Xalazion: səbəbləri, simptomları və müalicəsi

Xalazion meybom vəzisinin axacağının tutulması nəticəsində göz qapağında yaranan xroniki, adətən ağrısız düyünvari iltihabi törəmədir.

Yayımlanma tarixi: 21.09.2026

Sinonimlər

Meybom kistası
tarsal kista

Xəstəlik haqqında

Xalazion — göz qapağının qalınlığında formalaşan, dairəvi formalı xoşxassəli törəmədir. Meybom vəzisinin axacağının tıxanması zamanı formalaşır. Sekretin axınının pozulması və onun daxildə toplanması vəzinin gərilməsinə və ətraf toxumalarda xroniki proliferativ iltihabi prosesə səbəb olur.

Xalazion üzdə nəzərə çarpır və açıq kosmetik qüsur yaradır. Böyük ölçüyə çatdıqda görməyə təsir göstərə bilər, infeksiyalaşdıqda isə göz qapağının absesinin və ya fleqmonasının əsasını qoya bilər.

Xalazion daha çox uşaqlarda və ya 30 yaşdan yuxarı şəxslərdə aşkar edilir. Göz qapağı patologiyalarının təxminən 7%-ni təşkil edir. Dairəvi formalı və sıx konsistensiyalı ağrısız törəmə görkəmindədir. Onun proyeksiya zonasındakı dəri və selikli qişa, bir qayda olaraq, dəyişməyib. Göz qapağının xalazionu yavaş böyüyür, göz almasına təzyiq göstərir, buna görə də xəstədə tez-tez konyunktivitlər baş verir.

İltihabi prosesin aktivləşməsi zamanı göz qapağının fleqmonasının əmələ gəlmə riski mövcuddur.

Ödem, qızarma, törəmə ətrafında dərinin bərkiməsi, mərkəzin yumşalması iltihabın inkişafından xəbər verir. Absesin formalaşmasından sonra xalazion göz qapağının daxili tərəfinə açıla bilər. İrin axır, lakin problem həll olunmur: qişa saxlanılır, deməli, təkrar irinləmə riski mövcuddur.

Səbəbləri

Xalazionun səbəbləri və risk faktorları

Xalazion meybom vəzisinin axacağının tıxanması nəticəsində inkişaf edir. Hər gözdə 70-ə qədər belə vəzi var. Onların axacaqları göz qapağının daxili tərəfindən, kirpiklərin dərhal altından açılır. Vəzilər buynuz qişanı nəmləndirən və göz yaşı mayesinin qurumasının qarşısını alan lipid sekret ifraz edir.

Meybom axacağının tıxanmasına aşağıdakı hallar səbəb ola bilər:

şəxsi gigiyena qaydalarının pozulması;
kontakt linzalardan düzgün istifadə edilməməsi;
kosmetik vasitələrdən həddindən artıq istifadə;
piy vəzilərinin qeyri-adekvat işi (yağlı, akneyə meylli dəri);
endokrin pozğunluqlar (məsələn, şəkərli diabet);
həzm sistemi orqanlarının xəstəlikləri;
gözün digər iltihabi patologiyaları (blefarit, meybomiit, “arpacıq”).

Streslər, düzgün olmayan qidalanma, yuxusuzluq, soyuqdəymə xəstəlikləri və zərərli vərdişlər immunitetin zəifləməsinə gətirib çıxarır ki, bu da göz qapağı toxumalarının infeksiyalaşma riskini artırır.

Təsnifat

Xalazionun inkişaf mərhələləri

Xalazionun səthi və dərin növləri ayırd edilir.

Xəstəliyin klinik mənzərəsinin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq meybom vəzisinin təkli iltihabı, konservativ terapiyaya tabe olmayan xalazion və çoxsaylı xalazionlar fərqləndirilir.

Xəstəliyin gedişi xroniki və ya absesləşən ola bilər. Patoloji proses tədricən inkişaf edir, buna görə də xalazionun gedişində 3 mərhələ ayırd edilir:

sıfırıncı (meybom vəzisinin axacağı tıxanıb, onda sekret toplanmağa başlayır, iltihabi proses yoxdur; xaricdən bu, demək olar ki, təzahür etmir, törəmənin ölçüsü bir neçə millimetrdən çox deyil);
vəzinin gərilməsi ilə göz qapağında görünən dairəvi düyünün əmələ gəlməsi; törəmə sıxlaşır, böyüyür, xalazionu palpasiya etməyə çalışarkən müəyyən ağrılılıq ola bilər;
kapsullaşma (şişəbənzər törəmə ya böyüyür, ya da özbaşına sorulub yox olur).

Klinik mənzərə

Xalazionun əsas əlamətləri

Bir qayda olaraq, xəstələr göz qapağının dərisində bir neçə millimetrdən santimetrə qədər diametri olan dairəvi törəmənin mövcudluğundan şikayət edirlər. Adətən o, ağrımır, qaşınmır, altdakı toxumalarla bitişikdir, barmaqların altında bir qədər hərəkət edir.

Xəstə xalazionun yerləşdiyi yerdə diskomfort və gözə təzyiq hissinə, göz yaşı axmasına, gözdə qum hissinə diqqət yetirə bilər. İnfeksiya qoşulduqda isə dərinin qızarmasını, zədələnmiş sahədə ödemi və ağrılılığı qeyd edir.

Böyük ölçülü törəmə göz almasına və buynuz qişaya təzyiq göstərir, buna görə xəstədə astiqmatizm inkişaf edə, görmə itiliyi dəyişə, buynuz qişa zədələndikdə isə onun sonradan bulanması və ya qalınlaşması baş verə bilər.

Şəkillərdə əlamətlər

Yuxarı göz qapağında dəri altında qabarıq görünən dairəvi, ağrısız düyün. Şəkil: Poupig, CC BY-SA 3.0 · mənbə

Yuxarı göz qapağının kənarında kapsullaşmış xalazion — yumru, hamar qabarıqlıq. Şəkil: Grook Da Oger, CC BY-SA 3.0 · mənbə

Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?

Özünüzü müalicə etməyin

Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
Mütləq həkimə müraciət edin

Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
Müalicəni təxirə salmayın

İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103

Diaqnostika

Xalazionun diaqnostikası

Xalazionu həkim-oftalmoloq baxış zamanı diaqnoz qoyur. Xəstəliyin əlamətləri spesifikdir, ona görə də çox vaxt alət üsulları tələb olunmur. Törəmə sürətlə böyüdükdə xalazionu meybom vəzisinin adenokarsinomasından fərqləndirmək üçün bioptat tədqiqatı aparılır. Həkim həmçinin anamnezə diqqət yetirir. Törəmə arpacıqdan, soyuqdəymədən, yoluxucu xəstəlikdən sonra meydana çıxıbsa, yaxud xəstə müntəzəm olaraq linzalardan istifadə edirsə, məhz xalaziondan şübhələnmək üçün əsaslar var.

Mürəkkəb diaqnostik vəziyyətlərdə xəstəyə zədələnmiş sahənin ultrasəs müayinəsini keçirmək tövsiyə oluna bilər.

Xidmətlər

Kiçik göz cərrahiyyəsi

Müalicə

Xalazionun müalicə istiqamətləri

Müalicə üsulları

Patoloji prosesin ilkin mərhələsində xəstəyə konservativ müalicə göstərişdir. Ləngitməmək və vaxtında ixtisaslı yardıma müraciət etmək vacibdir — bu, yalnız medikamentoz üsullarla kifayətlənmək şansını artırır. Ağırlaşma riski yüksək olduqda, törəmənin diametri 5 mm-i keçdikdə xalazionun cərrahi yolla çıxarılması aparılır.

Xalazionun konservativ müalicəsi kimi həkim xəstəyə şəxsi gigiyenaya diqqətlə riayət olunmasını və görmənin korreksiyası üçün kontakt vasitələrin müvəqqəti taxılmamasını tövsiyə edir, göz qapağının arxasına qoymaq üçün iltihabəleyhinə, antibakterial damcılar və ya məlhəmlər təyin edir. Bu terapiya üsulunun effektivliyi aşağı olduqda dərmanlar birbaşa düyünə inyeksiya yolu ilə yeridilə bilər.

Cərrahi müalicə

Xalazion cərrahi alətlərin və ya radiocərrahi avadanlığın köməyi ilə klassik üsulla çıxarılır. Əməliyyata hazırlıq görmənin yoxlanılmasını, cərrahi manipulyasiyalara əks-göstərişlərin mövcudluğuna dair müayinəni əhatə edir.

Xalazion ambulator şəraitdə lokal anesteziya altında çıxarılır. Həkim adətən göz qapağını çevirərək skalpelin və ya yüksək dəqiqlikli radioavadanlığın köməyi ilə onun daxili (konyunktival) tərəfindən kəsik aparır və törəməni ayırır (dəri tərəfdən kəsik nadir hallarda tətbiq olunur), sonra yaraya steril sarğı qoyur. Kiçik kəsiklərdə tikiş qoymağa ehtiyac yoxdur.

Reabilitasiya

Düyünün cərrahi yolla çıxarılmasından sonra sistem antibiotikoterapiyası adətən tələb olunmur. Böyük kəsiklərdən sonra tikişlər sarğı ilə birlikdə bir neçə gündən sonra götürülür. Ödem və hematoma 1-2 həftə saxlanılır. Həkim antiseptik vasitələrlə işləmə, həmçinin məlhəmlərin çəkilməsini təyin edə bilər. Yara tam sağalana qədər xəstə sağalma prosesinə nəzarət etmək üçün vaxtaşırı oftalmoloqu ziyarət edir.

Profilaktika

Xalazionun profilaktikası

Yuxarı və ya aşağı göz qapağının xalazionunun əmələ gəlməsinin qarşısını almaq üçün şəxsi gigiyena qaydalarına riayət etmək lazımdır:

üzü gündə iki dəfə isti su ilə yumaq;
şəxsi dəsmaldan istifadə etmək;
•yatmazdan əvvəl kosmetikanı tamamilə təmizləmək;
kontakt linzaları vaxtında çıxarmaq və müntəzəm dəyişdirmək;
gözlərə yuyulmamış əllərlə toxunmağı istisna etmək.

Yadda saxla!

Oftalmoloqlar xəstələrin diqqətini onun üzərində cəmləyirlər ki, xalazionu ən çox məhz gigiyena qaydalarının pozulması yaradır. Kosmetikanın keyfiyyətsiz təmizlənməsi, gözlərə çirkli əllərlə tez-tez toxunma, başqasının dəsmalından istifadə, linzaların istismar rejiminin pozulması təkcə vəzinin çirklənməsinə deyil, həm də toxumaların infeksiyalaşmasına gətirib çıxara bilər. Bu halda xəstə ağırlaşmalarla — absess və ya fleqmona ilə üzləşəcək.

Gigiyenaya kifayət qədər diqqət yetirmək təkcə qadınlar üçün deyil, kişilər üçün də vacib tövsiyədir. Hormonal xüsusiyyətlərə görə kişi orqanizmində piy vəziləri qadın orqanizminə nisbətən daha fəal işləyir, deməli, xalazion riskləri əvvəlcədən yüksəkdir.

40 yaşdan yuxarı şəxslər göz qapağında bərkimə yarandıqda təcili olaraq yardım üçün müraciət etməlidirlər. Bu yaşda gözün onkopatologiyalarının riski artır və təhlükəli xəstəliyi mümkün qədər tez istisna etmək lazımdır. Yaşlı xəstələrə cərrahi çıxarılmadan sonra aparılan xalazionun histoloji tədqiqatı göstərişdir.

Əlaqəli Xəstəliklər

Suallar və cavablar

Xalazionun özü yoluxucu xəstəlik deyil — o, meybom vəzisinin axacağının tıxanması nəticəsində yaranır, infeksiya deyil. Buna görə adi təmasla başqa insana keçmir. Lakin əgər törəməyə ikincili infeksiya qoşulubsa, gigiyena qaydalarına (ayrı dəsmal, əllərin yuyulması) riayət etmək yenə də məsləhətdir. Şübhə yarandıqda oftalmoloqa müraciət diaqnozu dəqiqləşdirir.

Kiçik ölçülü xalazionlar uşaqlarda isti kompreslər və göz gigiyenasına riayətlə bəzən özbaşına kiçilə və ya keçə bilər. Lakin bir neçə həftədən sonra da qalırsa, böyüyürsə və ya uşağa narahatlıq yaradırsa, oftalmoloqa göstərmək lazımdır. Növbəti taktika (müşahidə, yerli müalicə və ya kiçik müdaxilə) uşağın yaşına və törəmənin vəziyyətinə görə fərdi seçilir.

Bəli, xüsusilə meybom vəzilərinin funksiyası pozulmuş qalarsa və ya göz gigiyenası kifayət qədər gözlənilmirsə, xalazion eyni və ya başqa yerdə təkrar yarana bilər. Eyni nahiyədə tez-tez təkrarlanan törəmələr zamanı oftalmoloq əlavə müayinə tövsiyə edə bilər ki, nadir hallarda oxşar görünüşlü başqa proseslər istisna edilsin. Profilaktik tədbirlər residiv riskini azaldır.

Konsultasiya alın

Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.

Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:

*1103

Xalazion

Sinonimlər

Xəstəlik haqqında

Səbəbləri

Təsnifat