Miokardit ürək əzələsinin iltihabıdır və ən çox infeksiya və immun mexanizmlərlə əlaqəli olur. Sinə ağrısı, aritmiya və ürək çatışmazlığı yarada bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Ürək əzələsinin iltihabı
Xəstəlik haqqında
Miokarditlər geniş yayılmışdır — koronar damarlarla bağlı olmayan bütün ürək xəstəliklərinin təxminən üçdə birini təşkil edir. Əlamətlərin qeyri-spesifik olması səbəbindən bu patologiyanın bir hissəsi qeydə alınmır; yalnız müəyyən vaxt keçdikdən sonra əvvəllər keçirilmiş miokard iltihabının obyektiv əlamətləri təsadüfən aşkarlanır.
Miokarditlərdən əsasən gənc yaşlı böyük pasiyentlər (20–40 yaş) əziyyət çəkir, kişilər qadınlara nisbətən bir qədər çox.
Səbəbləri
Əksər hallarda miokarditin səbəbi viruslar olur (Epşteyn-Barr, Koksaki, qrip, herpes, korona-, entero-, adenoviruslar), daha az hallarda – bakteriyalar (streptokoklar, Kox çöpü, korinebakteriyalar, xlamidiyalar, hemofil çöp, legionellalar), parazitlər (tripanosoma, trixinella, toksoplazma), göbələklər (kandida, aspergilla).
Ürək əzələsi iltihabının qeyri-infeksion səbəbləri:
- potensial allergen dərman preparatları (bəzi antibiotiklər, sulfanilamidlər, qeyri-steroid iltihab əleyhinə və qıcolma əleyhinə vasitələr);
- ürək üçün toksik olan maddələr (onkopatologiyanın kimyaterapiyasında istifadə edilən sitostatiklər, narkotiklər);
- sistem və endokrin xəstəliklərdə autoimmun proseslər (qeyri-spesifik xoralı kolit, sistem qırmızı qurd eşənəyi, sklerodermiya, vaskulitlər, sarkoidoz, şəkərli diabet);
- ayrı-ayrı infeksiyalara qarşı vaksinasiya (xüsusilə, çiçək virusuna qarşı).
Risk amillərinin təsiri altında miokarditin inkişaf ehtimalı artır. Bunlara aiddir:
- alkoqol, narkotik istifadəsi;
- kəskin virus infeksiyaları;
- istənilən lokalizasiyalı xroniki bakterial infeksiya ocaqları;
- allergik xəstəliklər;
- immunitet sisteminin disfunksiyaları;
- tireotoksikoz.
Təsnifat
Xəstəliyin səbəblərindən asılı olaraq miokarditin aşağıdakı növləri ayırd edilir:
- infeksion (virus, bakterial, göbələk və ya sadə orqanizmlərin törətdiyi);
- qeyri-infeksion (toksik, allergik, autoimmun mənşəli);
- idiopatik (müayinələrdən sonra da səbəb amili aydın olmayaraq qalır).
Əgər ürək əzələsinin iltihabı müstəqil proses kimi yaranıbsa, o, ilkin adlanır, başqa xəstəliyin fonunda və ya nəticəsində inkişaf edən isə – ikincili.
Simptomatikanın parlaqlığına və gedişinin xüsusiyyətlərinə görə kəskin, yarımkəskin və xroniki, miokardda iltihabın yayılmasına görə – ocaqlı, birləşən və diffuz, aktivlik dərəcəsinə görə – aktiv və sərhəd miokardit fərqləndirilir.
Yaponiya Kardiologiya Cəmiyyəti 2009-cu ildə klinik gedişin və ürək əzələsi hüceyrələrinin histoloji dəyişikliklərinin xüsusiyyətlərinə əsaslanan miokardit təsnifatını hazırlamışdır. Ona görə xəstəliyin aşağıdakı formaları ayırd edilir:
- ildırımvari (parlaq simptomatika, miokardda çoxlu sayda iltihab ocağının və toxuma nekrozu sahələrinin əmələ gəlməsi ilə prosesin sürətli irəliləməsi ilə xarakterizə olunur; proses iki həftə ərzində sağalma və ya xəstənin ölümü ilə başa çatır);
- yarımkəskin (xəstəliyin klinik mənzərəsi yumşaldılıb, iltihab prosesinin aktivliyi orta dərəcədə ifadə olunub; sol mədəciyin həcmi böyüyüb, miokardın yığılma qabiliyyəti azalıb – dilatasion kardiomiopatiya formalaşır);
- xroniki aktiv (başlanğıcı klinik cəhətdən aydın deyil, gedişi uzunmüddətlidir, sol mədəciyin funksiyası orta dərəcədə azalıb, tədricən məhdudlaşdırıcı kardiomiopatiya inkişaf edir);
- xroniki persistləşən (qeyri-müəyyən başlayır, iltihab uzun müddət saxlanılır, ürək əzələsində infiltrasiya əlamətləri və hüceyrə nekrozu sahələri müəyyən edilir, mədəciklərin funksiyası saxlanılıb, proqnoz nisbətən əlverişlidir);
- nəhəng hüceyrəli (xəstəliyin ən ağır, terapiyaya davamlı forması; ürək funksiyalarının ifadəli çatışmazlığı və həyat üçün təhlükəli aritmiyaların inkişafı ilə xarakterizə olunur; müalicəsiz altı ay ərzində ölümlə nəticələnir);
- eozinofil (ürək əzələsində iltihab prosesinin əlamətləri və çoxlu sayda eozinofil aşkarlanır; patologiyanın allergik mənşəli olduğunu göstərir).
Xəstəliyin üstünlük təşkil edən simptomlarından asılı olaraq miokardit aşağıdakı kimi ola bilər:
- psevdokoronar (ağrılı);
- aritmik;
- qan dövranı pozğunluqları ilə müşayiət olunan (dekompensasion);
- tromboemboliyalı (ürək kameralarında divar tromblarının əmələ gəlməsi və onların sonradan qan dövranına çıxması ilə xarakterizə olunan);
- psevdoqapaqlı;
- az simptomlu;
- qarışıq.
Klinik mənzərə
Bu xəstəlik ürək funksiyalarının sürətli, davamlı proqressivləşən pozulması ilə müşayiət olunan parlaq ifadə edilmiş klinik simptomatika ilə keçə bilər, yaxud qeyri-spesifik zəif ifadə olunmuş təzahürlərlə az simptomlu gedişlə xarakterizə oluna bilər. Bəzən o, qəflətən kardiogen şok əlamətləri ilə başlayır və sürətlə ani ölümə gətirib çıxarır (xəstəliyin belə gedişi idmançılar üçün xarakterikdir).
Yetkin qadın və kişilərdə ürək miokarditinin simptomları aşağıdakılar ola bilər:
- döş qəfəsinin sol yarısında yayılmış ağrılar;
- xarakterinə görə stenokardiya təzahürlərinə bənzər ürək nahiyəsində ağrılar (yandırıcı, sıxıcı xarakterli, sol qola, kürək sümüyünə, alt çənəyə irradiasiya edən (yayılan));
- döş qəfəsində ağırlıq hissi;
- ürək işində fasilələr hissi;
- ürək ritminin, nəbzin sürətlənməsi və ya yavaşıması;
- izahsız təngnəfəslik;
- alt ətraflarda ödemlər;
- qarında ağrılar;
- nəcis pozğunluqları;
- ümumi zəiflik, yorğunluq, əzginlik;
- əzələ, oynaqlarda ağrılar;
- bədən temperaturunun subfebril (37.0-38.0°C) göstəricilərə qədər yüksəlməsi;
- başağrısı, huşun itməsinə qədər olan başgicəllənmə.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Xəstədə miokarditin olduğunu inandırıcı şəkildə göstərən spesifik diaqnostik əlamətlər yoxdur. Buna görə diaqnozun qoyulması diqqətli, hərtərəfli müayinə tələb edir. Buraya daxildir:
- şikayətlərin və anamnez məlumatlarının toplanması (simptomlar nə vaxt yaranıb, zaman keçdikcə necə dəyişib, nə vəziyyəti pisləşdirib, nə isə – yaxşılaşdırıb; müşayiətedici xəstəliklər, allergoloji, irsi anamnez);
- obyektiv müayinə (miokard disfunksiyasının simptomları alt ətraflarda ödemlər, ekstrasistolalar, taxikardiya, ağciyərlərin alt şöbələrində xırıltılar, ürəyin ölçücə böyüməsi ola bilər);
- laborator müayinələr (miokarda qarşı antitel titrinin artması, α2- və ɣ-qlobulinlərin miqdarının yüksəlməsi, müsbət C-reaktiv zülal, sialik turşular aşkar edilə bilər);
- PZR-müayinə (törədicinin genetik materialını aşkar etməyə kömək edir);
- elektrokardioqrafiya (diffuz və ya lokal şəkildə oyanıqlığın, keçiriciliyin pozulması, aritmiya əlamətləri müəyyən edilir);
- ürəyin USM-i (ürək boşluqları genişlənib, ürək əzələsinin yığılma qabiliyyəti azalıb, mədəciklərin diastolik funksiyası pozulub);
- ağciyərlərin rentgenoqrafiyası (şəkil kardiomeqaliyanı və ağciyərlərdə qan durğunluğu əlamətlərini göstərəcək);
- qanın bakterioloji əkilməsi;
- kameraların zondlanması yolu ilə miokard biopsiyası;
- radioizotop müayinə (ssintiqrafiya);
- ürəyin maqnit-rezonans tomoqrafiyası (miokardda iltihab əlamətləri).
Patologiya təsdiqləndikdən sonra kardioloq xəstəyə müalicə sxemi təyin edəcək.
Müalicə
Miokardit simptomları olan xəstə kardiologiya stasionarı şəraitində müalicə olunur. Ona ürəyin ilkin ölçülərinin bərpa olunmasına və xəstəlik təzahürlərinin geriləməsinə qədər fiziki yükün ciddi məhdudlaşdırılması tövsiyə olunur. Həmçinin ona duz və maye qəbulunun məhdudlaşdırılması ilə vitaminləşdirilmiş, zülalla zəngin qidalanma göstərilir. Dərman terapiyasına aşağıdakı qrup preparatlar daxil ola bilər:
- viruslara qarşı, antibakterial, göbələk əleyhinə, parazit əleyhinə (xəstəliyin səbəb amilindən asılı olaraq);
- antihistamin;
- qeyri-steroid iltihab əleyhinə vasitələr;
- qlükokortikoidlər;
- immunosupressorlar;
- kardiometaboliklər;
- antiaritmiklər;
- antihipertenziv vasitələr;
- ürək qlikozidləri;
- antiaqreqantlar, antikoaqulyantlar.
Xroniki infeksiya ocaqlarının sanasiyası və əsas xəstəliyin (məsələn, sistem qırmızı qurd eşənəyinin) gedişinin kompensasiyası həyata keçirilir.
Reabilitasiya
Stasionardan çıxarıldıqdan sonra xəstəyə vəziyyətin, fiziki göstəricilərin və əlavə diaqnostika üsullarının nəticələrinin normallaşmasına qədər daha 4-6 ay müddətində ambulator şəraitdə müalicənin davam etdirilməsi tövsiyə olunur. Sağaldıqdan sonra o, ürəyin və bütövlükdə orqanizmin vəziyyətinə nəzarət etmək üçün rüblük olaraq kardioloqun dispanser müşahidəsinə – müayinəyə və minimal müayinələrin keçirilməsinə ehtiyac duyur.
Profilaktika
Miokarditin inkişaf ehtimalını azaltmaq üçün aşağıdakılar tövsiyə olunur:
- infeksion xəstəlik əlamətləri olan insanlarla təmasda olmamaq;
- kəskin infeksiyaları vaxtında müalicə etmək;
- xroniki infeksiya ocaqlarını sanasiya etmək;
- vaksinasiya təqvimi üzrə, əlavə olaraq isə mövsümi infeksiyalara qarşı vaksinasiya olunmaq;
- allergik xəstəliklərə meyllilik olduqda – potensial allergenlərlə təmasdan qaçmaq, allergiya kəskinləşmələrinin vaxtında müalicəsini aparmaq;
- birləşdirici toxumanın sistem xəstəliklərində – revmatoloqun nəzarətində olmaq, xəstəliyin kompensasiya dərəcəsindən asılı olaraq terapiyanı korreksiya etmək;
- sağlam həyat tərzi keçirmək (həddindən artıq yorulmaqdan və hipodinamiyadan qaçmaq, stressləri minimuma endirmək, tam qidalanmaq).
Yadda saxla!
Miokarditin gedişinin çoxsaylı variantları var. Bəzi xəstələr heç bir şikayət etmir və özlərini qənaətbəxş hiss edirlər. Digərlərində isə, əksinə, qəflətən miokard infarktının təzahürlərinə bənzər simptomatika yaranır. Üçüncülər isə vəziyyətin bir qədər pisləşməsini qeyd edirlər: anlaşılmaz təngnəfəslik, ürəkdöyünmə və ya donma hissi, ürək işində fasilələr, izahsız zəiflik, süstlük, döş sümüyü arxasında diskomfort və ya sızıldayıcı ağrı. Əgər yuxarıda sadalanan simptomların hamısı və ya bəziləri ilk dəfə, virus və ya bakterial infeksiyadan sonra 1-2 həftə ərzində və ya onunla eyni vaxtda yaranıbsa, zamanla keçmirsə və ya tədricən artırsa, miokarditdən şübhələnmək, diaqnozun dəqiqləşdirilməsi və müalicə tövsiyələri üçün kardioloqa müraciət etmək lazımdır.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Trixinelloz
- Kavasaki xəstəliyi
- Dilatasion kardiomiopatiya
- Açıq arterial axacaq
- Açıq oval pəncərə
- Ağciyər arteriyasının tromboemboliyası
- Ağciyər hipertenziyası
- Ağciyər ödemi
- Ailəvi hiperxolesterinemiya
- Aorta anevrizması
- Aorta qapağı çatışmazlığı
- Aortal stenoz
- Aortanın koarktasiyası
- Aortanın laylanması
- Arterial hipotenziya
Mövzu üzrə məqalələr
Piylənmə zamanı arterial hipertoniya və obstruktiv yuxu apnoesi sindromu
Piylənmə ilə xarici tənəffüs funksiyasının bütöv bir sıra pozğunluqları bağlıdır. Artıq bədən çəkisi olan şəxslərdə ağciyər ventilyasiyasına tələbat…
İstiqamət: Kardiologiya / Somnologiya
Arterial hipertoniya
Arterial hipertoniya (AH) – ürəyin və damarların ən geniş yayılmış xəstəliklərindən biridir. Xəstələrin əksəriyyəti müəyyən vaxta qədər xəstə…
İstiqamət: Kardiologiya
Hipertoniya xəstəliyinin müalicəsi
Hipertoniya xəstəliyi arterial təzyiqin yüksəlməsi ilə xarakterizə olunan ürək-damar sisteminin xəstəliyidir. Təzahürlər əsasən beyin damarlarının (baş ağrıları, başgicəllənmə,…
İstiqamət: Kardiologiya
Prehipertoniya (sərhəd hipertenziyası)
Prehipertoniya — «sərhəddə» olan vəziyyətdir: təzyiq artıq tam normal deyil, lakin klinik ifadə olunmuş hipertoniyaya hələ çatmayıb. Müasir…
İstiqamət: Kardiologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
