidiyin ifrazı) aralıqlı, adətən iki mərhələdə baş verir. Bu zaman əvvəlcə kisə boşluğu, sonra isə divertikulyar boşluq boşalır, sidiyə getmənin ümumi müddəti əhəmiyyətli dərəcədə artır. Sidiyin çətin ifrazı mümkündür, belə ki, xəstəyə tam boşalma üçün gücənmək lazım gəlir.
Divertikulun aydın klinik əlamətləri sidiyin durğunluğu ilə şərtlənir. Bu zaman patogen mikroorqanizmlərin çoxalması üçün əlverişli şərait yaranır. Onların həyat fəaliyyətinin aktivləşməsi nəticəsində dərman müalicəsinə çox vaxt tabe olmayan davamlı iltihabi proses inkişaf edir. Davamlı iltihab irin əmələ gətirən mikroorqanizmlərin aktivləşməsi üçün şərait yaradır, piuriya – sidiklə birlikdə irin ifrazı meydana gəlir. Xəstə bu vəziyyəti aşağıdakı əlamətlərə görə tanıya bilər:
- Sidik bulanıq olur;
- xoşagəlməz qoxuya malik olur;
- bəzən yaşımtıl çalar yaranır;
- sidiyə getmə bitdikdən sonra irin ifrazı müşahidə olunur;
- alt paltarda patoloji ifrazatlar aşkar olunur.
Güclü iltihab, mikrosirkulyator pozğunluqlar və kapilyarların zədələnməsi zamanı hematuriya (sidiklə eritrositlərin ifrazı) inkişaf edir. Sidikdə qan zolaqları aşkar oluna bilər və ya o, tamamilə çəhrayı rəngə çevrilir.
Sidik axarının divertikulyar boşluğa açılması zamanı vezikoureteral reflüks baş verir. Patogen mikroorqanizmlər asanlıqla böyrəklərə keçir, ləyənlərdə təzyiq pozulur ki, bu da pielonefritin, hidronefrozun və ya böyrək çatışmazlığının inkişafı üçün şərait yaradır.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Uroloq anamnezlə tanışlıq zamanı divertikuldan şübhələnə bilər. Xəbərdaredici simptomlar sistit və pielonefritin tez-tez təzahürləridir. Diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün sistoqrafiya və ya kiçik çanaq orqanlarının USM-i aparılır. Rentgenkontrast tədqiqat patoloji boşluğun mövcudluğunu və ölçülərini aşkar etməyə imkan verir. Ultrasəs müayinəsi daha informativdir, çünki aşağıdakı xarakterli məlumat verir:
- Prolapsın olması;
- çıxıntının ölçüləri;
- mövqeyi;
- boyunun vəziyyəti (kisə ilə çıxıntı arasında əlaqə yaradan kanalın);
- ətraf toxumalarla qarşılıqlı əlaqə;
- iltihabın olması;
- konkrementlərin mövcudluğu.
USM nəticələrinə əsasən, divertikulun mövcudluğu təsdiqləndikdə, yekun diaqnoz qoyulur. Patoloji törəmənin quruluşunu ətraflı öyrənmək üçün sistoskopiya aparılır. Bu metod sidik kisəsinin selikli qişasını daxildən qiymətləndirməyə imkan verir. İdeal halda sistoskop divertikulun boşluğuna daxil edilir, bundan sonra həkim onun divarlarının quruluşu və patoloji çıxıntının təbiəti barədə nəticə çıxarır. Laborator analizlər ağırlaşmaların diaqnostikası üçün təyin olunur.
Müalicə
Müalicə üsulları
Divertikulun konservativ müalicə üsulları mövcud deyil. Xəstənin aparılma taktikasını müayinə nəticələrinə əsasən müəyyən edirlər. Patoloji boşluğun kiçik ölçüləri, sistitin və dizuriya əlamətlərinin olmaması halında, dinamik müşahidə mümkündür, cərrahi müdaxiləyə ehtiyac yoxdur. Cərrahi müalicə aşağıdakı göstərişlər üzrə aparılır:
- Sidiyin ifrazında kəskin pozğunluqlar;
- yaxın orqanlara təzyiq əlamətləri;
- törəmənin böyük ölçüləri;
- sidik-ifrazat sisteminin xroniki iltihabi patologiyaları;
- yenitörəmələr.
Konservativ terapiya
Dərman müalicəsi ifadəli iltihab zamanı əməliyyata hazırlıq məqsədilə göstərilir. 7-10 gün müddətinə sistit simptomlarını aradan qaldırmaq üçün antibiotikoterapiya və digər preparatlar təyin olunur. Kəskin sidik ləngiməsi zamanı dərman müalicəsi əməliyyatdan sonra aparılır.
Cərrahi müalicə
Divertikulun çıxarılması əməliyyatı açıq üsulla (kəsik vasitəsilə) və ya müasir cərrahi avadanlıq tətbiq etməklə (uretra vasitəsilə girişlə və ya laparoskopik olaraq) həyata keçirilə bilər.
Açıq müdaxilələr divertikulun böyük həcmləri zamanı, həmçinin sidik kisəsində yenitörəmələr aşkar edildikdə göstərilir. Müalicəvi manipulyasiyalar qasıq üzərindəki kəsik vasitəsilə aparılır. Cərrah sidik kisəsini müayinə edir, çıxıntını eksize edir, divarları, sonra isə yaranı tikir.
Az travmatik cərrahi müalicə metodları üstünlük təşkil edir. Onların tətbiqi infeksion ağırlaşmaların riskini azaldır, reabilitasiya müddətini və əməliyyatdan sonrakı dövrdə xəstədə xoşagəlməz hisslərin şiddətini azaldır.
- Divertikulun boynunun transuretral kəsilməsi sidik kisəsinə sidik ifrazı kanalı vasitəsilə endoskopun daxil edilməsini nəzərdə tutur (dəridə kəsik olmadan). Həkim boynu tapır, daha sonra isə onun plastikasını həyata keçirir. Bu, sidik kisəsi və divertikul boşluqlarının daha geniş birləşməsinin formalaşmasını təmin edir ki, bu da sidik axınının normallaşmasına kömək edir.
- Divertikulun laparoskopik eksiziyası xüsusi endoskopik avadanlığın tətbiqi ilə çıxıntının çıxarılmasını və sidik kisəsi divarının tikilməsini nəzərdə tutur. Əməliyyat ön qarın divarında bir neçə deşik vasitəsilə aparılır.
Reabilitasiya
Sidik kisəsi divertikulunun rezeksiyası üzrə açıq əməliyyatdan sonra pasiyent 10 günədək qalır. Bu müddətdə antibiotikoterapiya, əməliyyat yarasının sarğısı, kateter vasitəsilə sidik kisəsinin yuyulması aparılır. 7-8-ci gün tikişlər götürülür, 5-10-cu gün kateter çıxarılır.
Az travmatik əməliyyatlardan sonra qalma müddəti 1 – 5 günədək qısalır. Evə buraxıldıqdan sonra pasiyent 2 həftə ərzində stresslərdən, fiziki yüklənmələrdən, intim həyatdan, alkoqol qəbulu, açıq su hövzələrində çimməkdən, orqanizmin hipotermiyasından və həddən artıq qızmasından çəkinməlidir.
Profilaktika
Həqiqi divertikulların əmələ gəlməsinin profilaktikası hamiləliyin planlaşdırılmasından, gələcək ananın orqanizminə mənfi amillərin təsirinin istisna edilməsindən və hestasiya dövründə mama-ginekoloq tərəfindən diqqətli məsləhətləşmədən ibarətdir.
Qazanılmış divertikulların formalaşmasının qarşısını almaq üçün dizuriyanın ilk əlamətləri zamanı yardım üçün müraciət etmək, çanaq orqanlarının iltihabi xəstəliklərinin erkən diaqnostikası və müalicəsinə diqqət yetirmək lazımdır. Sidik-ifrazat və cinsi sistemin profilaktik müayinələrindən mütəmadi keçmək lazımdır.
Yadda saxla!
Yetkin insanlar mütəmadi olaraq profilaktik müayinələrdən, o cümlədən uroloji trakt orqanlarının müayinəsindən keçməlidirlər. Sidik kisəsində iltihabi, hipertrofik və atrofik dəyişikliklərin vaxtında aşkar edilməsi, habelə onların düzgün müalicəsi detruzorun normal fəaliyyətini təmin edəcəkdir. Toxumaların zəif gedişli iltihabı ilə müşayiət olunan xroniki xəstəliklər zaman keçdikcə təkcə divertikulların əmələ gəlməsinə deyil, həm də daha ciddi patologiyalara səbəb ola bilər. Bunlara sidik kisəsinin şişləri, böyrəklərin infeksion xəstəlikləri və çatışmazlığı daxildir. Buna görə də ildə ən azı 1 dəfə uroloqa müraciət etmək vacibdir. Xüsusilə bu tövsiyə kişilərə aiddir.
Suallar və cavablar
Divertikulda sidiyin durğunluğu infeksiyaların, sistit və pielonefritin, tez-tez təkrarlanmasına, bəzən daş əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər, çünki boşluqdakı sidik tam boşalmır. Nadir hallarda uzunmüddətli iltihab divertikul divarında dəyişikliklərə gətirib çıxara bilər, bu səbəbdən uroloq belə halları müntəzəm izləyir. Fəsadların qarşısını almaq üçün tez-tez təkrarlanan infeksiyalarda cərrahi həll variantı nəzərdən keçirilə bilər.
Anadangəlmə sidik kisəsi divertikulu bəzən hamiləlik dövründə aparılan USM müayinəsində şübhələndirilə bilər, xüsusən sidik-cinsiyyət sisteminin inkişafında digər dəyişikliklərlə müşayiət olunarsa. Lakin kiçik divertikullar çox vaxt doğuşdan sonra, hətta uşaqlıq və ya yetkinlik dövründə təsadüfən aşkarlanır. Şübhə yarandıqda uşaq uroloqu əlavə müayinələrin lazım olub-olmadığını müəyyən edir.
Xeyr, kiçik və simptomsuz divertikullar çox vaxt yalnız müşahidə tələb edir, əməliyyat isə əsasən tez-tez təkrarlanan infeksiyalar, daş əmələgəlmə, sidik ifrazının ciddi pozulması və ya divertikulun ölçüsünün böyük olması zaman nəzərdən keçirilir. Qərarı uroloq divertikulun ölçüsü, yerləşməsi və simptomların ağırlığına əsasən qəbul edir. Müalicə taktikası hər pasiyent üçün fərdi seçilir.
Urologiya üzrə xəstəliklər
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Balano-postit
- Böyrək çatışmazlığı
- Böyrək daşları
- Böyrək kistası
- Böyrək sancısı
- Böyrək şişləri
- Böyrək xərçəngi
- Böyrək zədələnməsi
- Böyrəklərdə qum (mikrokristalluriya)
- Böyrəklərin amiloidozu
- Böyrəklərin iltihabı (nefrit)
- Böyrəyin angiolioması
- Böyrəyin sallanması (nefroptoz)
Mövzu üzrə məqalələr
Sidik qaçırma gündəlik həyatınıza mane olur?
Öskürəndə və ya qəfil sidiyə getmək ehtiyacı yarananda sidik qaçırma fərqli mexanizmlərlə əlaqəli ola bilər. Düzgün tipin müəyyənləşdirilməsi…
İstiqamət: Urologiya / Ginekologiya
MAR-testi: nəticə təkbaşına sonsuzluğu izah edirmi?
MAR-testi spermatozoidlərlə əlaqəli anticisimləri qiymətləndirə bilər. Lakin o, hər cütlük üçün ilkin müayinə deyil və təkbaşına reproduktiv diaqnoz…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Xayadan nümunə götürülməsi: biopsiya ilə sperm axtarışı eynidirmi?
Xaya biopsiyası diaqnostik toxuma qiymətləndirilməsi və ya reproduktiv prosedurla əlaqəli ola bilər. Müdaxilənin məqsədi əvvəlcədən dəqiq izah edilməlidir.
İstiqamət: Andrologiya / Reproduktologiya
Sidik ifrazı zamanı ağrılar
Sidik ifrazı zamanı ağrı barədə bilinməli ən vacib məqam odur ki, belə simptom orqanizmdəki pozğunluğun əlamətidir. Pozğunluqlar müxtəlif…
İstiqamət: Urologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
