Kişilərdə sistit sidik kisəsinin iltihabıdır və çox vaxt bakterial infeksiya ilə əlaqəlidir. Kişilərdə sidik yollarında obstruksiya və prostat patologiyası kimi əlavə səbəblərin qiymətləndirilməsi vacibdir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Kişilərdə sidik kisəsinin iltihabı
Xəstəlik haqqında
Kişilərdə sistit adətən ikincili inkişaf edir – urogenital traktın digər xəstəliklərinin (uretrit, prostatit və s.) fəsadı kimi. O, əsasən yuxarıda qeyd olunan orqanların xroniki patologiyasından əziyyət çəkən 40-50 yaşdan yuxarı şəxslərdə diaqnoz qoyulur. Gənclər sistitlə son dərəcə nadir hallarda xəstələnirlər. Xəstəliyin təzahürləri xoşagəlməz, bəzən xəstə üçün əzabvericidir və onu həkimə müraciət etməyə məcbur edir.
Səbəbləri
Kişilərdə infeksion sistitin səbəbi daha çox bağırsaq çöpü, stafilokokk, enterokokk, klebsiella, xlamidiya, qonokokk olur. Əsas provokasiyaedici amil – prostat adenoması, sidik kanalındakı konkrement, yenitörəmə və ya onun daralmasına səbəb olan hər hansı digər xəstəlik nəticəsində urodinamikanın pozulmasıdır. Sidiyin durğunluğu onda mikroorqanizmlərin fəal çoxalmasına və onların qonşu orqanlara, o cümlədən sidik kisəsinə yayılmasına gətirib çıxarır.
Daha az hallarda infeksiya bura qan və ya limfa cərəyanı ilə uzaqda yerləşən ocaqlardan, məsələn, kariyes, tonzillit və ya sinusit zamanı düşür. Bir qayda olaraq, bu, immuniteti zəifləmiş kişilərdə – İİV-yoluxmuş, immunosupressor terapiya alan, ağır somatik patologiyadan (məsələn, dekompensasiya olunmuş şəkərli diabetdən) əziyyət çəkən şəxslərdə baş verir.
Bəzən kişilərdə sistitin səbəbi vərəm çöpü olur. Tibbi invaziv manipulyasiyalar zamanı – uretranın bujlanması, sistoskopiya, sidik kisəsində sidik kateterinin uzun müddət qalması zamanı kisənin selikli qişasının infeksiyalaşması mümkündür.
Qeyri-infeksion sistit aşağıdakıların nəticəsi ola bilər:
- allergik reaksiya;
- sinir-psixi sahədən pozuntular;
- sidik kanalına yeridilmiş kimyəvi maddələrin, o cümlədən dərman preparatlarının təsiri;
- qasıq və qarnın aşağı seqmenti nahiyəsinə şüa terapiyası.
Risk amilləri – həddindən artıq yorulma, düzgün olmayan qidalanma, streslər, istilik rejiminə riayət etməmək (soyuqlama), şəxsi gigiyena qaydalarının pozulmasıdır.
Təsnifat
Patoloji prosesin gedişinin xarakterinə görə kişilərdə sistitin kəskin və xroniki forması ayırd edilir.
- Xəstəliyin kəskin forması qəfil inkişaf edir, onun təzahürləri sürətlə artır, xəstənin ümumi vəziyyəti pisləşir.
- Xroniki sistit yumşaq gedir, remissiya dövründə demək olar ki, simptomsuz, kəskinləşmə zamanı isə yarımkəskin simptomatika ilə keçir.
Yaranma səbəblərindən asılı olaraq kişilərdə sistit infeksion və qeyri-infeksion növlərə bölünür.
Klinik mənzərə
Simptomlar
Bu xəstəliyin kəskin formasının klinik mənzərəsi kifayət qədər xarakterikdir. Onun əlamətləri:
- qasıqüstü nahiyədə sızıltılı, sıxıcı xarakterli ağrılar;
- sidik ifrazının pozulması (xəstə tez-tez, hərfi mənada hər 15 dəqiqədən bir tualetə getmək istəyini qeyd edir, lakin sidiyi çıxarmağa bir şey yoxdur – bir neçə damcı sidik ayrılır, sidik ifrazı ağrı, yanma, sancı ilə müşayiət olunur, ifraz başa çatdıqdan sonra isə sidik kisəsinin natamam boşalması hissi yaranır);
- sidiyin dəyişməsi (o bulanıq olur, bəzən qan çubuqcuqları ilə, xoşagəlməz iy alır);
- bədən hərarətinin 37-38°C-dək qalxması, ümumi zəiflik, baş ağrısı, özünü pis hiss etmə.
Əgər sidik kisəsindən iltihabi proses digər orqanlara yayılırsa, xəstəliyin klinik mənzərəsinə həmin orqanların zədələnmə simptomları da daxil olur.
Kişilərdə xroniki sistitin simptomları təxminən eynidir, lakin onlar hətta kəskinləşmə zamanı da xeyli az ifadə olunur, remissiya dövründə isə xəstələr patologiya heç bir şəkildə özünü büruzə vermədiyi üçün öz xəstəliklərini ümumiyyətlə unudurlar.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Bu xəstəliyin diaqnostikası adətən uroloqda çətinlik yaratmır. Bununla belə, iltihabi prosesin aktivlik dərəcəsini və infeksiya törədicisinin növünü dəqiqləşdirmək üçün xəstəyə aşağıdakılar təyin edilə bilər:
- qanın klinik analizi;
- sidiyin ümumi analizi;
- sidiyin üç stəkanlı sınağı;
- sidiyin antibiotiklərə həssaslığının müəyyən edilməsi ilə florasına əkilməsi;
- gizli infeksiyalara urogenital sürtgəc;
- kiçik çanaq orqanlarının və böyrəklərin USM-i;
- prostat vəzinin TRUSM-i;
- uretrosistoskopiya.
Yekun diaqnoz qoyulduqdan sonra həkim xəstəyə müalicə sxemi tövsiyə edəcək.
Müalicə
Müalicənin əsasını səbəbkar amilə təsir – antibakterial terapiya təşkil edir. Uroloq xəstəyə maksimum geniş spektrli antibiotik və ya konkret törədicinin preparata həssaslığı nəzərə alınmaqla antibiotik təyin edəcək. Müalicə kursu adətən 7-10-14 gün təşkil edir. Kişi həkimin dozalanma, antibiotikin qəbul tezliyi və terapiya kursunun müddəti ilə bağlı tövsiyələrinə riayət etməlidir. Müalicənin vaxtından əvvəl dayandırılması yolverilməzdir!
Həmçinin kişilərdə sistitin müalicəsinə aşağıdakılar daxildir:
- yataq rejimi;
- rasiondan kəskin, duzlu, yağlı, qızardılmış qida, alkoqolun çıxarılması ilə balanslaşdırılmış qidalanma;
- bol maye qəbulu;
- QSİƏP qrupu preparatlarının qəbulu (ağrını yüngülləşdirir, hərarəti aşağı salır);
- uroantiseptiklərin qəbulu.
Kəskin proses aradan qaldırıldıqdan sonra köməkçi müalicə metodu kimi fizioterapiya istifadə oluna bilər.
Terapevtik stasionara hospitallaşdırma:
Sistitin stasionar müalicəsi hər bir xəstəyə kompleks və fərdi yanaşma təmin edir. Stasionar şəraitində laborator və instrumental müayinələr də daxil olmaqla hərtərəfli diaqnostika aparılır ki, bu da xəstəliyin formasını və dərəcəsini dəqiq müəyyən etməyə imkan verir. Mütəxəssislərin nəzarəti altında infeksiyanın aradan qaldırılmasına və ağırlaşmaların qarşısının alınmasına yönəlmiş dərman terapiyasının seçilməsi və korreksiyası həyata keçirilir. Sidik ifraz sisteminin vəziyyətinə nəzarətə və xəstənin maarifləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirilir ki, bu da həyat keyfiyyətinin yaxşılaşmasına və xəstəliyin təkrar epizodları riskinin azalmasına kömək edir. Bu cür yanaşma effektiv müalicəni və xəstənin vəziyyətinin uzunmüddətli stabilləşməsini təmin edir.
Reabilitasiya
Kəskin sistit əksər hallarda bir-iki həftəlik müddətdə kişinin tam sağalması ilə nəticələnir. Xəstəliyin xroniki forması fəsadlara səbəb ola bilər, buna görə də kişinin uroloq tərəfindən müşahidəsini və dövri müayinələrin aparılmasını tələb edir.
Profilaktika
Sistit inkişafı riskini azaltmaq üçün kişi aşağıdakılara əməl etməlidir:
- sidik-cinsiyyət sistemi xəstəliklərini vaxtında müalicə etmək;
- nizamsız cinsi həyatdan imtina etmək;
- təsadüfi cinsi əlaqə zamanı prezervativ istifadə etmək;
- ümumi immunitetin vəziyyətinə nəzarət etmək (tam dincəlmək, həddindən artıq yorulmamaq, balanslı qidalanmaq və streslərdən qaçmaq, fəal həyat tərzi sürmək);
- intim gigiyena qaydalarına riayət etmək.
Yadda saxla!
Gənc kişilərdə sistit, bir qayda olaraq, gizli gedişli cinsi yolla keçən xəstəliklərin fonunda inkişaf edir. Bu halda insan öz xəstəliyi haqqında bilmir və ondan qurtulmaq üçün heç bir tədbir görmür. İlkin patoloji proses irəliləyir, digər orqanlara, xüsusən sidik kisəsinə yayılır. Bu təhlükəlidir, çünki nəticədə xəstəlik yenə də ağırlaşmalarla, hətta reproduktiv funksiyanın pozulmasınadək özünü göstərəcək, bunları aradan qaldırmaq isə çətin, bəzən isə qeyri-mümkün olacaq.
Bunun qarşısını almaq üçün CYQİ (cinsi yolla keçən infeksiyalar) inkişafı üzrə risk qrupuna daxil olan kişilərə müntəzəm olaraq (ən azı ildə 2 dəfə) uroloqda müayinədən keçmək, gizli infeksiyalara analiz vermək tövsiyə olunur. Bu, ləng gedişli sistiti və digər xəstəlikləri vaxtında diaqnostika etməyə kömək edəcək.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri, xəstəliyin səbəbi və pasiyentin fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq profil mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilir.
Urologiya üzrə xəstəliklər
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Balano-postit
- Böyrək çatışmazlığı
- Böyrək daşları
- Böyrək kistası
- Böyrək sancısı
- Böyrək şişləri
- Böyrək xərçəngi
- Böyrək zədələnməsi
- Böyrəklərdə qum (mikrokristalluriya)
- Böyrəklərin amiloidozu
- Böyrəklərin iltihabı (nefrit)
- Böyrəyin angiolioması
- Böyrəyin sallanması (nefroptoz)
Mövzu üzrə məqalələr
Sidik qaçırma gündəlik həyatınıza mane olur?
Öskürəndə və ya qəfil sidiyə getmək ehtiyacı yarananda sidik qaçırma fərqli mexanizmlərlə əlaqəli ola bilər. Düzgün tipin müəyyənləşdirilməsi…
İstiqamət: Urologiya / Ginekologiya
MAR-testi: nəticə təkbaşına sonsuzluğu izah edirmi?
MAR-testi spermatozoidlərlə əlaqəli anticisimləri qiymətləndirə bilər. Lakin o, hər cütlük üçün ilkin müayinə deyil və təkbaşına reproduktiv diaqnoz…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Xayadan nümunə götürülməsi: biopsiya ilə sperm axtarışı eynidirmi?
Xaya biopsiyası diaqnostik toxuma qiymətləndirilməsi və ya reproduktiv prosedurla əlaqəli ola bilər. Müdaxilənin məqsədi əvvəlcədən dəqiq izah edilməlidir.
İstiqamət: Andrologiya / Reproduktologiya
Sidik ifrazı zamanı ağrılar
Sidik ifrazı zamanı ağrı barədə bilinməli ən vacib məqam odur ki, belə simptom orqanizmdəki pozğunluğun əlamətidir. Pozğunluqlar müxtəlif…
İstiqamət: Urologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
