Vezikulit toxum kisəciklərinin iltihabıdır və çox vaxt kişi sidik-cinsiyyət yollarının infeksion-iltihabi xəstəlikləri ilə əlaqəli olur.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Spermatosistit
- toxum kisəciklərinin iltihabı
Xəstəlik haqqında
Toxum kisəcikləri kişi cinsiyyət hüceyrələri (spermatozoidlər) üçün qida maddələri rolunu oynayan kimyəvi birləşmələr istehsal edir. Bunlar askorbin turşusu, fruktoza və zülaldır. Toxum vezikulaları ejakulyasiyada iştirak edir və artıq spermatozoidləri utilizasiya edir. Spermilərin udulması prosesinə spermiofaqlar cavabdehdir.
Vezikulit adətən ikincili proses olur və prostat vəzini, uretra kanalını və ya sidik kisəsini əhatə edən iltihabi prosesin ağırlaşması kimi inkişaf edir. Bununla belə, başqa səbəblər də mümkündür.
Toxum kisəciklərində inkişaf edən iltihabi proses onların şişməsinə və həcminin artmasına səbəb olur. Nəticədə yaxınlıqda yerləşən orqanların, ilk növbədə prostat və uretranın funksiyası pozulur.
Toxum kisəciklərinin yaxşı inkişaf etmiş arterial şəbəkəsi var. Buna görə iltihabi proses tez-tez qanaxma ilə müşayiət olunur. Nəticədə toxum mayesi çəhrayı rəngə boyanır (hemospermiya).
Səbəbləri
Vezikulitin inkişaf səbəbləri aşağıdakılar ola bilər:
- Yaxınlıqda yerləşən orqanlarda mikrob mənşəli iltihabi prosesin olması. Belə vezikulit uretritin, prostatitin və ya sistitin nəticəsidir.
- Sidik-cinsiyyət sisteminin anadangəlmə inkişaf anomaliyaları. Bu, sidiyin və ya toxum mayesinin toxum kisəciyinə düşdüyü vəziyyətlərdir. Nəticədə qeyri-infeksion iltihabın inkişafı üçün şərait yaranır.
- Qəbizliyə səbəb olan həzm sistemi xəstəlikləri. Bu fonda limfatik mayenin axını pozulur və şərti-patogen mikroorqanizmlərin sidik-cinsiyyət sistemi orqanlarına keçməsi üçün şərait yaranır.
- Hipodinamiya və kiçik çanaqda qanın durğunlaşmasına səbəb olan uzunmüddətli ofis işi. Mikrosirkulyasiyanın pozulması sidik-cinsiyyət sistemi orqanlarının təbii müdafiə mexanizmlərini zəiflədir.
- Aşağı temperaturların uzunmüddətli təsiri və immunitetin fəallığının azalması. Belə şəraitdə şərti-patogen floranın aktivləşməsi baş verir.
- Xroniki infeksiya ocaqlarının olması. Xəstəliyin törədiciləri qan və ya limfa axını ilə müxtəlif orqanlardan, o cümlədən burun-udlaqdan (xroniki tonzillit, farinqit və s.) toxum kisəciklərinə keçə bilər.
Təsnifat
Xəstəliyin gedişi kəskin və ya xroniki xarakter daşıya bilər. Çox vaxt xroniki proses iltihabi prosesin aktiv mərhələsinin vaxtında müalicə olunmaması nəticəsində inkişaf edir.
Toxum kisəciklərinin iltihabının ifadəlilik dərəcəsi müxtəlif olur. Vezikulitin aşağıdakı növləri ayırd edilir:
- kataral – bu ilkin mərhələdir, iltihab şişkinlik və damarların reaktiv dəyişiklikləri ilə müşayiət olunur (toxum kisəcikləri ölçücə cüzi böyüyür, konservativ terapiya ən effektivdir);
- irinli – iltihab növbəti mərhələyə keçir, toxum kisəciklərinin hüceyrələrinin və leykositlərin məhvi baş verir (vəzilərin daxilində irinli ocaqlar əmələ gəlir);
- yayılmış – iltihab toxum kisəciklərinin hüdudlarından kənara çıxaraq ətraf toxumaları əhatə edir.
Tibbi yardımın vaxtında göstərilməməsi zamanı xəstəliyin ağırlaşmış formaları inkişaf edir. Ağırlaşmalar sırasına aşağıdakılar daxil ola bilər:
- fistulaların əmələ gəlməsi – irinli proses bağırsaq və ya sidik kisəsi istiqamətinə keçərək fistul yolunun formalaşmasına səbəb ola bilər (bu halda müvafiq olaraq defekasiya və ya sidik ifrazı zamanı irinli ifrazat görünür);
- sidik ifrazının kəskin ləngiməsi – bu vəziyyətin inkişafı ifadəli şişkinlik nəticəsində uretranın əhəmiyyətli dərəcədə sıxılması ilə bağlıdır;
- ikincili pielonefrit – immunitetin kəskin zəifləməsi fonunda patogenlər yuxarı qalxaraq böyrəklərin interstisiyasında və kasacıq-ləyən sistemində iltihaba səbəb ola bilər.
Klinik mənzərə
Vezikulitin mühüm simptomlarından biri hemospermiyadır. Bu, qanın toxum mayesinə keçməsidir, bu zaman o laxta şəklində deyil, bərabər şəkildə ifraz olunur. Sperma çəhrayı rəng alır ki, bu da vezikulitin fərqləndirici əlamətlərindən biridir.
Xəstəliyin kəskin gedişində kişidə qasıq, bel nahiyəsində və qarnın aşağı hissəsində ağrılı hisslər yaranır. Ağrı tez-tez düz bağırsağa yayılır, buna görə oturmaq əhəmiyyətli diskomfort yaradır. Xəstəliyin kəskin forması hərarətə və ümumi intoksikasiya sindromunun təzahürlərinə (üşütmə, bədəndə sızıltı, ümumi zəiflik, susuzluq, ürəkbulanma) səbəb ola bilər.
Yoğun bağırsağın və uretranın yaxın yerləşməsi vezikulitin klinik mənzərəsinin müxtəlifliyini müəyyən edir. Belə ki, “kiçik” tualetə yalançı çağırışlar meydana çıxa bilər, sidik kisəsinin və bağırsağın boşalması ağrılı və çətinləşmiş ola bilər. Prostat vəzinin ölçülərinin böyüməsi (vezikulitin prostatitlə birləşməsi zamanı) səbəbindən anal kanalda yad cisim hissi yalançı olaraq yarana bilər.
Əgər kişi simptomları nəzərə almır və tibbi yardıma müraciət etmirsə, kəskin vezikulit kifayət qədər tez-tez xronikiyə keçir, bu zaman kəskinləşmə dövrləri sakitləşmə dövrləri ilə əvəz olunur. Residlərarası dövrdə xoşagəlməz hisslər praktiki olaraq yoxdur. Əsas simptomatika kəskinləşmə dövründə müşahidə olunur. Kişi çanaq nahiyəsində və qarnın aşağı hissəsində ağrıların, spermanın çəhrayı rənginin və ereksiya pozğunluqlarının meydana çıxdığını qeyd edir. Müalicə olunmadıqda xəstəlik davamlı olaraq proqressivləşir, üstəlik proqressiyanın sürəti müxtəlif kişilərdə fərqli ola bilər. Xronik vezikulit inkişaf edən hormonal pozğunluqlarla bağlı olan cinsi pozğunluqların (zəif ereksiya, orqazma çatmaqda çətinliklər) və sonsuzluğun inkişafına səbəb ola bilər.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Vezikulitin diaqnostikası rektal müayinədən – düz bağırsaq vasitəsilə prostatın, toxum kisəciklərinin palpasiyasından başlanır. Bunun üçün xəstə uroloqu ziyarət etməzdən əvvəl bağırsağını təbii yolla və ya mikroklizma vasitəsilə boşaltmalıdır. Vezikulit zamanı əksər hallarda vezikulaların ağrılılığını və sıxlaşmasını aşkar etmək mümkün olur.
Xəstənin kompleks müayinə proqramına aşağıdakı üsullar daxil edilə bilər:
- uretral yaxmanın mikroskopik analizi;
- prostat sekretinin mikroskopiyası;
- ümumi klinik qan analizi;
- biokimyəvi qan testi;
- ümumi klinik sidik analizi;
- sidik kisəsinin, xayaların və onların artımının ultrasəs müayinəsi;
- prostatın və toxum kisəciklərinin transrektal ultrasəs müayinəsi;
- ejakulyat analizi (spermoqramma).
Müalicə
Kişilərdə kəskin və xroniki vezikulitin müalicəsi konservativ üsullarla aparılır.
Kəskin və xroniki vezikulitin müalicəsi aşağıdakı istiqamətləri əhatə edə bilər:
- müəyyən edilmiş patogenlərin preparatlara həssaslığı barədə məlumatlar nəzərə alınmaqla antibakterial;
- iltihab əleyhinə;
- analgetik;
- hemostatik (qanaxmanın dayandırılması üçün);
- immunstimullaşdırıcı.
İltihabi proses sakitləşdikdən sonra fizioprosedurlar göstərilir və cinsiyyət orqanlarında durğunluq proseslərinin qarşısını almağa imkan verəcək müntəzəm cinsi həyat tövsiyə olunur.
Cərrahi müalicə lokallaşmış irinli formaların inkişafı zamanı göstərilə bilər. Əməliyyatın vəzifəsi irin yığıntısını açmaq və patoloji ifrazat üçün axıntı yaratmaqdan ibarətdir. Cərrahi müdaxilə toxum kisəcikləri ilə bağırsaq və ya sidik kisəsi arasında fistulaların formalaşması zamanı da göstərilir.
Reabilitasiya
Cərrahi müdaxilədən sonra ilk gün ərzində sidiyin xaric edilməsi uretral kateter vasitəsilə həyata keçirilir. İnfeksion ağırlaşmaların profilaktikası üçün əməliyyatdan əvvəl və cərrahi müdaxilədən sonra bir neçə gün ərzində antibiotiklərdən istifadə olunur. Toxumaların tam bərpasına qədər cinsi istirahət tövsiyə olunur.
Profilaktika
Vezikulit inkişafı riskini azaltmaq üçün tövsiyə olunur:
- sidik-cinsiyyət sisteminin istənilən xəstəliklərini vaxtında müalicə etmək;
- şikayət olmasa belə, profilaktik məqsədlə ildə 1 dəfə uroloqa müraciət etmək;
- təsadüfi cinsi əlaqələrdən çəkinmək və ya prezervativdən istifadə etmək.
Yadda saxla!
Vezikulitin simptomlarının korreksiyası və müalicəsi mümkün qədər erkən başlanmalıdır, çünki bu xəstəlikdə cinsi və fertillik funksiyası ilk növbədə zərər çəkir. Kişidə androgenlərin istehsalı azalır, eyni zamanda prolaktin səviyyəsi yüksəlir. Belə hormonal disbalans erkən dövrdə cinsi pozğunluqların və infertilliyin formalaşmasına gətirib çıxarır.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri, xəstəliyin səbəbi və pasiyentin fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq profil mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilir.
Urologiya üzrə xəstəliklər
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Balano-postit
- Böyrək çatışmazlığı
- Böyrək daşları
- Böyrək kistası
- Böyrək sancısı
- Böyrək şişləri
- Böyrək xərçəngi
- Böyrək zədələnməsi
- Böyrəklərdə qum (mikrokristalluriya)
- Böyrəklərin amiloidozu
- Böyrəklərin iltihabı (nefrit)
- Böyrəyin angiolioması
- Böyrəyin sallanması (nefroptoz)
Mövzu üzrə məqalələr
Sidik qaçırma gündəlik həyatınıza mane olur?
Öskürəndə və ya qəfil sidiyə getmək ehtiyacı yarananda sidik qaçırma fərqli mexanizmlərlə əlaqəli ola bilər. Düzgün tipin müəyyənləşdirilməsi…
İstiqamət: Urologiya / Ginekologiya
MAR-testi: nəticə təkbaşına sonsuzluğu izah edirmi?
MAR-testi spermatozoidlərlə əlaqəli anticisimləri qiymətləndirə bilər. Lakin o, hər cütlük üçün ilkin müayinə deyil və təkbaşına reproduktiv diaqnoz…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Xayadan nümunə götürülməsi: biopsiya ilə sperm axtarışı eynidirmi?
Xaya biopsiyası diaqnostik toxuma qiymətləndirilməsi və ya reproduktiv prosedurla əlaqəli ola bilər. Müdaxilənin məqsədi əvvəlcədən dəqiq izah edilməlidir.
İstiqamət: Andrologiya / Reproduktologiya
Sidik ifrazı zamanı ağrılar
Sidik ifrazı zamanı ağrı barədə bilinməli ən vacib məqam odur ki, belə simptom orqanizmdəki pozğunluğun əlamətidir. Pozğunluqlar müxtəlif…
İstiqamət: Urologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
