Alaninaminotransferaza (ALT)

ALT əsasən qaraciyər hüceyrələrinin içində olan fermentdir və hüceyrələr zədələnəndə qana keçir. Onun yüksəlməsi qaraciyər problemini sarılıq kimi aşkar əlamətlər yaranmamış göstərə bilər. Analiz profilaktik biokimyəvi müayinəyə daxildir, həmçinin qaraciyər xəstəliyi əlamətləri, hepatit riski, spirtli içki qəbulu və qaraciyərə təsir edən dərmanlar zamanı təyin olunur.

Biomaterial: Venoz qan
Nəticə hazır olur: 1 iş günü
Ac qarına: Bəli
Qiymət: 8 AZN

Yayımlanma tarixi: 22.09.2026 Yenilənmə tarixi: 05.10.2026

Onlayn

Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası

müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə

Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?

Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.

Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.

Sinonimlər

ALT
ALaT
qlutamat-piruvat-transaminaza
SQPT
SGPT

Müayinənin təsviri

Alaninaminotransferaza (ALT) amin turşularının mübadiləsində iştirak edən fermentdir. O, demək olar ki, bütün toxumalarda var, lakin ən çox qaraciyərdə və böyrəklərdə, daha az miqdarda ürək və skelet əzələlərində olur.

ALT hüceyrənin içində işləyir və normada qana çox az keçir. Qaraciyər hüceyrələri iltihab, zəhərli maddə və ya qan dövranının pozulması səbəbindən zədələnəndə ferment qana çıxır. Bu proses sarılıq kimi görünən əlamətlərdən əvvəl başlaya bilər, ona görə ALT qaraciyər xəstəliklərinin erkən göstəricisi sayılır.

Həkim ALT-ni adətən AST ilə birlikdə qiymətləndirir. AST qaraciyər zədələnməsində də artır, amma daha az dərəcədə. Bu iki fermentin nisbəti zədələnmənin səbəbi barədə əlavə məlumat verir.

Fermentin aktivliyi venoz qanda UF-kinetik üsulla ölçülür.

Göstərişlər

ALT profilaktik müayinələrdə qanın biokimyəvi analizinin tərkibində yoxlanılır. Bundan əlavə, analiz qaraciyər zədələnməsinə işarə edən əlamətlər olduqda təyin olunur:

sağ qabırğaaltında və ya mədə çuxurunda ağrı;
iştahsızlıq, səhərlər ağızda acılıq;
yeməkdən sonra təkrarlanan ürəkbulanma və qusma;
dərinin və göz ağının saralması;
sidiyin tündləşməsi, nəcisin rənginin açılması;
dəri qaşınması, zəiflik, tez yorulma.

Qaraciyər xəstəliyi riski yüksək olan insanlara da analiz tövsiyə olunur:

hepatit keçirənlərə və ya ehtimal olunan yoluxmadan sonra;
spirtli içkidən sui-istifadə edənlərə;
ailəsində qaraciyər xəstəlikləri olanlara;
qaraciyərə zərərli dərmanlar qəbul edənlərə;
şəkərli diabeti və ya metabolik sindromu olanlara.

Xəstəlik artıq aşkar olunubsa, ALT qaraciyərin vəziyyətini və müalicənin effektini izləmək üçün təkrar yoxlanılır.

Hansı xəstəliklərdə təyin olunur

Müayinənin aparılması

Hazırlıq 8 saat

Səhər ac qarına gəlin, ərəfədə spirtli içki və idmandan çəkinin.
Analizin götürülməsi 5 dəqiqə

Laborant dirsək venasından nazik iynə ilə qan götürür.
Nəticə 1 iş günü

Həkiminiz ALT-ni AST və digər analizlərlə birlikdə qiymətləndirir.

Müayinəyə hazırlıq

Analizi səhər, ac qarına verin: son yeməkdən ən azı 8 saat keçməlidir.
Ən azı bir gün əvvəl spirtli içki qəbul etməyin və idman məşqi etməyin.
Qan verməzdən yarım saat əvvəl siqaret çəkməyin və fiziki gərginlikdən çəkinin.

Analiz necə götürülür

Qan dirsək büküşündəki venadan nazik iynə ilə götürülür. İynə batırılanda qısa sancı ola bilər, ardından narahatlıq keçir. Qan götürülməsi bir neçə dəqiqə çəkir.

İynə çıxarıldıqdan sonra tibb işçisi deşilən yerə tampon qoyur. Qançır yaranmaması üçün onu bir müddət sıxılı saxlayın.

Nəticəyə nə təsir edə bilər

ALT qaraciyər hüceyrələrinin fermentidir və onun səviyyəsi gündəlik vərdişlərə həssasdır.

Spirtli içki bir gün əvvəl belə göstəricini artıra bilər.
Ağır fiziki yük və idman məşqləri, eləcə də əzələ zədəsi ALT-ni yüksəldə bilər.
Yağlı qidalar və artıq çəki qaraciyərdə yağ yığılmasına, deməli, göstəricinin artmasına səbəb ola bilər.
Bəzi dərmanlar, o cümlədən ağrıkəsici, antibiotik və bitki mənşəli vasitələr qaraciyərə təsir edir.
Əzələdaxili iynə və hemoliz nəticəni dəyişə bilər.
Qanın ac qarına verilməsi daha etibarlı nəticə verir.
Referens (norma) göstəriciləri laboratoriyadan və üsuldan asılı olaraq fərqlənir, ona görə nəticələri eyni laboratoriyada müqayisə etmək daha düzgündür.

Qəbul etdiyiniz dərman və vitaminlər barədə həkimə və laboranta əvvəlcədən deyin. Nəticəni həkim şikayətlərinizi və digər müayinələrin nəticələrini nəzərə alaraq şərh edir.

Referens dəyərlər

Normada qanda ALT azdır. Yuxarı hədd yaşdan və cinsdən asılıdır.

Göstərici	Yaş və cins	Referens dəyər	Vahid
ALT	0–1 yaş	56-ya qədər	BV/l
ALT	1–7 yaş	29-a qədər	BV/l
ALT	7–18 yaş	37-yə qədər	BV/l
ALT	18 yaşdan yuxarı, kişilər	41-dən az	BV/l
ALT	18 yaşdan yuxarı, qadınlar	33-dən az	BV/l

Dəyərlər laboratoriyanın istifadə etdiyi metoddan asılıdır, ona görə nəticənizi analiz blankında göstərilən intervalla müqayisə edin.

Nəticənin yozulması

ALT-nin yüksəlməsinin ən çox rast gəlinən səbəbləri:

kəskin və xroniki virus hepatitləri;
qaraciyərə zərərli dərmanların qəbulu və ya zəhərli maddələrlə zəhərlənmə;
qaraciyərin qanla təchizatının pozulması və oksigen çatışmazlığı;
öd axınının pozulması;
qaraciyər sirrozu;
qaraciyərdə şişlər və metastazlar.

Normadan cüzi artım bir gün əvvəlki ağır fiziki yüklə, bəzi dərmanlar və bioloji fəal əlavələrlə də bağlı ola bilər. Daim hər hansı dərman qəbul edirsinizsə, nəticəni qiymətləndirən həkimə mütləq deyin.

Aşağı ALT-nin adətən klinik əhəmiyyəti yoxdur.

Bir analizin nəticəsi əsasında diaqnoz qoyulmur. Həkim ALT-ni digər göstəricilər, şikayətlər və müayinə ilə birlikdə qiymətləndirir.

Nəticə normadan kənar olduqda AST ilə yanaşı qələvi fosfataza, QQT, zərdab albumini, ümumi və düz bilirubin, qanın ümumi analizi və virus hepatiti markerləri təyin oluna bilər. Qaraciyərin və öd kisəsinin ultrasəs müayinəsi də tövsiyə olunur. Nəticələrə görə terapevt, qastroenteroloq, infeksionist və ya cərrah müayinəni davam etdirir.

Yadda saxla!

Ən çox rast gəlinən səbəblərdən biri qaraciyərin piylənməsidir və o, uzun müddət heç bir şikayət vermir. Artıq çəki, yüksək şəkər və ya xolesterin varsa, ALT-də hətta cüzi artım ciddi qəbul edilməlidir.

Bitki mənşəli preparatlar və pəhriz əlavələri də qaraciyərə təsir edə bilər, onları həkimə deyin.
Arıqlamaq və spirtli içkidən imtina çox vaxt ALT-ni bir neçə ay ərzində normallaşdırır.

Qiymət cədvəli

₼ Necə qənaət etmək olar? % Diskont Proqramı

ALT 8 AZN

* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.

Suallar və cavablar

Bəli. Ağır məşq əzələlərdən fermentlərin qana keçməsinə səbəb olur və ALT bir qədər arta bilər. Ona görə analizdən ən azı bir gün əvvəl intensiv idmandan çəkinmək tövsiyə olunur.

Həmişə yox. Bəzi xroniki xəstəliklərdə, məsələn uzun sürən hepatit C və ya sirroz zamanı, ALT normal və ya çox az yüksək ola bilər. Risk faktorları varsa, həkim əlavə analizlər və ultrasəs müayinəsi təyin edəcək.

Sağlam insan üçün ildə bir dəfə profilaktik biokimyəvi analiz kifayətdir. Qaraciyər xəstəliyi və ya qaraciyərə təsir edən dərman qəbulu zamanı həkim analiz cədvəlini fərdi müəyyən edir.

Laboratoriya həkimləri

👶

Quliyeva Ceyhunə

Staj: 17 il

Laboratoriya həkimi

🇦🇿 🇷🇺 🇬🇧

👶

Əliyeva Şəfa Yunis qızı

Staj: 23 il Rəylər: 1

Dermatoloq Mikoloq Trixoloq Veneroloq

🇦🇿 🇷🇺

👶

Abbasova Ülviyyə Nazim qızı

Staj: 12 il

USM həkimi (USD həkimi)