Helikobakterioz Helicobacter pylori bakteriyasının mədə selikli qişasında yaratdığı xroniki infeksiyadır. Qastrit və peptik xora ilə əlaqəli olmaqla yanaşı, bəzi mədə şişlərinin riskini artırır.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Helicobacter pylori infeksiyası
Xəstəlik haqqında
Helicobacter pylori bakteriyası yer kürəsi əhalisinin təxminən 60%-ində aşkar edilir, bununla belə, bu, həmişə infeksiya haqqında söhbət getdiyi anlamına gəlmir. Xəstələrin əksəriyyətində o, sadəcə digər mikroorqanizmlərlə dinc yanaşı mövcud olur və mənfi dəyişikliklərə səbəb olmur. Özü üçün əlverişli faktorlar birləşdikdə bakteriya aktivləşir, çoxalır, nəticədə infeksion-iltihabi proses başlayır. O, mədə-bağırsaq traktı (MBT) orqanlarının fəaliyyətinin ifadəli pozğunluqlarına, qastritin xroniki formalarına, xora xəstəliyinə və digər xəstəliklərə gətirib çıxara bilər. İnfeksiyanın inkişaf riskinə ən çox immun müdafiəsi zəifləmiş insanlar məruz qalır: yaşlılar, immunçatışmazlığı və müxtəlif xroniki xəstəlikləri olan xəstələr.
Səbəbləri
Mütəxəssislər Helicobacter pylori bakteriyası ilə yoluxmanın üç əsas yolunu ayırd edirlər:
- oral, patogen yoluxmuş və ya daşıyıcı şəxsdən bioloji mayelərin sağlam insanın mədəsinə düşməsi zamanı ötürüldükdə;
- fekal-oral, bakteriya çirklənmiş qida ilə birlikdə mədə-bağırsaq traktına düşdükdə;
- su vasitəsilə, insan su vasitəsilə yoluxduqda.
Bəzən yoluxma məişət-təmas yolu ilə baş verir, məsələn, bakteriya daşıyıcısı ailənin digər üzvləri ilə eyni dəsmalı, şəxsi gigiyena əşyalarını istifadə etdikdə.
Helikobakteriozun inkişafının dolayı səbəbləri bunlardır:
- şəxsi gigiyena qaydalarına kifayət qədər riayət olunmaması (tualetə getdikdən, heyvanlarla ünsiyyətdən, bağda işlədikdən sonra əllərin yuyulmaması və s.);
- öpüşmə;
- bir boşqabdan, eyni yemək ləvazimatları ilə yemək;
- içmək üçün nəzərdə tutulmayan suyun, o cümlədən su hövzələrindən, gölməçələrdən suyun istifadəsi.
Nadir hallarda yoluxma mədənin endoskopik müayinəsi zamanı, tibbi cihazlar lazımi qaydada dezinfeksiya edilmədikdə baş verir.
Təsnifat
İnfeksiya klinik olaraq simptomsuz ola və ya qastrit, peptik xora və digər H. Pylori ilə əlaqəli xəstəliklərlə təzahür edə bilər.
Klinik mənzərə
İnfeksiyanın klinik mənzərəsi iltihabi prosesin lokalizasiyasından asılıdır. Helikobakterioza xas əsas simptomlar bunlardır:
- qida qəbulundan, alkoqol istifadəsindən sonra qarında ağırlıq, diskomfort hissi;
- ürəkbulanmanın qəfil tutmaları;
- iştahanın azalması;
- zəhərlənmə və ya digər xəstəliklərlə əlaqəli olmayan dövri qusma;
- tez-tez təkrarlanan qəbizliklər, köpüklü və sulu ishalla əvəz olunan;
- meteorizm, artmış qaz əmələgəlmə;
- yeməkdən sonra qarında spazmlar, qurultu;
- qarnın köpməsi;
- «ac ağrıları»;
- daimi qıcqırma (ürək yanması);
- tez-tez gəyirmə.
Qabaqcıl hallarda və pilorik şöbənin və ya onikibarmaq bağırsağın ifadəli zədələnməsi zamanı helikobakteriozun spesifik olmayan əlamətləri meydana çıxa bilər. Bunlara aiddir:
- ağızda dəmir dadı;
- qanlı qusma ilə müşayiət olunan güclü ürəkbulanma tutmaları;
- bədən çəkisinin sürətli azalması;
- diş fırçalanması və ağız yaxalanmasından sonra belə keçməyən xoşagəlməz, çürük iyi;
- diş ətlərinin qanaması;
- dodaq küncündə çatların meydana çıxması;
- dildə və yanaqların daxili səthində ağ ləkə.
Helikobakteriozlu xəstələr mədənin dolu olması hissindən, artmış yorğunluqdan, fiziki yüklənmə zamanı sürətlə artan zəiflikdən şikayət edirlər.
Helikobakter infeksiyasının uzunmüddətli gedişində anemiya simptomları meydana çıxır: tez-tez baş gicəllənmə, daimi baş ağrıları, dərinin solğunlaşması, sürətlənmiş nəbz və aşağı arterial təzyiq.
Şəkillərdə əlamətlər
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Helikobakteriozun klinik mənzərəsi spesifik simptomlara malik deyil, buna görə də ilkin diaqnostika kifayət qədər çətindir. Qastroenteroloq həkim şikayətləri qiymətləndirir, anamnez toplayır və xəstəliyin səbəbini müəyyən etməyə kömək edəcək müayinələr kompleksini təyin edir. Buraya daxildir:
- serologiya reaksiyalarına müxtəlif sınaqlar;
- tənəffüs testi;
- ezofaqoqastroduodenoskopiya;
- ümumi klinik qan və sidik analizləri;
- qanın biokimyası;
- mədənin pilorik şöbəsinin və onikibarmaq bağırsağın selikli toxumalarının biopsiyası.
Xəstəni terapevt də müayinə etməlidir. Zərurət yarandıqda digər sahələrin mütəxəssisləri – endokrinologiya, infeksionistika, immunologiya və s. üzrə konsultasiyalara cəlb edilir.
Müalicə
Əgər insan sadəcə bakteriya daşıyıcısıdırsa, şikayəti yoxdur, onda infeksiyanın klinik simptomları müşahidə olunmur və mədədə patoloji dəyişikliklər yoxdursa, terapiya tələb olunmur. Dinamikada müşahidə göstərilir, profilaktik tədbirlər təyin edilir.
Helikobakteriozun digər hallarında müalicə zədələnmiş şöbə (mədənin pilorusu və ya onikibarmaq bağırsaq), xəstənin cari vəziyyəti və onda digər patologiyaların olması nəzərə alınmaqla seçilir. İstifadə oluna bilər:
- antibakterial preparatlar, ideal olaraq bakteriyanın rezistentliyi olmayanlar (bunun üçün əlavə sınaqlar və mikrobioloji analizlər aparılır);
- mədənin turşuluğunu azaldan, qıcqırmanı azaldan və mədə şirəsinin selikli toxumalara mənfi təsirini aradan qaldıran proton pompası inhibitorları;
- bakterisid təsir göstərən bismut tərkibli preparatlar.
Xəstələrə həmçinin qaz əmələgəlməni, köpməni və digər xoşagəlməz simptomları azaltmağa yönəlmiş diyet terapiyası təyin edilir. Müşayiət edən xroniki və ya kəskin xəstəliklər olduqda müvafiq müalicə aparılır. Xəstələrə müntəzəm nəzarət göstərilir. Sonrakı mərhələdə müalicənin effektivliyi laborator testlər və qastroskopiya vasitəsilə qiymətləndirilir.
Profilaktika
Helicobacter pylori bakteriyası ilə yoluxmanın və ya onun aktivləşməsinin profilaktikası məqsədilə tövsiyə olunur:
- yalnız öz şəxsi əşyalarınızdan (dəsmal, diş fırçaları, sap, yemək ləvazimatları) istifadə edərək şəxsi gigiyena qaydalarına riayət etmək;
- qab-qacağı isti suyun altında dezinfeksiyaedici vasitələrlə diqqətlə yumaq;
- şübhəli mənbələrdən xam su içməmək və ya onu qaynatmaq;
- özbaşına müalicə qaydasında antibakterial preparatlar qəbul etməmək;
- antibiotiklərlə müalicə kursunu artırmamaq və altı ay ərzində eyni preparatları iki dəfə arxa-arxaya istifadə etməmək;
- yeməkdən əvvəl, tualetə getdikdən, ev və küçə heyvanları ilə ünsiyyətdən, mağazaya və digər ictimai yerlərə getdikdən sonra əlləri yumaq;
- çox yağlı məhsulları istisna etməklə, qızardılmış, hisə verilmiş və kəskin yeməklərin miqdarını azaldaraq rasional qidalanma rejiminə riayət etmək.
Helicobacter pylori ilə əlaqəli olmayan xroniki MBT xəstəlikləri olduqda xəstəliyin gedişinə diqqətlə nəzarət etmək, yoluxmaya və ya bakteriyanın aktivləşməsinə səbəb ola biləcək amillərdən qaçmaq lazımdır.
Yadda saxla!
Helikobakterioz – müasir qastroenterologiyanın həqiqi bəlasıdır. İnfeksiya inkişaf etmiş regionlarda belə çox geniş yayılmışdır, uzaq rayonlarda isə xəstəlik demək olar ki, hər ikinci şəxsdə aşkarlanır. Bu patogenin təsiri ilə şərtlənən xəstəliklər uzunmüddətli gediş və yüksək fəsad riski ilə fərqlənir. Mədə və onikibarmaq bağırsağın xoralı zədələnmələrinin 95%-ə qədəri Helicobacter pylori ilə əlaqədardır. Öz sağlamlığınıza diqqətlə nəzarət etmək, şəxsi gigiyena və təhlükəsizliyin elementar qaydalarına riayət etmək çox vacibdir. Ürəkbulanma, tez-tez qıcqırma, qarnın köpməsi və mədə-bağırsaq traktının zədələnməsinin digər əlamətləri meydana çıxdıqda, həkimə müraciəti təxirə salmaq lazım deyil. Qabaqcıl hallarda helikobakterioz mədə xərçənginin, eləcə də bir çox digər təhlükəli vəziyyətlərin inkişafına səbəb ola bilər. Bunların sırasında funikulyar mielozis, qastroezofageal reflüks xəstəliyi, anemiya, müxtəlif endokrin pozğunluqlar var.
Əlaqəli Xəstəliklər
Mövzu üzrə məqalələr
Barrett qida borusu: bu nədir və biz necə kömək edə bilərik?
Barrett qida borusu – qastroezofageal reflyuksun (QÖRX) yaratdığı xroniki qıcıqlanma səbəbindən qida borusunun aşağı şöbəsinin selikli qişasının dəyişdiyi…
İstiqamət: Qastroenterologiya
Öd kisəsi xəstəlikləri
Xəstənin öd sancıları ilə bağlı həkimə ilk müraciəti hələ onda kəskin prosesin olması demək deyil. Diqqətli müayinə zamanı…
İstiqamət: Qastroenterologiya
Qıcıqlanmış bağırsaq sindromu
Hər bir insan həyatında ən azı bir dəfə qarında ağrı, qarında köp, nəcisin tezləşməsi və ya qəbizlik, nəcislə…
İstiqamət: Qastroenterologiya
Babasilin əməliyyatsız müalicəsi: mif, yoxsa reallıq?
Babasil kimi proktoloji xəstəliklər insana az əzab, ağrı və narahatlıq gətirmir. Lakin həkimə müraciət adətən son ana qədər…
İstiqamət: Proktologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
