Articulatio genus
Diz oynağı bədənin ən böyük və quruluşca ən mürəkkəb oynağıdır. O, bud və qamış sümüklərini birləşdirir və yeriş zamanı böyük yük daşıyır.
Sistem: Dayaq-hərəkət sistemi
Yerləşməsi
Oynaq budla baldır arasında yerləşir; önündə diz qapağı, arxasında diz çuxuru var.
Quruluşu
| Element | Rolu |
|---|---|
| Bud və qamış sümüklərinin qığırdaqla örtülü səthləri | sürüşmə və yükün ötürülməsi |
| Diz qapağı | dördbaşlı əzələnin gücünü artırır, oynağı öndən qoruyur |
| Menisklər | amortizasiya, yükün paylanması, stabillik |
| Çarpaz bağlar | baldırın önə-arxaya sürüşməsinin qarşısını alır |
| Yan bağlar | yana əyilmənin qarşısını alır |
| Sinovial qişa və bursalar | oynaq mayesi, sürtünmənin azaldılması |
Funksiyası
Diz əsasən bükülüb-açılır; bükülü vəziyyətdə az miqdarda fırlanma da mümkündür. Yeriş, qaçış, pilləkənlə enmə zamanı oynağa düşən yük bədən çəkisindən dəfələrlə çox ola bilər — ona görə artıq çəki qonartrozun əsas risk amillərindəndir.
Nə vaxt ortopedə müraciət etməli
Həkimə müraciət edin
- travmadan sonra diz şişibsə, ayağa basmaq çətindirsə;
- diz «tutulur» (bloklanır) və ya «qaçır» (qeyri-sabitlik);
- oynaq qızarıb, isti və şişkindirsə;
- ağrı həftələrlə davam edir və fəallığı məhdudlaşdırır.
Hissələri
Menisklər
Menisci articulationis genus
Menisklər diz oynağında bud və qamış sümükləri arasında yerləşən aypara formalı qığırdaq lövhələrdir. Onlar yükü paylayır və zərbələri yumşaldır.
Çarpaz bağlar
Ligamenta cruciata genus
Çarpaz bağlar diz oynağının daxilində yerləşən və bir-birini çarpaz kəsən iki möhkəm bağdır. Onlar dizin stabilliyinin əsas təminatçılarıdır.
Diz qapağı
Patella
Diz qapağı dizin önündə yerləşən yastı üçbucaq formalı sümükdür. O, dördbaşlı bud əzələsinin vətəri daxilində yerləşir və dizin açılması üçün ling rolunu…
Suallar və cavablar
Sümüklər və artroz dərəcəsi rentgen ilə; menisklər, bağlar və qığırdaq MRT ilə; maye, bursalar və vətərlər USM ilə qiymətləndirilir. Bəzi hallarda diaqnostik artroskopiya aparılır.
Bədən çəkisinin azaldılması, oynağı əhatə edən əzələləri möhkəmləndirən məşqlər, fizioterapiya; həkimin təyinatı ilə dərman müalicəsi və oynaqdaxili inyeksiyalar. Ağır hallarda endoprotezləşdirmə müzakirə olunur.
Əlaqəli məlumatlar
Xəstəliklər
- Qonartroz
- Diz oynağı menisklərinin zədələnməsi
- Diz oynağı bağlarının zədələnməsi
- Diz oynağının bursiti
- Beyker kistası
- Sinovit
- Hemoartroz
- Diz qapağının çıxığı
- Diz oynağının travmaları
- Şlatter xəstəliyi
- Kyoniq xəstəliyi
- Qoffa xəstəliyi
- Yuvenil idiopatik artrit
- Oynaqların hipermobilliyi sindromu
- Patellofemoral ağrı sindromu
Simptomlar
Müayinə üsulları
İxtisaslar
Bu mövzuda məqalələr
Artroskopiyadan sonra reabilitasiya
Artroskopiya oynaqların diaqnostikası və müalicəsinin azinvaziv endoskopik üsuludur. Onun tətbiqi zamanı kiçik kəsikdən oynağı ətraflı tədqiq etməyə və…
İstiqamət: Reabilitologiya
