Göz qapaqlarının dermatiti dərinin iltihabi zədələnməsidir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Göz qapağı dərisinin iltihabı
Xəstəlik haqqında
Göz qapaqlarının dermatiti müxtəlif amillərlə çağırıla bilər. Ən çox qulluq və ya dekorativ kosmetika maddələrinə dərinin artmış həssaslığı ilə şərtlənən allergik formalar rast gəlinir. Daha az hallarda dermatit artıq insolyasiyaya cavab olaraq və ya seboreyanın, yaxud infeksion prosesin təzahürü kimi inkişaf edir.
Göz qapaqları dermatitinin simptomlarına adətən aşağıdakılar daxildir:
- Qaşınma və yanğı hissi;
- Müxtəlif səpgilər – papulalar, qabarcıqlar, qabıqlar;
- Iltihablanmış zonanın qızarması və ödemi.
Diaqnozu qoymaq üçün adətən dərinin vizual baxışı və biomikroskopiya aparılır. Lakin göz qapaqları dermatitinin səbəblərini aşkar etmək üçün oftalmoloq laborator müayinələr təyin edə bilər. Bəzi hallarda ümumklinik qan analizi kifayətdir, digərlərində isə – allergoskrininq tələb olunur. Şübhəli vəziyyətlərdə bədxassəli prosesi istisna etmək üçün histoloji müayinə ilə biopsiya göstəriş ola bilər.
Göz dermatitinin müalicəsi iltihabi prosesin kəsilməsinə yönəlib. Patogenetik məqsədlə paralel olaraq xəstəliyin səbəblərinin aradan qaldırılmasına yönəlmiş etiotrop terapiya da aparılır. Belə ki, infeksion dermatitdə antibiotiklər, atopik (allergik) dermatitdə isə allergenin eliminasiyası ilə birlikdə antihistamin vasitələr istifadə olunur.
Göz qapaqlarının dermatiti dərinin iltihabi zədələnməsidir.
Bu xəstəliklə məşğul olan həkim: oftalmoloq.
Səbəbləri
Göz qapaqları dermatitinin səbəbkar amilləri aşağıdakılar ola bilər:
- Viruslar – sadə və uçuq od herpes virusu, qızılca virusu, su çiçəyi, qırmızıyel;
- Bakteriyalar – stafilokokklar və streptokokklar (adətən ikincili qoşulur);
- Allergenlər – bəzi dərman preparatları, bitki tozcuğu, ev heyvanlarının tükü, toz gənələri, kosmetik vasitələr;
- Fiziki enerji – çox aşağı temperaturlar, uzunmüddətli ultrabənövşəyi şüalanma;
- Kimyəvi aqressiv maddələr – məişət kimyası vasitələri, turşulu və qələvi məhlullar, zəhərli maddələr;
- Hormonal balanssızlığın, vegetativ disfunksiyanın, həzm sistemi xəstəliklərinin predispozisiya yaratdığı yağ vəzilərinin artmış aktivliyi.
Seboreyalı dermatit halında yağ vəziləri Malassezia cinsli maya göbələkləri üçün qidalı mühit olan çoxlu dəri piyi istehsal edir. Bu mikroorqanizmlər triqliseridləri yağ turşularına parçalayır, onlardan bəziləri qıcıqlandırıcı təsirə malikdir ki, bu da dermatitin inkişafına gətirib çıxarır.
Təsnifat
Göz qapaqlarının dermatiti ola bilər:
- Izolə olunmuş, patoloji prosesə yalnız yuxarı və/və ya aşağı göz qapağının dərisi cəlb olunduqda;
- Kombinə olunmuş, təkcə göz qapaqları dərisi deyil, digər lokalizasiyalı dəri örtükləri, xüsusilə tez-tez perioral zona (burun-dodaq üçbucağı ilə birlikdə ağız ətrafı dərisi) da zədələndikdə.
Etiologiyaya görə xəstəliyin aşağıdakı variantları ayırd edilir:
- Infeksion – səbəbkar agent rolunda mikroorqanizmlər çıxış edir (bu qrupda bakterial, virus, göbələk dermatiti ayırd edilir);
- Seboreyalı – neyroendokrin tənzimlənmənin pozulması və artmış dəri piyi əmələgəlməsi ilə şərtlənir, çox vaxt gənc insanlarda rast gəlinir.
Klinik mənzərə
Göz qapaqları dermatiti necə görünür, əsasən patoloji agentin təbiətindən asılıdır.
- Herpesvirus xəstəliyində əvvəlcə qaşınma və yanğı yaranır, dəri bir qədər qızara bilər. Bir müddət sonra bu yerdə şəffaf möhtəviyyatla dolu qabarcıqlar yaranır. Tezliklə onlar açılır və qurayır. Qabıqlar bir neçə gündən sonra tökülür, arxasında iz qoymadan. Herpes infeksiyasının ilkin epizodu bədən istiliyinin yüksəlməsi ilə keçə bilər, bu zaman səpgilər çox vaxt təkcə göz qapaqlarında deyil, perioral zonada da lokalizə olunur.
- Uçuq od herpes virusu ilə əlaqəli dermatit herpetik kimi keçir. Lakin səpgilər ifadəli ağrı sindromu ilə xarakterizə olunur.
- Allergik dermatit göz qapaqları dərisinin ifadəli ödemi və qızarması ilə təzahür edir, bu zaman çox vaxt intensiv qaşınma qeyd olunur. İltihablanmış dəridə xırda papulalar (sızanaqlar) yaranır. Göz qapaqları dərisi xüsusi quruluşa malikdir, buna görə iltihabi ödem həmişə diffuz və parlaq ifadə olunur, buna görə pasiyentə gözlərini açmaq çətindir (göz yarıqları daralır).
- Göz qapaqlarının seboreyalı dermatiti dəri örtüyünün artmış piyliliyi və qaşınma ilə xarakterizə olunur. Dəridə xırda-lövhəli soyulma yaranır. Kirpiklər dəri piyi ilə yapışır, nəticədə güclü tökülür. Patoloji proses palpebral zonadan sürətlə yanaqlara, alın nahiyəsinə, burun qanadlarına və başın tüklü hissəsinə yayılır.
Şəkillərdə əlamətlər
Bu şəkil xəstəliyin klinik görünüşünü göstərir
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Müalicə aparan həkim əvvəlcə göz qapaqları dərisinin vizual baxışını aparır. Bundan sonra Biomikroskopiya yarıq lampası istifadə edilməklə yerinə yetirilir. Göz qapaqları dərisinin iltihabına dəlalət edən obyektiv əlamətlər bunlardır:
- Derma ödemi və qızarması;
- Müxtəlif xarakterli səpgilərin olması – papulalar (sızanaqlar), qabarcıqlar, soyulma;
- Xəstəliyin xroniki gedişində – dəri örtüyünün qalınlaşması və çatlar.
Göz qapaqları dermatiti diaqnozu qoyulduqdan sonra həkim xəstəliyin səbəbinin müəyyən edilməsinə yönəlmiş şəxsiləşdirilmiş diaqnostika proqramı tərtib edir. Müayinə planı aşağıdakı üsullardan ibarət ola bilər:
- Ümumklinik qan analizi – iltihabi prosesin ən ehtimallı təbiətini fərz etməyə imkan verir (eozinofil səviyyəsinin artması adətən xəstəliyin allergik mənşəyinə, limfositlər – virus, neytrofillər – bakterial mənşəyə dəlalət edir);
- Səbəbkar virusun növ mənsubiyyətini müəyyən etmək üçün tövsiyə olunan PZR-testləşdirmə;
- Yüksək qiymətləri iltihabın allergik təbiətinə dəlalət edən qanda immunoqlobulin E titrinin müəyyən edilməsi;
- Səbəb-əhəmiyyətli allergenləri identifikasiya etmək üçün allergopanel.
Müalicə
Dermatit müalicə proqramı onun etiologiyası (səbəbi) ilə müəyyən edilir. Ağırlaşmamış göz qapaqları dermatitində cərrahi müalicə göstəriş deyil.
Əksər hallarda göz qapaqları dermatitinin müalicəsi üçün dərman preparatlarının lokal formaları kifayətdir. Lakin bəzi vəziyyətlərdə sistemli qəbul da tələb oluna bilər – peroral (daxilə qəbul üçün kapsul və tabletlər) və inyeksion (əzələdaxili, dəri altı inyeksiyalar).
Konservativ terapiya aşağıdakı istiqamətləri əhatə edə bilər:
- Patogenetik – iltihabi zəncirin kəsilməsinə yönəlib. Ağır olmayan hallarda qeyri-steroid iltihab əleyhinə vasitələr, ağır hallarda isə – müalicə kortikosteroid preparatlarla başlanır.
- Etiotrop – səbəbkar agentlə mübarizəyə yönəlib. Herpes infeksiyasında viruseleyhinə preparatlar, allergiyada – antihistamin vasitələr və s. Təyin olunur.
Allergik dermatit halında, sonradan allergenlərlə təmasın olmamasını təmin etmək mümkün olmadıqda, spesifik desensibilizasiya tövsiyə oluna bilər. Belə müalicəni allerqoloq aparır. Əvvəlcə laborator üsullarla səbəb-əhəmiyyətli allergen müəyyən edilir, sonra bu maddə minimal dozalarda orqanizmə yeridilir.
Dermatitin gecikmiş diaqnostikası göz qapağı kənarının zədələnməsinə gətirib çıxara bilər. İnkişaf edən blefarit öz növbəsində kirpiklərin böyümə xarakterini poza bilər. Bu halda plastika məqsədilə mikrocərrahi müdaxilə göstərişdir.
Reabilitasiya
Göz qapaqlarında plastik əməliyyatdan sonra müəyyən reabilitasiya dövrü tələb olunur. Bu dövrdə sadə qaydalara əməl etmək lazımdır:
- Ağırlıq qaldırmağı məhdudlaşdırmaq;
- Sauna və hamama getməmək;
- Hovuz və açıq su hövzələrində çimməmək;
- Isti vanna əvəzinə gigiyenik duş qəbul etmək;
- Əməliyyat olunmuş gözü steril sarğı ilə örtmək;
- Küçədə günəş qoruyucu eynək taxmaq.
Yara sağalma prosesinə nəzarət üçün oftalmoloq dinamik baxışlar təyin edir. Toxumalar bərpa olunduqdan sonra həkim bütün məhdudiyyətləri götürür.
Profilaktika
Göz qapaqları dermatitinin spesifik profilaktikası işlənib hazırlanmayıb. Bu sahədə iltihabi prosesin riskini azaltmaq üçün aşağıdakı qaydalara əməl etmək tövsiyə olunur:
- Zərərli istehsalda işlərkən həmişə fərdi qoruyucu vasitələr (maskalar, respiratorlar, eynəklər) tətbiq etmək;
- Dərinin artmış piyliliyində hormonal balansın və həzm traktı pozğunluqlarının korreksiyasını aparmaq (profilli mütəxəssislərin – endokrinoloq, qastroenteroloqun köməyi tələb olunur);
- Yalnız keyfiyyətli, istifadə müddəti keçməmiş qulluq və dekorativ kosmetikadan istifadə etmək;
- Allergik dermatitdə allergenlərlə təmasdan qaçmaq.
Yadda saxla!
Göz qapaqlarının herpetik dermatiti insanın güclü diskomfort yaşaya biləcəyi tez-tez rast gəlinən vəziyyətdir. Bu xəstəliyi kökündən sağaltmaq mümkün deyil. Bir dəfə orqanizmə nüfuz edən herpesviruslar əbədi olaraq sinir qanqlionlarında yerləşir. İmmunitetin işi normada olduqda onlar qeyri-aktiv vəziyyətdə olur. Lakin orqanizmin immun müdafiəsi bir müddət zəiflədikdə, virus hissəciklərinin bölünməsi istənilən anda başlaya bilər. Bu halda onlar sinir qanqlionunun hüdudlarından çıxır və dəridə iltihabın inkişafına səbəb olur. İltihabi prosesin öhdəsindən tez gəlmək üçün həkimlər xəstəliyin ilk (!) simptomlarında spesifik viruseleyhinə vasitələrin istifadəsini israrla tövsiyə edir. Yəni hələ yalnız qaşınma və yanğının olduğu, səpgilərin yaranmasını gözləmədən mərhələdə. Bu virusların aktivliyini tez boğmağa və iltihabı kəsməyə imkan verəcək. Aptek qutunuzda saxlamalı olduğunuz optimal viruseleyhinə preparatı seçməyə müalicə aparan həkiminiz kömək edəcək.
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə məsələləri ilə oftalmoloq məşğul olur. Mürəkkəb klinik hallarda spesifik desensibilizasiyanın aparılması üçün allerqoloq cəlb oluna bilər.
Dərinin iltihabı onun qoruyucu xüsusiyyətlərinin azalması ilə xarakterizə olunur, nəticədə ilkin prosesə asanlıqla bakterial şərti-patogen flora qoşula bilər. Bəzi pasiyentlərdə bu, göz qapağı kənarının xroniki iltihabının inkişaf etdiyi infeksion bleefaritin yaranmasına gətirib çıxarır. Patoloji proses konyunktivaya keçə bilər (bleefarokonyunktivit). Gözün ön şöbələrinin ikincili zədələnməsi görmə funksiyalarının azalmasına gətirib çıxara bilər.
Əksər hallarda xəstəlik medikamentoz terapiyaya yaxşı tabe olan kəskin gedişlə xarakterizə olunur. Adətən sağalma müalicənin başlanmasından 1-2 həftə sonra baş verir. Vaxtında diaqnostika və sonrakı terapiya şərtilə göz qapaqları dermatitinin proqnozu əlverişlidir.
Mövzu üzrə məqalələr
Gözün diafanoskopiyası
Gözün diafanoskopiyası — göz almasının istiqamətlənmiş, dar konsentrasiyalı işıq dəstəsi ilə şəffaflandırılmasına əsaslanan müayinədir. Eyni zamanda yaxınlıqda yerləşən…
İstiqamət: Oftalmologiya
Kompüter və görmə
Kompüterlə işləyərkən, rahat vəziyyəti asanlıqla tapmağın mümkün olduğu kitab oxumaqdan fərqli olaraq, insan tamamilə displeyin vəziyyətindən asılı olur.…
İstiqamət: Oftalmologiya
Gözün deşici olmayan yaralanmaları
Gözün deşici olmayan yaralanması digər travmalardan onunla fərqlənir ki, göz almasının kapsulu zədələnməmiş qalır. Ən çox belə yaralanmalar…
İstiqamət: Oftalmologiya
Göz bülluru cərrahiyyəsinin müasir üsulları
Kataraktanın ultrasəslə kənarlaşdırılmasının (fakoemulsifikasiyanın) geniş klinik praktikaya tətbiqi büllur cərrahiyyəsi sahəsində təhlükəsizlik və proqnozlaşdırıla bilənlik baxımından əhəmiyyətli tərəqqiyə…
İstiqamət: Oftalmocərrahiyyə
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
