Columna vertebralis
Onurğa sütunu bədənin əsas dayağıdır. O, gövdəni və başı saxlayır, onurğa beynini qoruyur və hərəkətlilik təmin edir.
Sistem: Dayaq-hərəkət sistemi
Yerləşməsi
Onurğa sütunu kəllənin əsasından çanağa qədər bədənin arxa orta xətti boyunca uzanır.
Quruluşu
| Şöbə | Fəqərə sayı | Təbii əyrilik |
|---|---|---|
| Boyun | 7 | önə (lordoz) |
| Döş | 12 | arxaya (kifoz) |
| Bel | 5 | önə (lordoz) |
| Oma | 5 (bitişərək oma sümüyünü əmələ gətirir) | arxaya |
| Büzdüm | 3–5 (bitişmiş) | — |
Fəqərələr arasında fəqərəarası disklər, arxa çıxıntıları arasında faset oynaqlar yerləşir; sütunu güclü bağlar və əzələlər möhkəmləndirir. Fəqərələrin dəlikləri onurğa kanalını əmələ gətirir — onurğa beyni burada yerləşir.
Funksiyası
Təbii əyriliklər yay kimi işləyərək yeriş və qaçış zamanı zərbələri yumşaldır. Əyilmə, dönmə və açılma hərəkətləri disklər və faset oynaqlar hesabına baş verir. Əyriliklərin pozulması (skolioz, kifozun artması), disklərin və oynaqların degenerasiyası ağrının ən çox rast gəlinən səbəblərindəndir.
Təhlükəli əlamətlər
Təcili müraciət tələb edən hallar
- bel ağrısı ilə birlikdə sidik və ya nəcis saxlamanın pozulması, aralıqda keyimə;
- ayaqlarda sürətlə artan zəiflik;
- travmadan sonra güclü ağrı;
- hərarət, səbəbsiz arıqlama və ya gecə güclənən ağrı.
Hissələri
Onurğanın boyun şöbəsi
Pars cervicalis columnae vertebralis
Onurğanın boyun şöbəsi yeddi fəqərədən ibarətdir. O, başı saxlayır və ona geniş hərəkət imkanı verir; burada baş beyini qidalandıran fəqərə arteriyaları keçir.
Onurğanın döş şöbəsi
Pars thoracica columnae vertebralis
Onurğanın döş şöbəsi on iki fəqərədən ibarətdir. Qabırğalar bu fəqərələrə birləşir və onlarla birlikdə döş qəfəsini əmələ gətirir.
Onurğanın bel şöbəsi
Pars lumbalis columnae vertebralis
Onurğanın bel şöbəsi beş iri fəqərədən ibarətdir və bədən çəkisinin böyük hissəsini daşıyır. Bel ağrısının ən çox rast gəlinən mənbəyi bu şöbədir.
Oma və büzdüm
Os sacrum et os coccygis
Oma və büzdüm onurğa sütununun aşağı, bitişmiş fəqərələrdən ibarət hissəsidir. Oma sümüyü çanağın arxa divarını təşkil edir və onurğanı çanaqla birləşdirir.
Fəqərəarası disklər
Disci intervertebrales
Fəqərəarası disklər qonşu fəqərələrin cisimləri arasında yerləşən elastik «yastıqcıqlar»dır. Onlar zərbələri yumşaldır və onurğanın hərəkətliliyini təmin edir.
Suallar və cavablar
Xeyr. Əksər bel ağrıları təhlükəli əlamətlər olmadan bir neçə həftəyə yüngülləşir. MRT ağrı uzun sürdükdə, sinir köklərinin sıxılması əlamətləri və ya təhlükəli əlamətlər olduqda təyin edilir.
Müntəzəm fiziki fəallıq, gövdə əzələlərini möhkəmləndirən məşqlər, uzun oturuş zamanı fasilələr, ağır əşyaları düzgün qaldırmaq (dizləri bükərək, yükü bədənə yaxın tutaraq) və normal bədən çəkisi.
Əlaqəli məlumatlar
Xəstəliklər
Müayinə üsulları
Bu mövzuda məqalələr
Travmatologiya-ortopediyada müasir müalicə metodları
Müasir təbabət dayaq-hərəkət aparatının müxtəlif travmalarının və xəstəliklərinin müalicəsində böyük uğurlar qazanır. Elm yerində saymır, yeni işləmələr və…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
