Hematometra — bu, axın yollarının tıxanması ilə əlaqəli olaraq uşaqlıq boşluğunda qan toplanması ilə xarakterizə olunan patoloji vəziyyətdir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Uşaqlıq boşluğunda qan yığılması
- uşaqlıqda hematoma
Xəstəlik haqqında
Hematometra ən çox qazanılmış ağırlaşma olur. Bu vəziyyət erkən postabort və doğuşdan sonrakı dövrdə, eləcə də uşaqlıqdaxili spiral qoyulduqdan sonra növbəti menstruasiya zamanı inkişaf edə bilər. Uşaqlıq boşluğunda qanın toplanmasına gətirib çıxaran birbaşa mexanizmlər bunlardır:
- Uşaqlıq boynunu onun cisminə ayıran daxili dəliyin həddindən artıq spazmı (ən çox bu patogenetik variant postabort və doğuşdan sonrakı dövrdə müşahidə olunur);
- Uşaqlıqdaxili möhtəviyyatın axınını pozan birləşdirici toxuma saplarının inkişafı (adətən bu mexanizm uşaqlıqdaxili spiral qoyulduqdan sonra, uşaqlıq boşluğunun diaqnostik qaşınmasından sonra, xroniki endometrit fonunda baş verir).
Qadında cinsiyyət orqanlarının anomaliyaları fonunda inkişaf edən hematometra birləşdirici toxuma membranının olması ilə əlaqədardır. O, uşaqlıq ilə servikal kanal arasında təbii əlaqəni pozur.
Qadında hematometranın müalicəsi onun inkişaf səbəbi ilə müəyyən edilir. Bəzi hallarda uşaqlığın boşalmasını dərmanla stimullaşdırmaq kifayət edir, digərlərində isə servikal kanal buji ilə genişləndirilir.
Səbəbləri
Hematometra aşağıdakı halların ağırlaşması kimi inkişaf edə bilər:
- Spontan və ya süni abort, o zaman servikal kanal vaxtından əvvəl spazmlaşır;
- Uşaqlıqdaxili spiralın qoyulması;
- Doğuşdan sonrakı dövr;
- Uşaqlıq boşluğunun və boyun kanalının diaqnostik qaşınması;
- Histerorezektoskopiya – endoskopik texnikadan istifadə etməklə vaginal yolla poliplərin və submukoz miomatoz düyünlərin çıxarılması;
- Histeroskopiya – uşaqlıq boşluğunun endoskopik müayinəsi;
- Cinsiyyət orqanlarının inkişaf anomaliyaları – servikal kanalın atreziyası (bitişməsi), qızlıq pərdəsinin dəliyinin bitişməsi;
- Uşaqlıq cisminin və boynunun iltihabi xəstəlikləri, bu zaman birləşdirici toxuma arta bilər və bununla da menstrual qanın çıxış yolları bloklanır.
Təsnifat
Hematometra aşağıdakı növlərə təsnif edilə bilər:
- Postabort;
- Doğuşdan sonrakı;
- Posttravmatik (uşaqlıq boşluğunun qaşınmasından, histeroskopiyadan sonra);
- Iltihabi (xroniki endometritdən sonra);
- Inkişaf anomaliyaları ilə əlaqəli.
Klinik mənzərə
Hematometranın klinik əlamətləri aşağıdakı simptomokomplekslə təzahür edə bilər:
- Qarının aşağı hissələrində spazm xarakterli ağrılar;
- Menstrual qanın və ya doğuşdan/abortdan sonra qanlı ifrazatın axınının olmaması;
- Bədən temperaturunun subfebril göstəricilərə qədər yüksəlməsi.
Qan vaginada yaşayan şərti-patogen flora üçün yaxşı qidalanma mühitidir, buna görə hematometra fonunda iltihabi prosesin (kəskin endometritin) inkişaf riski artır. Bu vəziyyət aşağıdakı simptomlarla təzahür edir:
- Qarının aşağı hissəsində ağrıların güclənməsi;
- Xoşagəlməz qoxulu vaginal ifrazatın yaranması;
- Bədən temperaturunun əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlməsi;
- Intoksikasiya əlamətləri – susuzluq, ümumi zəiflik, ürək ritminin tezləşməsi.
Bəzi hallarda uşaqlıq boşluğunda qanın toplanması aşağıdakı vəziyyətlərlə birləşə bilər:
- Hematokolpos – vaginada qanın toplanması (bu simptom qızlıq pərdəsinin dəliyinin tutulması üçün xarakterikdir);
- Hematosalpinks – uşaqlıq borularında qanın toplanmasıdır (aybaşı qanının uşaqlıq boşluğundan geriyə atılması zamanı inkişaf edə bilər).
Hematometra fonunda yalançı amenoreya ola bilər, belə ki, görünən qanlı ifrazat yoxdur, lakin uşaqlıq sikli pozulmur. Yalnız qanın servikal kanal vasitəsilə çıxışı pozulur. Diaqnozun qoyulmasında yaxın vaxtlarda uşaqlıqdaxili müdaxilə barədə anamnestik məlumat əhəmiyyətli kömək göstərir.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Gematometra diaqnozunu aşağıdakı üsullar təsdiqləməyə imkan verir:
- Vaginal müayinə – palpasiya zamanı ağrılı olan, yumşaq-elastik konsistensiyalı böyümüş uşaqlıq aşkar edilir;
- Ultrasəs müayinəsi – uşaqlıq boşluğunda hipoexogen tərkib müəyyən olunur, uşaqlığın ölçüləri artır (hematokolpos və hematosalpinksdə müvafiq dəyişikliklər vaginada və uşaqlıq borusunda müəyyən edilir).
Vaginal və ultrasəs müayinəsi zamanı əldə edilmiş məlumatlar əsasında ginekoloq gematometra diaqnozu qoyur. Bunun təsdiqi üçün uşaqlıq boşluğunun zondlanması aparılır. Kiçik ginekoloji zond ehtiyatla uşaqlıq boşluğuna yeridilir. Gematometrianın obyektiv əlaməti servikal kanaldan xaric olan tünd qanın alınmasıdır.
Xidmətlər
Müalicə
Gematometranın müalicəsi bu vəziyyəti yaradan patoloji prosesin xarakterindən asılıdır. Bəzi pasiyentlər üçün konservativ terapiya daha münasibdir, digərləri üçün isə azinvaziv müdaxilə tələb olunur.
Gematometra inkişaf etdikdə konservativ taktika adətən doğuşdan sonrakı və abortdan sonrakı dövrdə tətbiq olunur. Həkim maye qanı və qan laxtalarını çıxarmağa imkan verən güclü uterotonik terapiya təyin edir. Müalicənin effektivliyi vaginal və ultrasəs müayinəsi məlumatlarına əsasən qiymətləndirilir. Əgər konservativ taktika az effektli olubsa, uşaqlıq boşluğunun aspirasiya edilməsi göstərilir.
Azinvaziv cərrahi müdaxilə gematometra daxili dəlik nahiyəsindəki bitişik prosesin ağırlaşması kimi inkişaf etdiyi hallarda tövsiyə olunur. Bu halda servikal kanalın bujlanması məsləhət görülür. Prosedur yerli ağrısızlaşdırma altında və ya qısa müddətli venadaxili sedasiya altında aparıla bilər. Pasiyent ginekoloji kresloda yerləşdirilir. Həkim uşaqlıq boynunu aşkara çıxarır və onu diqqətlə gülləvari maşalarla fiksə edir. Ginekoloji zond vasitəsilə uşaqlığın uzunluğu müəyyən edilir. Sonra xüsusi Hegar genişləndiriciləri ilə servikal kanalın açılması aparılır. Bu alətlər mümkün zədələnmədən qaçmaq üçün çox ehtiyatla daxili dəliyin arxasından uşaqlıq boşluğuna irəlilədilir. Kanal kifayət qədər açıldıqdan sonra uşaqlıqdan tünd qan xaric olur.
Bəzi hallarda, xüsusilə gematometra fonunda endometrit inkişaf etdikdə, infeksiyalaşmış qanın vakuum-aspirasiyası aparılır. Bunun üçün servikal kanal genişləndirildikdən sonra xüsusi cihazla mənfi təzyiq zonası yaradılır ki, bu da toplanmış qan laxtalarının çıxarılmasına imkan verir. Prosedur uşaqlıq boşluğunun antiseptik işlənməsi ilə başa çata bilər.
Reabilitasiya
Uşaqlıq boşluğunun toplanmış qandan boşaldılmasından sonra qadına aşağıdakı qaydalara riayət etmək tövsiyə olunur:
- 5 kq-dan artıq çəkilərin qaldırılmasından imtina etmək;
- Cinsi həyatı istisna etmək;
- Günəşlənməmək, isti vanna qəbul etməmək və sauna, hamama getməmək.
Məhdudiyyətlər nəzarət ginekoloji müayinədən sonra, həkim bərpa dövrünün düzgün gedişinə əmin olduqda aradan qaldırıla bilər.
Əgər hematometra iltihabi proseslə ağırlaşıbsa, uşaqlıq boşluğunun boşaldılması ilə eyni vaxtda antimikrob və iltihabəleyhinə terapiya təyin olunur.
Profilaktika
Hematometra – bu həmişə ikincili prosesdir. Buna görə də, uşaqlıq boşluğunda qanın toplanmasının profilaktikası süni abortların qarşısının alınmasından və uşaqlıq daxili müdaxilələrdən imtina etməkdən ibarətdir (əgər başqa alternativ mövcuddursa). Əgər uşaqlıq boşluğunun qaşınması, müalicəvi və ya diaqnostik histeroskopiya aparılmış, doğuş baş vermişdirsə, o zaman ginekoloqun tövsiyələrinə ciddi riayət etmək vacibdir. Onlar bərpa dövrünün rahat keçməsi üçün şərait yaradılmasına imkan verəcəkdir.
Cinsiyyət orqanlarının inkişaf anomaliyaları fonunda hematometranın riskini azaltmaq mümkün deyil. Vaxtında diaqnostika və uşaqlıqdan qanın axınının təmin edilməsi vacibdir.
Yadda saxla!
Spontan inkişaf edən hematosalpinx kəskin qarının səbəbi ola bilər. Gematometra zamanı uşaqlıqdan qanın retroqrad istiqamətdə, yəni uşaqlıq boruları istiqamətində geri axması onların genişlənməsinə və orta dərəcəli çəkici ağrıların yaranmasına gətirib çıxarır. Lakin tezliklə borunun kiçik mənfəzi qanla dolur və o, qarın boşluğuna axmağa başlayır. Bunun fonunda periton qıcıqlanması əlamətləri əmələ gəlir – ağrı hisslərinin güclənməsi, onların düz bağırsağa və ayağa irradiasiyası, qarın ön divarı əzələlərinin gərginliyi, ümumi vəziyyətin pisləşməsi.
Kiçik çanağın USM-i zamanı sərbəst maye aşkar olunur. Onun xarakterini təsdiqləmək üçün kuldosentez – arxa vaginal tağ vasitəsilə qarın boşluğunun punksiyası aparılır. Qanın alınması təcili əməliyyat üçün göstəriş kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin gematometra fonunda hematosalpinxdə qanaxma həmişə cüzidir və servikal kanalın bujlanmasından sonra dayanır. Mümkün diaqnostik səhvlərdən qaçmaq üçün ginekoloqa gematometra ilə nəticələnə bilən əvvəllər aparılmış hər hansı uşaqlıq daxili müdaxilələr barədə məlumat verilməlidir.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə ilə ginekoloq məşğul olur.
Gematometranın inkişafı iltihabi prosesin, o cümlədən piometranın – uşaqlıq boşluğunda irinli eksudatın toplanmasının risklərini artırır.
Piometranın müalicəsi yalnız cərrahi yolla aparılır. Uşaqlıq divarlarının əhəmiyyətli dərəcədə zədələnməsi zamanı ekstirpasiya – uşaqlığın cismi və boynunun çıxarılması göstərişdir. Bu, vaxtında aparılan gematometra müalicəsi ilə qarşısı alına bilən əlillik yaradan əməliyyatdır.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
