Kəskin vaginit — klinik əlamətləri, səbəbi və ağırlıq dərəcəsinə uyğun olaraq diaqnostika və müalicə tələb edən tibbi vəziyyətdir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Kolpit
Xəstəlik haqqında
Kəskin vaginit əksər hallarda infeksion agentlərin təsiri ilə əlaqədardır. Törədicilər ən çox qeyri-spesifik olur – xəstəliyin inkişafı bir növ şərti-patogen mikroorqanizmin vaginal mikroflora nümayəndələrinin digərlərini sıxışdırıb çıxarması ilə bağlıdır. Bununla belə, cinsi yolla ötürülən infeksiyaların törədə biləcəyi spesifik vaginitlər də mümkündür. Bunlar qonokokklar, xlamidiyalar, solğun treponemalar, trixomonadalar, sadə herpes virusu və digərləridir. Mexaniki, fiziki və ya kimyəvi travmaların təsiri ilə yaranan qeyri-infeksion təbiətli vaginitlər ayrıca kateqoriyaya ayrılıb.
Normada qadın reproduktiv traktında müxtəlif mikrob birliklərinin nümayəndələri yaşayır. Vaginal mikrobiom patogenlərdən və digər toksik amillərdən qoruyur, bu zaman şərti-patogen və qoruyucu flora arasında optimal balans saxlanılır. Vaginanın mikrob mənzərəsini normal səviyyədə saxlamağa aşağıdakı mexanizmlər kömək edir:
- vəzi hüceyrələri tərəfindən selik ifrazının daimi olması – nəmləndirmə bakteriyaların epitel örtüyünə yapışmasının qarşısını alır;
- hüceyrə və humoral əlaqə ilə təmsil olunan mukozaassosiativ limfoid toxumanın olması;
- urogenital epitelin estrogenlə kifayət qədər doyma səviyyəsi;
- laktofloranın digər növlərə nisbətən üstünlük təşkil etməsi.
Belə ki, vaginanın normal florası süd turşusu istehsal edən laktobakteriyalardır. Mühitin turşulaşması şərti-patogen mikroorqanizmlərin patoloji aktivləşməsinin qarşısını alır. Bəzi laktobakteriyalar həmçinin böyük dozalarda patogen ştammlar üçün öldürücü olan hidrogen peroksid istehsal edir.
Əgər qoruyucu mexanizmlər pozulursa, infeksion iltihab inkişaf edir. Onu aradan qaldırmaq üçün kompleks terapiya təyin edilir. Bir tərəfdən o, patogenlərin məhv edilməsinə, digər tərəfdən isə faydalı laktofloranın məskunlaşdırılmasına yönəlir.
Səbəbləri
Qadınlarda kəskin vaginit ən çox qeyri-spesifik təbiətə malikdir. Ən geniş yayılmış törədicilər kimi enterobakteriyalar qrupunun nümayəndələri – bağırsaq çöpü, klebsiella, proteuslar, bakteroidlər, stafilo- və streptokokklar, habelə Candida cinsindən olan göbələklər çıxış edir. Vaginada mikrob mənzərəsinin pozulmasına gətirib çıxaran predispozisiya edən amillər aşağıdakılar ola bilər:
- gigiyena qaydalarına riayət olunmasının yetərsiz səviyyəsi;
- vaginanın və cinsiyyət orqanlarının xarici hissələrinin travması;
- allergik status;
- cinsiyyət orqanlarının müşayiətedici xəstəlikləri;
- bəzi ekstragenital patologiyalar (xüsusilə tez-tez şəkərli diabet);
- lokal estrogen çatışmazlığı.
Müşahidə olunub ki, vaginit zamanı həm aeroblar, həm də anaerobların disbalansı hesabına vaginanın mikroflorasının növ tərkibi dəyişir. Başqa sözlə, müasir reallıqda iltihabi proses qarışıq xarakter daşıyır, bu da müalicənin seçilməsi zamanı nəzərə alınır.
Təsnifat
Vaginanın kəskin iltihabı aşağıdakı kimi təsnif edilə bilər:
- spesifik vaginit – müəyyən əlamətlərin meydana çıxmasına səbəb olan konkret mikroorqanizmlərin törətdiyi vaginit;
- qeyri-spesifik vaginit – öz şərti-patogen florasının aktivləşməsi ilə bağlıdır;
- qeyri-infeksion vaginit – ilkin olaraq qeyri-mikrob amillərin təsiri ilə əlaqədardır.
Mikrob mənzərəsinin pozulması ilə əlaqədar vaginadakı patoloji proses son zamanlar ginekoloqlar tərəfindən 4 kateqoriyaya bölünür:
- aerob vaginit – həyat fəaliyyəti toxumalarda kifayət qədər oksigen olmasını nəzərdə tutan şərti-patogen floranın (adətən enterobakteriyalar qrupu) aktivləşməsi ilə bağlıdır;
- bakterial vaginoz – ilkin olaraq bu, iltihabi olmayan proses olub, anaerob şərti-patogen floranın (qardnerella, mobilunkus və digərlərinin) üstünlük təşkil etdiyi vəziyyətdir;
- qarışıq vaginit – bakterial vaginoz və aerob vaginitin birləşməsini təmsil edir;
- kandidoz vaginit – normada cinsiyyət yollarında yaşayan, lakin qoruyucu amillərin normal işləməsi zamanı təhlükə yaratmayan kandidaların bölünməsinin patoloji aktivləşməsi ilə bağlıdır.
Klinik mənzərə
Əksər hallarda kəskin vaginit parlaq simptomatika ilə keçir. Qadını vaginadan patoloji ifrazatlar, qaşınma, yanma və digər xoşagəlməz hisslər narahat edir, bunlar həmçinin cinsi həyat zamanı ifadəli narahatlığa səbəb olur. Cinsiyyət orqanlarından gələn qoxunun xarakteri də dəyişir. Baxış zamanı selikli qişa ödemli və hiperemiyalıdır, ağ ləkə və ya anormal ağlıqlarla örtülüdür. Kandidoz vaginit selikli qişadan şpatellə asanlıqla götürülən kəsmiyəbənzər ağlıqların meydana çıxmasına səbəb olur.
Vaginanın iltihablanmış qişası sidik ifrazı zamanı sancı və xoşagəlməz hislərin yaranmasına səbəb olur. Sidik epiteli daha da zədələyən qıcıqlandırıcı amil rolunu oynayır.
Vaginitin yarımkəskin və xroniki gedişində əlamətlər müşahidə olunmaya bilər və ya cüzi ola bilər. Adətən onlar soyuqlama və ya somatik xəstəliklərin kəskinləşməsi fonunda meydana çıxır.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Kəskin vaginit diaqnozu vaginanın güzgülərdə obyektiv baxışı zamanı təsdiqlənir, bu zaman ginekoloq selikli qişanın qızarmasını və ödemini, patoloji ifrazatın olmasını aşkar edir. Lakin iltihabi prosesin inkişaf səbəblərini müəyyən etmək üçün laboratoriya müayinəsi tələb olunur. Hər bir xəstə üçün diaqnostika proqramı mövcud risk amillərini nəzərə alaraq fərdi qaydada tərtib olunur. Əsas müayinə üsulları aşağıdakılar ola bilər:
- vaginal ifrazatın mikroskopiyası;
- bakterioloji analiz;
- uşaqlıq boynu epitelinin vəziyyətinin sitoloji tədqiqi (müşayiətedici servisiti istisna etmək üçün);
- səbəb əhəmiyyətli patogenləri aşkar etmək üçün PZR-tədqiqi;
- qanda qlükoza miqdarının analizi (vaginanın tez-tez residiv verən iltihabi proseslərində şəkərli diabeti istisna etmək üçün).
Müalicə
Kəskin, yarımkəskin vaginit və xroniki prosesin kəskinləşməsinin müalicəsinin əsasını konservativ terapiya təşkil edir.
Kəskin vaginit zamanı dərman vasitələrinin tətbiqinin 2 üsulu mövcuddur – sistem və lokal. Hazırda ginekoloqların əksəriyyəti hesab edir ki, uşaqlıqyolunda iltihabi prosesin müalicəsinə lokal terapiya ilə başlamaq daha məqsədəuyğundur. Bu, hədəfli təsir göstərməyə (birbaşa patoloji ocağa), terapevtik effektin tez əldə olunmasına nail olmağa, sistem reaksiyalardan qaçmağa və terapiyanın tolerantlığını yaxşılaşdırmağa imkan verir. Əksər hallarda ginekoloq fərdi seçilmiş kombinə preparat təyin edir ki, bu da həm aerob, həm də anaerob tipli şərti-patogen bakteriyaların həddindən artıq aktivliyini yatırmağa imkan verir.
Antibiotiklərə qarşı rezistentliyin qlobal problemi nəzərə alınaraq, vaginit zamanı antibiotiklər yalnız ciddi göstərişlərə əsasən təyin olunur. Adətən uşaqlıqyolundakı iltihabı aradan qaldırmaq üçün lokal təsir göstərən və eyni zamanda qoruyucu vaginal floranın nümayəndələrinin sayını dəyişdirməyən antiseptiklər kifayət edir. Xəstəliyin göbələk mənşəli olduğu hallarda lokal antimikotik vasitələrdən istifadə olunur.
Əgər vaginit cinsi yolla keçən infeksiyanın nəticəsidirsə, eyni zamanda cinsi partnyorun da müalicəsi aparılır. Terapiya dövründə cinsi həyata yalnız prezervativlə icazə verilir.
Kəskin vaginit hamilə qadınlarda da tez-tez rast gəlinir. Bu kateqoriyadan olan xəstələrin müalicəsi üçün döl üçün təhlükəli təsir göstərməyən, intravaginal yolla tətbiq olunan antiseptiklərdən istifadə edilir.
Qeyd etmək lazımdır ki, kəskin vaginitin müalicəsi həmişə iki mərhələlidir. Birinci mərhələdə yuxarıda təsvir olunan, səbəbkar əhəmiyyətli törədicilərin məhv edilməsinə yönəlmiş antimikrob terapiya aparılır. Kurs müalicəsinin ikinci mərhələsində faydalı laktofloranın növ tərkibini yaxşılaşdırmağa və eyni zamanda onun populyasiyasının sayını artırmağa imkan verən terapiya göstərilir. Bu, qadının cinsiyyət yollarını təkrar iltihabdan daha etibarlı qorumağa imkan verir. Əgər xəstə menopauza dövründədirsə, müalicə proqramına adətən lokal tətbiq üçün estrogenlər də (vaginal supozitoriyalar və ya krem) daxil edilir.
Kəskin vaginit zamanı cərrahi müdaxilə aparılmır.
Reabilitasiya
Kəskin vaginit epizodundan sonra əsas tədbirlər uşaqlıq yolunda sağlam mikrofloranın saxlanmasına yönəldilməlidir (üstünlük təşkil edən növ laktobakteriyaların müxtəlif ştammlarıdır). Bu məqsədlə süd turşusu ilə zənginləşdirilmiş xüsusi intim gigiyena vasitələrindən istifadə etmək tövsiyə olunur.
Profilaktika
Cinsiyyət traktında iltihabi prosesin inkişaf riskini azaltmaq üçün tövsiyə olunur:
- intim gigiyena qaydalarına müntəzəm əməl etmək – bu məqsədlə uşaqlıqyolunun turşuluq səviyyəsinə yaxın olan zəif turş pH səviyyəli gigiyenik vasitələrdən istifadə etmək optimaldır;
- vaginal duşlamalardan qaçmaq – yalnız vulvanı və uşaqlıqyoluna girişi yumaq lazımdır;
- əsasən təbii parçalardan (pambıq) alt paltarı geyinmək;
- partnyor daimi deyilsə, cinsi infeksiyalardan qorunmaq üçün prezervativdən istifadə etmək.
Yadda saxla!
Kəskin vaginit qadının həyatının istənilən dövründə inkişaf edə bilər. Əksər hallarda belə iltihab reproduktiv və perimenopauzal yaşda rast gəlinir. Sonuncu halda predispozisiya edən amil kimi urogenital traktın epitelində lokal estrogen çatışmazlığı çıxış edir. Bu, onu daha zəif edir, nəticədə ikincili iltihabın inkişaf riski artır. Estrogen çatışmazlığının aparıcı patogenetik rolunu nəzərə alaraq, peri- və postmenopauzada vaginitin effektiv müalicəsi estrogenlərdən istifadə etmədən aparıla bilməz. Bu preparatları yalnız həkim təyin etməlidir, buna görə ginekoloqun məsləhəti ilə gecikməyin. Mütəxəssis iltihabi prosesin öhdəsindən gəlməyə imkan verəcək və növbəti residiv ehtimalını azaldacaq fərdi müalicə sxemi tərtib edəcək.
Ginekologiya üzrə xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
