Qırmızı gözlər həkimə müraciət səbəblərindən biridir. Bu səhifədə qırmızı gözlərin səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Allerqoloq İnfeksionist Oftalmoloq Terapevt
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Qırmızı gözlər həkimə müraciət səbəblərindən biridir. Bu vəziyyətdə normada ağ rəngdə olan sklera çəhrayımtıl rəng alır. Bunun səbəbi qan damarlarının diametrinin artması və ya onların zədələnməsidir. Bu vəziyyət həm müvəqqəti və zərərsiz ola bilər, həm də oftalmoloji patologiyanın əlaməti ola bilər. Qızarmaya qaşınma, yanma, yad cisim hissi, göz yaşarması və ya görmə funksiyalarının zəifləməsi müşayiət edə bilər.
Növləri
Gözlərin qızarması müxtəlif formada özünü göstərə bilər:
- Diffuz — ağ qişanın bütün səthini əhatə edir;
- Lokal — yalnız müəyyən bir sahə qızarır;
- Damar naxışı ilə — genişlənmiş kapilyarların xətti görünür;
- Qansızma ilə — göz altında və/və ya ağ qişada qırmızı ləkənin olması;
- Ifrazatla — çox zaman xəstəliyin infeksion formalarına işarə edir.
Səbəbləri
Gözlərin qızarması görmə analizatorunun yorulması ilə bağlı ola bilər. Bu halda sklera qişasının normal rənginin bərpası üçün yalnız istirahət kifayətdir. Lakin tez-tez elə hallar olur ki, qırmızı gözlər müalicə tələb edən patoloji prosesin əlamətidir. Gözlərin niyə qızardığını anlamaq üçün şəraiti, orqanizmin ümumi vəziyyətini və əlaqəli klinik simptomları nəzərə almaq vacibdir.
Gözlərin qızarmasının ən aktual səbəbləri:
- Kompüterdə uzun müddət işləyərkən göz yorğunluğu. Göz əzələlərinin uzun sürən gərginliyi, xüsusilə kifayət qədər olmayan işıqlanma şəraitində, arterial damarların genişlənməsi ilə müşayiət olunur. Vizual olaraq bu qızarma kimi müəyyən edilir.
- Yuxusuzluq və ümumi yorğunluq. Xroniki yuxusuzluq və fiziki tükənmə damarların tonusunu azaldır, gözlərdə qızarma və «qum» hissi yaradır.
- Yad cismin düşməsi. Hətta kiçik bir toz zərrəsi belə yad cisim rolunu oynayır, göz ondan xilas olmağa çalışır. Bu qoruyucu mexanizm damarları aktivləşdirir.
- Quru hava və ya tüstülü otaqlar. Selikli qişanın tütün tüstüsü, toz və ya kondisioner havası ilə təması konyunktiva qişasını qurudur, onun qoruyucu funksiyalarını pozur.
- Tozcuqlara, toza, kosmetikaya allergik dözümsüzlük.
- İnfeksion iltihab. Viruslar və ya bakteriyalar gözün selikli qişasına düşərək infeksion iltihabı (konyunktivit) başladır. Bu, yetkinlərdə və uşaqlarda qırmızı gözlərin tez-tez rast gəlinən səbəblərindən biridir.
- Göz qişalarının zədələnməsi. Mexaniki travma və ya yanıq konyunktiva damarlarını zədələyə bilər. Xəstəni təkcə qızarma deyil, ağrı da narahat edir. Zərbədən sonra qızarma gözlərin altında da ola bilər.
- Yüksək göz daxili təzyiq. Qlaukomada və ya göz daxili təzyiqin sıçrayışlarında damarlar genişlənmiş və kövrək olur, bu da gözlərin qızarmasına səbəb olur.
- Kimyəvi yanıqlar və ya qıcıqlanmalar. Bu halda qızarmanın səbəbi məişət kimyası, dezinfeksiyaedici vasitələr və ya digər aqressiv kimyəvi maddələr olur. Kimyəvi göz yanığı şübhəsi olduqda gözü təmiz su ilə yumaq və dərhal təcili tibbi yardıma müraciət etmək lazımdır.
- Kontakt linzaların taxılması. Linzaların düzgün taxılmaması, gigiyena qaydalarına əməl edilməməsi və ya uzun müddət, o cümlədən gecə taxılması qişaların quruluğuna və qıcıqlanmasına səbəb olur.
Bir sıra hallarda gözlərdəki qırmızı damarların dəqiq səbəbini müəyyən etmək çətindir. Bu, yalnız geniş oftalmoloji müayinədən sonra mümkün olur. Göz almalarının davamlı və ya müntəzəm təkrarlanan qızarması zamanı oftalmoloqa müraciəti gecikdirməmək daha yaxşıdır.
Diaqnostika
Qırmızı gözlərin səbəbini dəqiqləşdirmək üçün oftalmoloq göz strukturlarını vizual müayinə edir və əlavə diaqnostika (analizlər, tonometriya, göz USM-i, göz dibinin biomikroskopiyası, kanalikulyar sınaq, oftalmoskopiya və s.) təyin edir. Bu yanaşma zərərsiz qıcıqlanmanı başlanğıc mərhələdəki xəstəlikdən fərqləndirməyə kömək edir.
Biomikroskopiya gözün səthini ətraflı nəzərdən keçirməyə imkan verir. Tonometriya göz daxilindəki maye təzyiqini ölçməyə və qlaukomanı istisna etməyə kömək edir. Allergik sınaqlar qızarmanın allergik xarakter daşıması şübhə olunduqda aktualdır.
Müalicə
Qırmızı gözlərin müalicəsi xüsusiyyətləri səbəbkar amilin xarakterinə görə müəyyən edilir. Oftalmoloqlar ümumi tövsiyələrə əməl etməyi məsləhət görür — göz gigiyenasına riayət etmək, gözləri ovuşdurmamaq və mümkün qədər qıcıqlandırıcı amillərlə təmasdan qaçmaq. Həmçinin görmə orqanlarının yükünü azaltmaq vacibdir — ekran qarşısında keçirilən vaxtı məhdudlaşdırmaq, oxuyarkən və işləyərkən kifayət qədər işıqlandırma təmin etmək.
Narahatlığı aradan qaldırmaq və qızarmanı azaltmaq üçün aşağıdakı dərman vasitələri təyin oluna bilər:
- Iltihabi prosesi aradan qaldırmaq üçün yerli və ya sistemli steroid olmayan iltihab əleyhinə vasitələr;
- Konyunktival qişanın quruluğunda süni göz yaşı damcılarının istifadəsi;
- Allergik qızarmada antihistaminlər;
- Infeksiyalarda mikrob əleyhinə məlhəm və damcılar;
- Qlaukomada göz daxili təzyiqi azaldan preparatlar;
- Allergenlərin, qıcıqlandırıcı maddələrin və digər provokasiyaedici amillərin aradan qaldırılması.
Hər bir halda müalicə fərdi seçilir:
- Konyunktivitdə mikrob əleyhinə və ya antiseptik təsirli damcılar, yuma prosedurları istifadə olunur.
- Blefaritdə qapaqların müntəzəm gigiyenası, xüsusi təmizləyici vasitələrdən istifadə tələb olunur.
- Keratit oftalmoloqun təcili müdaxiləsini tələb edir, tez-tez damcı və məlhəmlərdən istifadə olunur.
- Qlaukomada göz daxili təzyiqi azaldan preparatlar təyin edilir.
- Allergiyada allergenlə təmasın aradan qaldırılması və antihistamin vasitələrin tətbiqi vacibdir.
- Quru göz sindromu nəmləndirici damcıların müntəzəm damızdırılması ilə müalicə olunur.
- Uveit və arpacıqda fərdi iltihab əleyhinə və ya antibakterial müalicə təyin edilir.
Özbaşına müalicə vəziyyəti ağırlaşdıra bilər, buna görə gözlərin qızarması əlamətləri yarandıqda həkimə müraciət etmək tövsiyə olunur.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Gözlərin qızarması nəzərə alınmasa və vaxtında müalicəyə başlanılmasa, bu ciddi ağırlaşmaların inkişafına səbəb ola bilər. Lazımi müalicə olmadan hətta cüzi iltihab belə təmas yolu ilə gözün digər hissələrinə keçə bilər. Bu, ağırlaşmaların yeganə təhlükəsi deyil.
- Yaxınlıqdakı göz strukturlarının — qüzehli qişa, buynuz qişa və s. — prosesə cəlb olunması toxumalarda geri dönməz proseslərə səbəb ola bilər. Bu isə görmə funksiyalarının əhəmiyyətli dərəcədə pisləşməsinə gətirib çıxara bilər.
- Daimi qıcıqlanma görmə kəskinliyini azaldır və görmə diskomfortu yaradır.
- Uzun sürən keratit buynuz qişada çapıq əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər. O, az şəffaf olur və işıq şüalarını düzgün sındırmır, bu da görməni pisləşdirir.
- Qıcıqlanmanın səbəbi aradan qaldırılmasa, xroniki diskomfort və göz quruluğu yaranır. Gözün səthi kifayət qədər nəmlənmir, qum hissi, yanğı, sancı əmələ gəlir.
- İmmunitetin kəskin zəifləməsi zamanı gözdəki infeksion agentlər qan və limfa axını ilə göz çuxuruna və beynə keçə bilər. Bu proses göz çuxuru daxili və beyindaxili abseslərin əmələ gəlməsi ilə müşayiət oluna bilər.
- Qlaukomanın vaxtında müalicə edilməməsi nəticəsində tam görmə itkisi baş verə bilər. Artan göz daxili təzyiq görmə sinirinin liflərinin atrofiyasına səbəb olur. Buna görə gözdə istənilən qızarma və ağrı təcili oftalmoloq məsləhətini tələb edir.
Hansı həkimə müraciət etməli
Gözlər qızardıqda özünü müalicə etmək deyil, tibbi yardıma müraciət etmək vacibdir. Səbəb amillərindən asılı olaraq təkcə oftalmoloqun deyil, digər mütəxəssislərin də məsləhəti tələb oluna bilər. Uşaqda gözlər qızarıbsa, uşaq profilli həkimlər cəlb olunur.
Yadda saxla!
Gözlərin qızarması həmişə sadəcə kosmetik qüsur deyil. Yadda saxlamaq vacibdir ki, bu əlamət ciddi xəstəliyin ilk əlaməti ola bilər. Qızarmaya ağrı, görmənin zəifləməsi, işığa həssaslıq və ya irinli ifrazat əlavə olunarsa, xüsusilə diqqətli olmaq lazımdır. Müayinə və müalicəyə nə qədər tez başlanılsa, ağırlaşmalardan qaçmaq şansı bir o qədər yüksək olur. Həkim təyinatı olmadan özbaşına müalicə seçmək və gözün qızarmasına qarşı damcılardan istifadə etmək məsləhət görülmür. Ən yaxşı nəticəyə çatmaq üçün differensial (məqsədyönlü) yanaşma vacibdir.
Suallar və cavablar
Səbəbi dəqiqləşdirmək üçün həkimə müraciət etmək vacibdir. Fayda əvəzinə zərər verə biləcək damcıları özbaşına damızdırmaq olmaz.
Nəmləndirici damcılar müvəqqəti kömək edə bilər. Ancaq sonradan səbəbi araşdırmaq və məqsədyönlü müalicəyə başlamaq üçün həkimə müraciət etmək lazımdır.
Bu vəziyyətdə pediatra və ya oftalmoloqa müraciət etmək lazımdır. Qızarmanın səbəbləri müxtəlif ola bilər və müvafiq olaraq differensial müalicə tələb edir.
