İkibuynuzlu uşaqlıq uşaqlığın anadangəlmə inkişaf anomaliyasıdır: bətndaxili dövrdə sağ və sol Müller axacaqları yuxarı hissədə tam birləşmədiyi üçün uşaqlıq cismi iki ayrı buynuzdan ibarət olur, uşaqlıq boynu isə adətən bir olur.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Uterus bicornis
- ikibuynuzlu uterus
İkibuynuzlu uşaqlıq – bu, inkişaf anomaliyasıdır; bu zaman uşaqlığın cismi intrauterin mərhələdə sağ və sol axacağın birləşməsi baş vermədiyi üçün 2 ayrı strukturla təmsil olunur.
Xəstəlik haqqında
İkibuynuzlu uşaqlıq qadın cinsiyyət orqanlarının anadangəlmə inkişaf anomaliyalarından biridir. Bətndaxili inkişafın ilk aylarında uşaqlıq, uşaqlıq boruları, uşaqlıq boynu və uşaqlıq yolunun yuxarı hissəsi cüt borucuqdan – sağ və sol Müller axacaqlarından formalaşır. Normada bu axacaqlar aşağıdan yuxarıya doğru birləşir, aralarındakı arakəsmə sorulur və armudşəkilli vahid uşaqlıq əmələ gəlir. Birləşmə yuxarı hissədə natamam qaldıqda uşaqlığın dib hissəsində çökəklik yaranır və uşaqlıq iki buynuza ayrılır.
Bu anomaliya hamiləlik zamanı dölün inkişaf etdiyi dövrdə formalaşır, yəni qadın onunla doğulur. Cinsiyyət və sidik orqanları embrional dövrdə bir-biri ilə sıx əlaqədə inkişaf etdiyi üçün ikibuynuzlu uşaqlıq bəzən böyrək anomaliyaları ilə birlikdə rast gəlinir.
Əksər qadınlarda anomaliya heç bir şikayət yaratmır və təsadüfən aşkar olunur. Onun əsas əhəmiyyəti hamiləliyin gedişinə təsiridir: düşük, vaxtından əvvəl doğuş və dölün düzgün olmayan vəziyyəti riski artır. Buna görə diaqnozun vaxtında qoyulması və hamiləliyin planlaşdırılması vacibdir. Bir çox qadın bu anomaliya ilə hamilə qalır və sağlam uşaq dünyaya gətirir.
Səbəbləri
İkibuynuzlu uşaqlığın dəqiq səbəbini müəyyən etmək əksər hallarda mümkün olmur, çünki pozğunluq bətndaxili inkişafın erkən mərhələsində baş verir. Hamiləlik dövründə qız dölünün cinsiyyət orqanlarının formalaşmasına təsir edə biləcək amillər kimi aşağıdakılar nəzərdən keçirilir, lakin onların əksəriyyətinin rolu ehtimal xarakteri daşıyır və birbaşa sübut olunmayıb:
- ananın virus infeksiyaları – xüsusilə hamiləliyin ilk trimestrində (məsələn, məxmərək, sitomeqalovirus infeksiyası);
- zərərli vərdişlər – siqaret, spirtli içkilər, narkotik maddələr;
- bəzi dərman preparatlarının qəbulu – hamiləlikdə həkim nəzarəti olmadan istifadə edilən, döl üçün təhlükəli preparatlar;
- zərərli kimyəvi və fiziki amillər – peşə zəhərləri, ionlaşdırıcı şüalanma;
- qidalanmanın çatışmazlığı – vitamin və mineralların kəskin defisiti;
- ananın xroniki xəstəlikləri – hamiləlikdə pis kompensasiya olunmuş şəkərli diabet, endokrin pozğunluqlar;
- irsi meyillilik – bəzi ailələrdə uşaqlıq anomaliyaları bir neçə qadında rast gəlinir, lakin konkret gen əksər hallarda müəyyən edilmir.
Bir çox hallarda heç bir risk amili aşkar olunmur və anomaliya təsadüfi inkişaf pozğunluğu kimi qiymətləndirilir.
Təsnifat
Buynuzların ayrılma dərinliyindən asılı olaraq ikibuynuzlu uşaqlığın iki əsas forması ayırd edilir:
- tam ikibuynuzlu uşaqlıq – ayrılma uşaqlıq boynunun daxili dəliyinə qədər çatır; mamalıq ağırlaşmaları ilə daha çox əlaqəlidir;
- natamam ikibuynuzlu uşaqlıq – buynuzlar yalnız uşaqlığın yuxarı hissəsində ayrılır; gedişi daha əlverişlidir.
Bəzən iki uşaqlıq boynu olan variant da rast gəlinir. İkibuynuzlu uşaqlığı arakəsməli uşaqlıqdan (xaricdən forması normal, daxildə arakəsmə olan) və qoşa uşaqlıqdan (iki ayrı uşaqlıq və adətən iki uşaqlıq boynu) fərqləndirmək lazımdır, çünki bu anomaliyaların müalicə yanaşması fərqlidir.
Klinik mənzərə
İkibuynuzlu uşaqlıq çox vaxt heç bir əlamətlə müşayiət olunmur və ultrasəs müayinəsi zamanı təsadüfən aşkar edilir. Bəzi qadınlarda isə aşağıdakılar müşahidə oluna bilər:
- ağrılı aybaşılar – qarnın aşağı hissəsində sancıvari ağrılar;
- aybaşı dövrünün pozulmaları – bol və ya uzunmüddətli aybaşı;
- hamiləliyin təkrarlanan itkiləri – xüsusilə ikinci trimestrdə;
- cinsi əlaqə zamanı narahatlıq – xüsusilə uşaqlıq yolunda əlavə arakəsmə olduqda.
Hamiləlik dövründə ikibuynuzlu uşaqlıq aşağıdakı ağırlaşmalarla əlaqəli ola bilər:
- özbaşına düşük;
- vaxtından əvvəl doğuş;
- istmik-servikal çatışmazlıq – uşaqlıq boynunun vaxtından əvvəl qısalması və açılması;
- dölün düzgün olmayan vəziyyəti, çanaq gəlişi;
- dölün inkişafının ləngiməsi, plasentar çatışmazlıq;
- normal yerləşmiş plasentanın vaxtından əvvəl qopması.
Təcili həkimə müraciət etmək lazımdır, əgər hamiləlik zamanı uşaqlıq yolundan qanlı ifrazat, qarnın aşağı hissəsində dartıcı və ya sancıvari ağrılar, su ifrazatı, dölün hərəkətlərinin azalması və ya kəskin zəiflik yaranırsa. Güclü qanaxma və ya dözülməz ağrı olduqda 103 çağırılmalıdır.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnostikanı ginekoloq aparır. Həkim aybaşı dövrünün xüsusiyyətlərini, keçirilmiş hamiləlikləri və onların nəticələrini soruşur, ginekoloji baxış keçirir. Anomaliyanın növünü dəqiq müəyyən etmək üçün instrumental müayinələr tətbiq olunur:
- Ultrasəs müayinəsi – əsas üsuldur; iki endometrial boşluq və uşaqlığın dib hissəsində xarici çökəklik görünür. Endometri yaxşı görmək üçün müayinənin aybaşı dövrünün ikinci yarısında aparılması məqsədəuyğundur;
- Üçölçülü ultrasəs müayinəsi – uşaqlığın xarici konturunu və boşluğun formasını eyni anda göstərir, ikibuynuzlu uşaqlığı arakəsməli uşaqlıqdan ayırmağa imkan verir;
- Maqnit-rezonans tomoqrafiyası (MRT) – şüa yükü olmayan, mürəkkəb hallarda ən informativ üsuldur; qızlarda da aparıla bilər;
- Histeroskopiya və laparoskopiya – uşaqlıq boşluğuna və xarici səthinə birbaşa baxmaq imkanı verir; adətən diaqnoz şübhəli qaldıqda və ya müalicə planlaşdırıldıqda tətbiq edilir;
- Böyrəklərin ultrasəs müayinəsi – müşayiət edən sidik sistemi anomaliyalarını aşkar etmək üçün.
Differensial diaqnostika arakəsməli, yəhərşəkilli və qoşa uşaqlıqla, həmçinin uşaqlığın mioması ilə aparılır.
Müalicə
İkibuynuzlu uşaqlıq şikayət yaratmırsa və hamiləliyin gedişinə mane olmursa, xüsusi müalicə tələb olunmur. Bu halda ginekoloq nəzarəti və hamiləliyin düzgün planlaşdırılması kifayətdir.
Konservativ yanaşma simptomların aradan qaldırılmasına yönəlir:
- ağrılı aybaşılarda – qeyri-steroid iltihabəleyhinə vasitələr, lazım olduqda hormonal preparatlar (həkim təyinatı ilə);
- bol aybaşı ilə əlaqəli anemiyada – dəmir preparatları;
- hamiləlik zamanı – uşaqlıq boynunun uzunluğuna müntəzəm ultrasəs nəzarəti, göstəriş olduqda uşaqlıq boynuna tikiş qoyulması və ya mamalıq pessarisi, vaxtından əvvəl doğuşun profilaktikası üçün hormonal dəstək.
Cərrahi müalicə – metroplastika – yalnız ciddi göstərişlər olduqda, əsasən başqa səbəbləri istisna edildikdən sonra hamiləliyin təkrarlanan itkiləri zamanı aparılır. Ən çox tətbiq olunan Ştrasman əməliyyatıdır: iki buynuz birləşdirilir və vahid uşaqlıq boşluğu formalaşdırılır. Əməliyyat qarın boşluğu tərəfdən aparılır, mürəkkəbdir və yalnız təcrübəli cərrah tərəfindən icra edilməlidir. Metroplastika hamiləliyin sona qədər daşınması şansını artıra bilər, lakin uşaqlıqda çapıq yaradır, bu da sonrakı hamiləlik və doğuşun xüsusi nəzarətini tələb edir.
İkibuynuzlu uşaqlığın arakəsməli uşaqlıqdan fərqləndirilməsi vacibdir: arakəsmə histeroskopik yolla kəsilir, ikibuynuzlu uşaqlıqda isə belə əməliyyat tətbiq edilmir.
Özbaşına hormonal preparatlar qəbul etmək, «xalq üsulları» ilə uşaqlığın formasını dəyişməyə çalışmaq olmaz – anomaliya anatomik xarakter daşıyır və yalnız həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
Reabilitasiya
Metroplastikadan sonra aşağıdakı tövsiyələrə əməl etmək vacibdir:
- ginekoloq tərəfindən təyin edilmiş preparatları müntəzəm qəbul etmək;
- həkimin müəyyən etdiyi müddətdə cinsi həyatdan çəkinmək;
- ağır əşyalar qaldırmamaq, intensiv fiziki yükdən çəkinmək;
- sauna, hamam və isti vannadan imtina etmək, gigiyena üçün duşdan istifadə etmək;
- hamiləliyi yalnız həkim icazəsindən və çapığın vəziyyəti qiymətləndirildikdən sonra planlaşdırmaq.
Profilaktika
Uşaqlığın inkişaf anomaliyalarının spesifik profilaktikası yoxdur. Lakin aşağıdakı tədbirlər dölün inkişafı üçün əlverişli şərait yaradır:
- hamiləliyin planlaşdırılması və ona əvvəlcədən hazırlıq, xroniki xəstəliklərin korreksiyası;
- hamiləlikdən əvvəl və hamiləlik dövründə siqaret və spirtli içkilərdən tam imtina;
- hər hansı dərman preparatını yalnız həkimlə razılaşdırmaqla qəbul etmək;
- tam dəyərli qidalanma, həkimin tövsiyəsi ilə fol turşusu qəbulu;
- virus infeksiyalarından qorunmaq: əl gigiyenası, xəstə insanlarla təmasdan çəkinmək, hamiləlikdən əvvəl məxmərəyə qarşı peyvənd statusunu yoxlamaq;
- anomaliyası məlum olan qadınlar üçün – hamiləlikdən əvvəl ginekoloq konsultasiyası və hamiləlik zamanı müntəzəm nəzarət.
Hansı həkimə müraciət etməli
Diaqnostika və müalicə ilə mama-ginekoloq məşğul olur. Qızlarda anomaliyadan şübhə olduqda uşaq ginekoloqu, böyrək anomaliyası aşkar edildikdə uroloq və ya nefroloq qoşulur.
Yadda saxla!
- İkibuynuzlu uşaqlıq anadangəlmə anomaliyadır və çox vaxt heç bir şikayət yaratmır.
- Bu anomaliya ilə bir çox qadın hamilə qalır və sağlam uşaq dünyaya gətirir, lakin hamiləlik daha diqqətli nəzarət tələb edir.
- Cərrahi müalicə yalnız təkrarlanan hamiləlik itkiləri kimi ciddi göstərişlər olduqda nəzərdən keçirilir.
- Hamiləlik zamanı qanlı ifrazat, qarın ağrısı və ya su ifrazatı yaranarsa, gözləmədən həkimə müraciət edin.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Bu vəziyyətin diaqnostikasını və müşahidə planının hazırlanmasını mama-ginekoloq həyata keçirir. Lazım olduqda reproduktoloq və ya ginekoloq-cərrah konsultasiyası təyin edilir.
Bəli, əksər qadınlar bu anomaliya ilə hamilə qala bilir. Embrion adətən buynuzlardan birində inkişaf edir. Lakin düşük, vaxtından əvvəl doğuş və dölün düzgün olmayan vəziyyəti riski daha yüksəkdir, buna görə də belə qadınlarda doğuş daha tez-tez qeysəriyyə kəsiyi ilə başa çatır. Hamiləlik ginekoloqun yaxından nəzarəti altında aparılmalıdır.
Bir qayda olaraq, erkən müddətdə bir dəfə baş vermiş düşük əməliyyat üçün göstəriş deyil, çünki onun səbəbi uşaqlıq anomaliyası ilə əlaqəsiz ola bilər. Ardıcıl iki və daha çox hamiləlik itkisi vərdiş halını almış düşük kimi qiymətləndirilir və hərtərəfli müayinə tələb edir. Metroplastika məsələsi hər bir halda fərdi olaraq, ginekoloqun konsultasiyasından sonra həll olunur.
Əməliyyatdan sonra uşaqlıqdakı çapığın formalaşması üçün vaxt lazımdır, buna görə hamiləlik adətən bir neçə ay sonra planlaşdırılır. Dəqiq müddəti ginekoloq müəyyən edir, çapığın vəziyyəti ultrasəs müayinəsi və ya histeroskopiya ilə qiymətləndirilə bilər. Metroplastikadan sonra doğuş üsulu çapığın vəziyyəti nəzərə alınaraq seçilir, çox vaxt qeysəriyyə kəsiyi tövsiyə olunur.
Adətən ikibuynuzlu uşaqlıq hamilə qalma qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmır; əsas problem hamiləliyin daşınması ilə bağlıdır. Hamilə qalmaq mümkün olmadıqda sonsuzluğun digər səbəbləri axtarılmalıdır. Bunun üçün cütlük birlikdə müayinədən keçməlidir.
İkibuynuzlu uşaqlıq əksər hallarda təsadüfi inkişaf pozğunluğudur və irsi keçid nadir hallarda müşahidə olunur. Bəzi ailələrdə uşaqlıq anomaliyaları bir neçə qadında rast gəlinə bilər. Şikayət yaranarsa, qızın yeniyetməlik dövründə uşaq ginekoloquna göstərilməsi məqsədəuyğundur.
Ginekologiya üzrə xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
