Bel ağrısı istənilən yaşda xəstələrdə yarana bilən tez-tez rast gəlinən simptomdur. Bu səhifədə bel ağrısının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Ginekoloq Nefroloq Nevroloq Onkoloq Revmatoloq Terapevt Travmatoloq-ortoped
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Bel ağrısı istənilən yaşda xəstələrdə yarana bilən tez-tez rast gəlinən simptomdur. O, sümük-əzələ sisteminin və daxili orqanların xəstəliklərinin inkişafından xəbər verə bilər, buna görə diaqnostikanın aparılmasını və narahatlığın əsas səbəbinin aradan qaldırılmasına yönəlmiş müalicənin təyin edilməsini tələb edir.
Növləri
Təhlükəli olmayan və patologiyanın mövcudluğundan xəbər verməyən funksional (qeyri-spesifik) ağrı sindromu növü mövcuddur. Bel — yüksək yüklənmənin düşdüyü, son dərəcə hərəkətli onurğa nahiyəsidir, buna görə ehtiyatsız kəskin hərəkətlər və ya əlverişsiz vəziyyətdə uzun müddət qalmaq spazma, sinir kökünün sıxılmasına səbəb ola bilər. Adətən funksional ağrı müalicə tələb etmir, lakin vəziyyəti yaxşılaşdırmaq üçün insan simptomatik üsullardan istifadə edə bilər.
Simptomatikanın ifadə dərəcəsindən asılı olaraq ağrı ola bilər:
- Kəskin — güclü ifadə olunur, lakin 5-6 həftədən artıq davam etmir;
- Yarımkəskin — kəskinə bənzəyir, lakin 3 aya qədər davam edir;
- Xroniki — tez-tez yaranır və ya 3 aydan çox davam edir.
Hisslərin xarakterinə görə kəskin, sıxıcı, sızıltılı bel ağrısı ayırd edilir. Lakin bu bölgü şərtidir: insanlar ağrını müxtəlif cür hiss edir və eyni hissləri fərqli təsvir edə bilər. Bundan başqa, eyni xəstəlik müxtəlif təzahürlərlə narahatlıq yarada, dəqiq patologiya yerində yerləşə və ya bədənin başqa hissəsinə yayıla bilər.
Səbəbləri
Ağrı sindromu konkret təhrikedici amilin təsirindən sonra yarana bilər:
- Zədə və ya digər növ travma;
- Soyuqlama;
- Isinmədən qaçış və ya tullanma;
- Ağırlıq qaldırma (daha çox — kəskin);
- Rahat olmayan vəziyyətdə oturma və ya uzanma;
- Ağrılı menstruasiya.
Bel nahiyəsində ağrıya səbəb ola biləcək somatik amillərə infeksion xəstəliklər, hormonal dəyişikliklər və hamiləlik daxildir.
Ağrının patoloji təhrikediciləri aşağıdakı sistemlərin xəstəlikləri ola bilər:
- Dayaq-hərəkət sistemi;
- Böyrəklər;
- Mədə-bağırsaq traktı;
- Reproduktiv sistem orqanları.
Bu xəstəliklər gizli irəliləmə və ya sadalanan amillərin təsiri nəticəsində subklinik formadan çıxaraq ilk dəfə üzə çıxa, yaxud növbəti dəfə kəskinləşə bilər.
Bel ağrısı kimi əlamətlə üzləşmə ehtimalı aşağıdakı kateqoriyalarda daha yüksəkdir:
- Bədən çəkisi normadan xeyli çox olanlar;
- Az hərəkətli, oturaq həyat tərzi sürənlər;
- Peşəkar idmançılar;
- Hamilələr;
- Yaşlılar;
- Əvvəllər ağır travma keçirənlər;
- Dayaq-hərəkət sisteminin və böyrəklərin xroniki xəstəliklərindən əziyyət çəkənlər.
Bel ağrısının növünü və inkişaf səbəbini özbaşına müəyyən etmək mümkün deyil. Xəstələr çox vaxt həkimə artıq xəstəliyin ağırlaşmış mərhələsində müraciət edirlər, çünki uzun müddət əlaməti isidici məlhəmlər, gimnastika və ya qeyri-ənənəvi üsullarla aradan qaldırmağa çalışırlar.
Diaqnostika
İlk konsultasiyada həkim xəstədən bel ağrısının ilk dəfə nə vaxt yarandığını, nə qədər tez-tez baş verdiyini və buna hansı hadisələrin (soyuqlama, idman zalında məşq, yuxu) səbəb olduğunu dəqiqləşdirir. Mütəxəssis anamnezi öyrənir, müayinə aparır.
Bel ağrısının daha dəqiq diaqnostikası üçün müayinələr, o cümlədən böyrəklərin USDQ-si (ultrasəs dopplerografiyası), qarın boşluğunun USM-si, böyrəklərin USM-si, bel-oma sümüyü nahiyəsinin KT-si və bel onurğasının rentgeni təyin olunur.
- Qan analizləri: iltihab markerlərini aşkar etmək üçün klinik, böyrəklərin və digər daxili orqanların vəziyyətini qiymətləndirmək üçün biokimyəvi.
- Sidik analizləri: iltihabi prosesləri və böyrək süzülməsinin pozulmasını istisna etmək üçün ümumi; normadan kənarlaşmalar olduqda diaqnostikanın ikinci mərhələsində digər müayinələr təyin olunur: Reberq, Zimnitski, Neçiporenko, üç qablı sınaq.
- Müxtəlif patologiyalara xas dəyişiklikləri aşkar etmək üçün böyrəklərin USM-si, qarın boşluğu orqanlarının USM-si.
- Damar pozğunluqlarını aşkar etmək üçün böyrək arteriyalarının USDQ-si.
- Yırtıqları, törəmələri, degenerativ prosesləri istisna etmək üçün bel onurğasının rentgenoqrafiyası, bel-oma sümüyü nahiyəsinin KT-si, MRT.
Diaqnozu dəqiqləşdirəcək və daha effektiv müalicə proqramı tərtib etməyə kömək edəcək digər müayinə növləri də əlavə olaraq təyin oluna bilər.
Müalicə
Bel ağrısında təyin olunan müalicə patoloji əlamətə səbəb olan amillə bağlıdır. Qeyri-spesifik ağrı sindromunda həkim istirahət və simptomatik vasitələrin qəbulunu tövsiyə edəcək.
Bel ağrısının patoloji mənşəyi olduqda müalicəyə aşağıdakı tədbirlər daxil ola bilər.
- Preparatların qəbulu: uroseptiklər, antibiotiklər, iltihab əleyhinə vasitələr, vitamin kompleksləri, miorelaksantlar.
- Həyat tərzi və qidalanmanın korreksiyası: hərəki fəallığın müvəqqəti məhdudlaşdırılması, müalicəvi bədən tərbiyəsi, bədən çəkisinin tədricən normallaşması üçün pəhrizin seçilməsi.
- Cərrahi müdaxilələr: törəmələrin, böyrək daşlarının çıxarılması, yırtığın müalicəsi.
- Fizioterapevtik prosedurlar: əzələ sisteminə təsir etmək, toxumaların qanla təchizatını yaxşılaşdırmaq üçün cihazlardan istifadə.
Bel ağrısı xroniki xəstəliklərlə bağlıdırsa, həkim residivlərin və təkrar ağırlaşmaların qarşısını almaq üçün tövsiyələr verəcək. Hospitalizasiya yalnız nadir hallarda tələb olunur, lakin xəstəyə müalicənin effektivliyinə nəzarət etmək və ən effektiv üsulları seçmək üçün bir neçə dəfə həkimə müraciət etmək lazım gələ bilər.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Müalicə olmadıqda xəstə nəticələrlə üzləşəcək. Əsas xəstəlik irəliləyəcək, buna görə narahatlıq artacaq, infeksion-iltihabi proseslərdə isə insanın həyatı üçün ciddi təhlükə yarana bilər. İnfeksiya ətraf toxumalara yayılaraq peritonitə, yaxud qana yayılaraq sepsisin inkişafına səbəb ola bilər. Hər iki vəziyyət son dərəcə təhlükəlidir. Bədxassəli şişlərdən söhbət gedirsə, diaqnostika və müalicənin gecikdirilməsi onların böyüməsi və metastazlaşması (orqanizmdə yayılması) riskini artırır.
Bundan əlavə, xroniki ağrı sindromu həyat keyfiyyətinə təsir edir: bir çox insan depressiyaya düşür, öz hisslərinə daimi nəzarət hipoxondriyaya gətirib çıxarır, ağrını azaltmaq cəhdi ilə hərəki fəallığın məhdudlaşdırılması isə əzələ tonusunu azaldır və qan dövranını pisləşdirir.
Hansı həkimə müraciət etməli
Nevroloq Cərrah Travmatoloq-ortoped Nefroloq Ginekoloq Terapevt Onkoloq Revmatoloq
Yadda saxla!
Bel ağrısı kimi əlamət gənc xəstələrdə tez-tez rast gəlinir, çünki çox vaxt artmış fiziki fəallıq, kəskin hərəkətlər və ya ağırlıq qaldırma ilə bağlıdır. Bilmək vacibdir ki, osteoxondrozdan və digər patologiyalardan qaynaqlanan ağrını özbaşına ayırd etmək çətindir. Sağlamlığa zərər verməmək üçün 1 sutkadan artıq davam edən narahatlıq yarandıqda həkim qəbuluna gəlmək, müayinədən keçmək, USM etdirmək və sidik analizi vermək lazımdır. Bu, narahatlığın səbəbini dəqiq müəyyən etməyə, effektiv müalicə üsulu seçməyə və vəziyyəti ağırlaşdıra biləcək amilləri istisna etməyə imkan verəcək. Özünümüalicə cəhdlərinin həmişə effektiv olmadığını yadda saxlamaq çox vacibdir. Bəzi hallarda bu cəhdlər təkcə ağrını aradan qaldırmır, hətta vəziyyəti ağırlaşdıra bilər.
Suallar və cavablar
Hamiləlik dövründə qadının orqanizmi hormonal dəyişikliklər, bədən çəkisinin artması və digər amillər səbəbindən yüksək yükə məruz qalır. Buna görə bir çox xroniki xəstəlik (dayaq-hərəkət sisteminin, böyrəklərin və digər daxili orqanların) kəskinləşir. Lakin hamiləlik zamanı bel ağrısının daha çox yayılmış səbəbi çəkinin artması və ağırlıq mərkəzinin sürüşməsidir.
Bərkidici korsetlərdən peşəkar idmançılar ağırlıq qaldırma ilə bağlı məşqlər zamanı istifadə edir. Onları daim taxmaq olmaz: bu, əzələ atrofiyasına gətirib çıxarır və ağrı sindromu ilə üzləşmə riskini xeyli artırır.
