Manus et carpus
Əl incə və dəqiq hərəkətlər üçün uyğunlaşmış mürəkkəb orqandır. O, bilək, əl darağı və barmaq sümüklərindən, çoxsaylı oynaqlardan, vətərlərdən və əzələlərdən ibarətdir.
Sistem: Dayaq-hərəkət sistemi
Yerləşməsi
Əl ön qolun davamıdır və onunla mil-bilək oynağı vasitəsilə birləşir.
Quruluşu
| Hissə | Sümüklər |
|---|---|
| Bilək | iki cərgədə yerləşən 8 xırda sümük |
| Əl darağı | 5 əl darağı sümüyü |
| Barmaqlar | 14 falanqa (baş barmaqda iki, digərlərində üçər) |
Barmaqları ön qolun əzələlərinin uzun vətərləri və əlin öz xırda əzələləri hərəkət etdirir. Vətərlər sinovial yuvalarda sürüşür. Biləyin ovuc tərəfində bağ altından keçən kanalda orta sinir və bükücü vətərlər yerləşir.
Funksiyası
Əl tutma, sıxma, dəqiq manipulyasiya və toxunma hissiyyatını təmin edir. Baş barmağın digər barmaqlara qarşı qoyula bilməsi insan əlinin əsas xüsusiyyətidir. Əl oynaqları revmatoid artrit, osteoartrit və podaqra kimi xəstəliklərdə tez-tez zədələnir.
Suallar və cavablar
Yarım saatdan uzun davam edən səhər buxovluğu, oynaqların simmetrik şişməsi iltihabi artritin (məsələn, revmatoid artritin) əlaməti ola bilər — revmatoloq müayinəsi lazımdır.
Bükücü vətərin halqavari bağ altından keçərkən ilişməsidir (stenozlaşdırıcı liqamentit). Barmaq bükülü vəziyyətdə qalır və açılarkən «tıqqıltı» olur. Müayinəni ortoped aparır.
