Uşaqlıq boynunun iltihabı və ya servisit infeksion və qeyri-infeksion səbəblərlə uşaqlıq boynunda yaranan iltihabdır. Vaginal ifrazat və kontakt qanama ilə təzahür edə bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Servisit
Xəstəlik haqqında
Uşaqlıq boynunun iltihabı – servisit (endoservisit). Uşaqlıq boynu, uşaqlıq yolu və vulva nahiyəsindəki iltihabi dəyişikliklər çox tez-tez rast gəlinir və ginekoloqa müraciətlərin mühüm səbəblərindən biridir.
Uşaqlıq boynunun uşaqlıq yoluna baxan hissəsinin iltihabı ekzoservisit, boyun kanalının selikli qişasının iltihabı isə endoservisit adlanır. Ən çox cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (xlamidiya, qonokokk, trixomonada, herpes virusu) səbəb olur, lakin qeyri-infeksion səbəblər də mümkündür. Servisit çox vaxt heç bir əlamət vermədən keçir, müalicə olunmadıqda isə infeksiya uşaqlığa və artımlara yayıla bilər, buna görə vaxtında müayinə vacibdir.
Səbəbləri
İltihabların səbəbləri müxtəlifdir: onları ümumi infeksion xəstəliklər, mexaniki təsirlər və travmalar (cinsi əlaqələr, uşaqlıq halqasının taxılması, duşlamalar) törədə bilər. Boyun kanalına daxil olan ən müxtəlif mikroorqanizmlər, göbələklər və trixomonadlar mühüm rol oynayır.
Endoservisitə tez-tez boyunun psevdoeroziyaları, ektropion, kolpit, endometrit, salpingit və cinsi sistemin digər xəstəlikləri müşayiət edir. Bununla belə endoservisit göstərilən iltihabi xəstəliklərdən əvvəl gələ bilər, onlarla eyni vaxtda və ya cinsi sistemin digər hissələrinin zədələnməsindən sonra yarana bilər.
Mikrobların daxil olmasına doğuş, abort, uşaqlığın diaqnostik qazıntısı zamanı boyun travmaları şərait yaradır. Qeyd etmək lazımdır ki, xlamidiyalar uşaqlıq boynunun selikli qişasında ondan əvvəlki zədələnmə olmadan da yerləşir. Endoserviksdə iltihab reaksiyası eyni cür təzahür etmir — onun xarakteri törədicidən və qadın orqanizminin reaktivliyindən asılıdır. Bəzən endoservisit xəstəliyin lap əvvəlindən silinmiş formada gedir. Aydın klinik əlamətlər qonoreya etiologiyalı endoservisitə xasdır və xlamidiozda az nəzərə çarpır. Kəskin mərhələdə aşkar edilməyən və ya sağalmayan endoservisit uzunmüddətli xroniki prosesə keçir.
Gedişatın uzunluğu törədici mikrobların selikli qişanın budaqlanan vəzilərinə daxil olması ilə bağlıdır, orada onlar lokal müalicə prosedurlarının təsiri üçün az əlçatandır; reinfeksiyanın, həmçinin orqanizmin qoruyucu qüvvələrini zəiflədən digər cinsi orqan xəstəliklərinin eyni vaxtda mövcudluğunun əhəmiyyəti var. Endoservisit zamanı selikli qişanın hiperemiyası və onun ödemi müşahidə olunur, bu, xəstəliyin kəskin mərhələsində xüsusilə ifadə olunur. Xroniki mərhələdə hiperemiya, ödem və iltihab reaksiyasının digər əlamətləri xeyli zəif ifadə olunur, örtük epitelinin rədd edilmə yerlərində selikli qişa sahələrinin regenerasiyası baş verir.
Xroniki endoservisit bir sıra hallarda servisitin yaranmasının səbəbi olur. İltihab reaksiyası altında yerləşən birləşdirici toxuma və əzələ elementlərinə yayılır, orada sonradan hiperplastik proseslərin və distrofik dəyişikliklərin inkişafı ilə infiltratlar yaranır. Boynun sıxlaşması və hipertrofiyası baş verir, buna psevdoeroziyaların sağalması prosesində əmələ gələn kiçik kistalar şərait yaradır.
Klinik mənzərə
Kəskin endoservisit zamanı xəstələr uşaqlıq yolundan selikli və ya irinli ifrazatdan şikayətlənirlər, nadir hallarda qarnın aşağı hissəsində küt ağrılar olur. Digər şikayətlərin olması adətən müşayiət edən xəstəliklərlə (uretrit, endometrit, salpingoofarit və s.) əlaqədardır. Xroniki mərhələdə ifrazat cüzi ola bilər. Tez-tez, birgə iltihab fonunda, uşaqlıq yolu nahiyəsində qaşınma və yanma hissi yarana bilər.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Endoservisitin və servisitin tanınması çətinlik törətmir. Güzgülərin və kolposkopiyanın köməyi ilə uşaqlıq boynunun baxışı zamanı servikal kanalın xarici dəliyi ətrafında hiperemiya (hiperemiyalı, ödemli selikli qişanın cüzi çıxıntısı), bol selikli-irinli və ya irinli ifrazat, bəzən eroziyalaşmış səth aşkar edilir. Prosesin xroniki mərhələsində ifrazat bulanıq-selikli (leykosit qarışığı ilə) və ya selikli-irinvarı olur, tez-tez psevdoeroziya müşahidə edilir.
Xroniki endoservisit və servisit zamanı uşaqlıq boynu qalınlaşmış və sıxlaşmışdır. Kolposkopiya zamanı diffuz hiperemiya, damar ilgəklərinin mövcudluğu, bəzən onların ocaqlı yerləşməsi, selikli qişanın, xüsusilə servikal kanal ətrafında ödemi müəyyən edilir. Kolposkopiya müşayiət edən patoloji proseslərin (eroziya, psevdoeroziya və s.) xarakterini öyrənməyə imkan verir. Sürtgəclərin sitoloji tədqiqatında rədd edilən silindrik və çoxqatlı yastı epitel hüceyrələri müəyyən edilir.
Diaqnoz qoyularkən törədicinin xarakteri də müəyyən edilir, bu isə müalicə üsulunun seçilməsi üçün əhəmiyyət kəsb edir. Qonokokların, xlamidiyaların və qeyri-spesifik iltihab prosesinin digər törədicilərinin aşkarlanması üsulları mütləq tətbiq edilir.
Müalicə
Kəskin mərhələdə əsasən əksbakterial terapiya aparılır, lokal prosedurlar əks göstərişdir, çünki yüksələn infeksiyanın yaranması riski mövcuddur. Əksbakterial preparatlar endoservisit törədicisinin onlara həssaslığına uyğun seçilir. Xəstəliyin infeksion təbiətində cinsi partnyorun müalicəsi aparılır.
Lokal müalicə kəskin prosesin simptomları sakitləşdikdən sonra aparılır; lokal terapiyanın vasitə və üsulları törədicinin xarakterinə uyğun olmalıdır. Xroniki mərhələdə fizioterapevtik prosedurlar tətbiq edilə bilər. Proses uzandıqda və konservativ üsulların nəticəsiz qaldığı hallarda diatermokoaqulyasiya (toxumaların yüksək tezlikli cərəyanla dağlanması), krioterapiya, lazer terapiyası tətbiq edilir.
Selikli qişanın normal strukturunun və onun fizioloji funksiyalarının bərpasına ektropionun aradan qaldırılması, kolpitin, salpingooforitin və digər iltihabi xəstəliklərin, həmçinin yumurtalıqların funksiya pozğunluqlarının eyni vaxtda müalicəsi kömək edir.
Profilaktika
Uşaqlıq boynunun iltihabının xüsusi profilaktikası yoxdur, lakin onun əsas səbəblərinin — cinsi yolla ötürülən infeksiyaların və uşaqlıq yolu mikroflorasının pozulmasının — qarşısını almaqla riski xeyli azaltmaq olar.
- Prezervativdən istifadə edin, xüsusən yeni və ya təsadüfi partnyorla.
- İnfeksiya aşkar edildikdə cinsi partnyor da müayinə və müalicə olunmalıdır.
- Duşlamadan, ətirli gigiyena vasitələrindən və tamponların uzun müddət saxlanmasından çəkinin.
- Uşaqlıq yolunun iltihablarını (kolpit, bakterial vaginoz) vaxtında müalicə edin.
- Uşaqlıq halqası (pessari) və ya spiral istifadə edirsinizsə, həkimə nəzarət müayinəsinə vaxtında gəlin.
- Uşaqlıq boynunun skrininqindən (sitoloji yaxma, İPV testi) həkimin tövsiyə etdiyi tezlikdə keçin.
İnsan papillomavirusuna (İPV) qarşı peyvənd iltihabın özündən qorumur, lakin uşaqlıq boynunun xərçəngəqədərki dəyişikliklərinin və xərçənginin qarşısını alır. Onu ən yaxşı cinsi həyata başlamazdan əvvəl etmək məsləhətdir.
Yadda saxla!
Uşaqlıq boynunun iltihabı çox vaxt yalnız ifrazatla özünü göstərir və buna görə diqqətdən kənarda qalır. Lakin müalicə olunmayan iltihab uşaqlığa və artımlara yayıla, hamiləlik zamanı ağırlaşmalar yarada bilər. Şikayət yarandıqda həkimə müraciəti təxirə salmayın və uşaqlıq yoluna yerli vasitələri özbaşına tətbiq etməyin — kəskin mərhələdə bu, infeksiyanın yuxarı yayılmasına səbəb ola bilər.
Aşağıdakı hallarda həkimə təcili müraciət edin:
- qarnın aşağı hissəsində artan ağrı, hərarət, üşütmə;
- irinli, xoşagəlməz qoxulu ifrazat;
- cinsi əlaqədən sonra və ya menstruasiyalar arasında qanlı ifrazat;
- hamiləlik zamanı ifrazatın xarakterinin dəyişməsi, ağrı və ya qanaxma;
- müalicə kursundan sonra şikayətlərin qayıtması.
Güclü qanaxma və ya huşun itirilməsi olarsa, dərhal təcili yardım çağırın.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Suallar və cavablar
Uşaqlıq boynunun iltihabının bir çox halı, xüsusən xlamidiya, qonokokk və ya trixomonad kimi cinsi yolla ötürülən infeksiyalarla bağlıdır, lakin səbəb bəzən qeyri-infeksion amillər (mexaniki travma, allergik reaksiya) da ola bilər. Səbəb infeksion olduqda cinsi partnyorun da müayinədən keçməsi və zərurət olduqda müalicə alması təkrar yoluxmanın qarşısını almaq üçün vacibdir. Konkret tövsiyəni aşkarlanan törədicinin növünə əsasən ginekoloq verir.
Hamiləlik dövründə müalicə olunmayan servisit doğuş yollarının infeksiyaya qarşı müdafiə funksiyasını zəiflədə bilər və nəzəri olaraq erkən doğuş və ya membranların vaxtından əvvəl cırılması riskini artıra bilər, baxmayaraq ki, bu hər hamilə qadında baş vermir. Ona görə hamiləlik planlaşdırılarkən və ya erkən mərhələdə iltihabın aşkarlanması və təhlükəsiz preparatlarla müalicəsi vacibdir. Müalicə sxemini hamiləliyin müddətini nəzərə alaraq ginekoloq seçir.
Müalicə olunmayan kəskin servisit xroniki formaya keçə bilər, bu zaman əlamətlər zəifləsə də, iltihab prosesi davam edir və yuxarı genital orqanlara (uşaqlıq, borular) yayıla bilər. Bu, uşaqlıq artımlarının iltihabı kimi daha ciddi ağırlaşmaların riskini artırır. Bəzi hallarda uzunmüddətli iltihab uşaqlıq boynunun toxumasında dəyişikliklərə səbəb ola bilər, ona görə müntəzəm ginekoloji müayinədən keçmək və kəskin dövrdə müalicəni sona qədər davam etdirmək tövsiyə olunur.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
