Hidrosalpinks — uşaqlıq borusunun mənfəzində onun fimbrial hissəsinin tıxanması ilə əlaqədar ifrazatın toplanmasıdır. Xəstəlik iltihabi xarakter daşıyır.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Boruda maye yığılması
Xəstəlik haqqında
Uşaqlıq borusu bir tərəfdən uşaqlıq boşluğu ilə birləşən, digər tərəfdən isə fimbrial ucu ilə sərbəst şəkildə qarın boşluğuna açılan silindrik törəmədir. Uşaqlıq borusunun daxili səthi selikli qişa ilə örtülüdür, onun tərkibində selik hasil edən vəzi hüceyrələri vardır. Boru obliterasiya olunmadıqda əmələ gələn ifrazat kirpikciklərin yönəlmiş hərəkətləri sayəsində (selikli qişanı örtən epitel hüceyrələrinin çıxıntıları) sərbəst şəkildə uşaqlığa axır.
İltihabi proses zamanı borunun mənfəzində mayenin toplanması üçün şərait yaranır.
Hidrosalpinksdə uşaqlıq da patoloji prosesə cəlb oluna bilər. Belə ki, çox vaxt borunun iltihabı ilə birlikdə xroniki, lənggedişli endometrit diaqnozu qoyulur.
Hidrosalpinksin patogenetik amilləri bunlardır:
- Kirpikcikli nəqliyyatın bloklanmasının pozulması (kirpikciklərin funksional qeyri-aktivliyi);
- Yalnız selikdən deyil, həm də damar divarı vasitəsilə plazmanın sızması zamanı əmələ gələn iltihabi eksudatdan ibarət olan mayenin artmış əmələ gəlməsi;
- Fimbriyal hissədə bitişmələrin əmələ gəlməsi zamanı uşaqlıq borusunun qarın boşluğuna boşalmasının pozulması, bu da onun obliterasiyasına səbəb olur.
Toplanmış maye borunun divarlarına mexaniki təzyiq göstərir ki, bu da onların nazilməsinə və funksional vəziyyətin daha da pozulmasına gətirib çıxarır. Normada boru yumurta hüceyrəsinin mayalanma yeri olub, oradan o, kirpikciklərin hərəkətləri sayəsində uşaqlıq boşluğuna enir və desidual dəyişilmiş endometriyuma implantasiya olunur. Hidrosalpinksdə bu proses pozulur – qadında çox vaxt boru-peritoneal sonsuzluq forması inkişaf edir. Onun gedişinin ağırlığı təkcə borunun mənfəzdaxili vəziyyəti ilə deyil, həm də xaricdən sıxılma imkanları ilə (əmələ gəlmiş periton bitişmələri) müəyyən olunur.
Səbəbləri
Hidrosalpinksin bilavasitə səbəbi infeksiyadır. Spesifik törədicilər rolunda xlamidiyalar, trixomonadalar, viruslar, mikoplazmalar və digərləri çıxış edə bilər. Bəzi hallarda hidrosalpinksin inkişafına şərti-patogen qeyri-spesifik mikroorqanizmlər səbəb ola bilər; onlar daim uşaqlıq yolunda yaşayırlar, lakin orqanizmin müdafiə qüvvələrinin azalması zamanı iltihabi proses yarada bilərlər.
Hidrosalpinksin yaranma ehtimalını artıra bilən risk amilləri bunlardır:
- Cinsi partnyorların tez-tez dəyişdirilməsi;
- Prezervativdən istifadə etmədən cinsi həyata erkən başlama;
- Uşaqlıq yolunun mikrob mənzərəsini pozan yanaşı xəstəliklər;
- Uşaqlıq yolunun yuyulması;
- Həkim təyinatı olmadan antibakterial preparatların qəbulu;
- Qeyri-ənənəvi cinsi əlaqə növlərinin praktikası;
- Kortikosteroidlərin və immuniteti basdıran digər preparatların qəbulu.
Təsnifat
Hidrosalpinks xəstəliyi aşağıdakı siniflərə təsnif edilə bilər:
- Sadə, bu zaman bütün boru genişlənir və bir boşluq təşkil edir;
- Follikulyar – genişlənmiş boru birləşdirici toxuma telləri ilə bir neçə hissəyə bölünür;
- Ventilyasiyalı – borunun qarın boşluğu tərəfinə və ya uşaqlıq boşluğuna vaxtaşırı boşalması baş verir.
Patoloji prosesin yayılmasından asılı olaraq birtərəfli və ya ikitərəfli hidrosalpinks fərqləndirilir.
Klinik mənzərə
Hidrosalpinksin klinik əlamətləri uzun müddət olmaya bilər, çünki inkişaf edən salpingit əsasən xroniki lənggedişli gedişə malik olur. Lakin bəzi qadınlar aşağıdakı simptomları qeyd edə bilərlər:
- Qarnın aşağı hissələrində yüngül ağrılar və ya narahatlıq;
- Aybaşı siklinin pozulması;
- Aybaşılararası qanlı ifrazat;
- Cinsi orqanlardan xoşagəlməz qoxulu ifrazat;
- Cinsi əlaqə zamanı uşaqlıq yolunda ağrı və narahatlıq.
Əgər hidrosalpinks irinləyirsə, qadının ümumi vəziyyəti xeyli pisləşir. Bədən temperaturu yüksəlir, ağrılar yaranır və ya güclənir, uşaqlıq yolundan ifrazat çox vaxt irinli xarakter daşıyır. Ümumi qan analizində leykositlərin səviyyəsinin artması, eritrositlərin çökmə sürətinin sürətlənməsi müəyyən edilir. Vaginal müayinə zədələnmiş tərəfdə kəskin ağrını aşkar edir.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Vaginal bimanuar müayinə aparılarkən, adneksalar nahiyəsində yumşaq-elastik törəmə müəyyən edilərsə və ona basdıqda həssas və ya ağrılı olarsa, hidrosalpinksdən şübhələnmək olar. İltihabi proses uzun müddət davam etdikdə, törəmənin konturları qeyri-müəyyənləşə bilər, çünki peritubal bitişmələr inkişaf edir.
Hidrosalpinksin yekun diaqnozu adətən ultrasəs müayinəsi ilə qoyulur. Exoqrammada bir və ya hər iki tərəfdə maye ilə dolu böyümüş boru müəyyən edilir (aneoxogen tərkib). Maye homogen ola bilər və ya süspensiya ehtiva edir. Sadə hidrosalpinksdə boru nazik divarlı kisəvari törəmə şəklində müəyyən olunur, onun divarlarında tez-tez qan axını pozulur ki, bu da doppleroqrafik müayinənin məlumatları ilə təsdiqlənir. Follikulyar hidrosalpinksdə zədələnmiş boru nazik arakəsmələrlə bölünmüş çoxkameralı törəmə kimi görünür; bu arakəsmələr birləşdirici toxuma şırımlarını təmsil edir. Hidrosalpinks nə qədər uzun müddət mövcud olarsa və ya iltihabi prosesin gedişi nə qədər aqressiv olarsa, çoxkameralı törəmənin formalaşma riski bir o qədər yüksək olur.
Hidrosalpinksin diaqnozu qoyulduqdan sonra, ginekoloq bu patologiyanın inkişafının ən ehtimal olunan səbəbini aşkar etməyə imkan verən müayinə təyin edir. Laborator diaqnostika proqramı aşağıdakı istiqamətlər üzrə aparıla bilər:
- vaginal mikrobiotanın PZR analizi yüksək həssas testinin köməyi ilə vaginanın mikrob mənzərəsinin qiymətləndirilməsi;
- Uşaqlıq boşluğundan aspiratın və vaginanın arxa tağından ifrazatın bakterioloji müayinəsi;
- Spesifik törədiciləri müəyyən etmək üçün PZR testi.
Ən dəqiq nəticələri, müayinə diaqnostik laparoskopiya zamanı əldə olunmuş materialla aparıldıqda almaq olar. Lakin praktikada bu, çətin həyata keçirilən bir vəzifədir.
Müalicə
Hidrosalpinksin müalicəsi konservativ tədbirlərlə başlayır. Əgər onlar effektli olmazsa, laparoskopik müdaxilənin aparılması məsələsi həll edilir.
Konservativ müalicə laborator müayinənin nəticələrinə əsasən seçilir; bu müayinə iltihabi prosesin ən ehtimal olunan səbəbini müəyyən etməyə imkan verir. Müalicə proqramına aşağıdakı preparatlar daxil ola bilər:
- Səbəbkar bakteriyalara, viruslara və ya ibtidailərə qarşı yönəlmiş antimikrob vasitələr;
- Immun müdafiənin aktivliyini yaxşılaşdıran immunomodulyator preparatlar;
- Ikinci dərəcəli zədələnmələrin qarşısını alan iltihabəleyhinə dərmanlar;
- Maddələr mübadiləsi proseslərinin gedişini yaxşılaşdıran vitamin-mineral kompleksləri.
İltihabi proses sakitləşdikdən sonra fərdi seçilmiş fizioterapiya prosedurları kompleksi faydalı olur.
Əgər qadın hamiləliyi planlaşdırırsa və hidrosalpinksin konservativ müalicəsi uğursuz olubsa, cərrahi müdaxilə məsələsi həll edilir. Klinik vəziyyət nəzərə alınaraq aşağıdakı əməliyyat növləri təklif oluna bilər:
- Orqanqoruyucu – uşaqlıq borusunun plastikası. Cərrah bitişmələri ayırır, mayeni xaric edir və orqanın keçiriciliyini bərpa edir.
- Orqanı aparan – tubektomiya. Əgər boru çox dəyişmişdirsə, onun tam çıxarılması aparılır. EKV-yə hazırlıq çərçivəsində bu, uşaqlıqdan kənar hamiləliyin qarşısını almağa və xroniki infeksiya ocağını aradan qaldırmağa imkan verir.
Uşaqlıq borusunun plastikası və tubektomiya müasir ginekologiyada laparoskopik girişlə icra olunur. Ginekoloq ön qarın divarında 3 kiçik deşik açır, onların vasitəsilə alətləri daxil edir. Bütün manipulyasiyalar ehtiyatla aparılır ki, bu da yanaşı yerləşən toxumaların zədələnməsinin qarşısını almağa imkan verir. Laparoskopik müdaxilədən sonrakı əməliyyatdan sonrakı bərpa ənənəvi boşluq əməliyyatından sonra olduğundan daha tez və daha komfortlu keçir.
Reabilitasiya
Mühafizəkar müalicədən və ya uşaqlıq borusunun plastikası əməliyyatından sonra bitişmələrin əmələ gəlməsi riskini azaltmaq üçün fizioterapevtik prosedurlar kursu tövsiyə olunur. Onlar orqanın funksional vəziyyətini yaxşılaşdırmağa imkan verəcək.
Profilaktika
Hidrosalpinks əmələ gəlmə riskini azaltmağa aşağıdakı tədbirlər kömək edə bilər:
- Cinsi infeksiyalardan qorunma – daimi tərəfdaş olmadıqda prezervativdən istifadə, mikrobioloji analizlərin müntəzəm verilməsi;
- Vaginal mikrofloranın sağlamlığının qorunması – intim gigiyena qaydalarına riayət edilməsi, yuyunma üçün zəif turşulu pH səviyyəsinə malik yuyucu vasitələrdən istifadə, mikrofloranın yuyulmasına səbəb olan vaginal duşlamadan imtina;
- Reproduktiv sistemdə mümkün pozğunluqların vaxtında aşkarlanması üçün ginekoloqa müntəzəm müraciət.
Yadda saxla!
Hidrosalpinks çox vaxt uzun müddət özünü heç cür büruzə vermir. Lakin iltihabi prosesin başlanğıcı ilə yaranmış uşaqlıq borusunun patoloji dəyişiklikləri durmadan proqressivləşir. Müəyyən mərhələdə onlar “geri dönüş nöqtəsinə” çata bilər ki, bu zaman keçiriciliyi bərpa etmək mümkün olmayacaq və ikitərəfli prosesdə hamilə qalmağın yeganə yolu yalnız ekstrakorporal mayalanma olacaq. Lakin bu ssenaridən qaçmaq olar, əgər sağlamlığınıza müntəzəm nəzarət etsəniz. Cinsi həyata başlayan qız və qadınlara profilaktik müayinələr üçün ildə ən azı 1 dəfə ginekoloqa müraciət etmək tövsiyə olunur. Həkim skrininq müayinəsi aparacaq və infeksiyanın ilkin əlamətlərini istisna edəcək.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə ilə ginekoloq məşğul olur.
Uşaqlıq borusunda maye toplanmasına səbəb olan iltihabi proses, irin əmələ gətirən flora qoşulduğu halda asanlıqla infeksiyalaşa və piosalpinksin inkişafına gətirib çıxara bilər. Bundan əlavə, hidrosalpinksi olan qadınlarda borunun qismən və ya tam keçməzliyi ilə əlaqədar tuboperitoneal sonsuzluq forması inkişaf edə bilər. Lakin hətta mayalanma baş versə belə, ektopik hamiləlik və blastosistanın boru divarına implantasiyası riski əhəmiyyətli dərəcədə artır.
Uşaqlıq borusunda mayenin təkrar yığılması yeni infeksiya zamanı baş verə bilər. Təkrarlanma daha tez inkişaf edir, çünki əvvəllər iltihablaşmış borunun qoruyucu xüsusiyyətləri azalır.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
