Pingvekula konyunktivada, adətən buynuz qişanın burun tərəfində yerləşən sarımtıl, xoşxassəli degenerativ törəmədir. Ultrabənövşəyi şüalanma və quru mühitlə əlaqəli ola bilər.
Yayımlanma tarixi:
Xəstəlik haqqında
Göz pingvekulası konyunktiva səthi üzərində kiçik qabarıqlıq təşkil edir. Bu törəmə düzgün olmayan formaya malikdir, əl ilə toxunduqda yumşaq-elastikdir. Pingvekula göz çatının burun və ya gicgah tərəfindən yerləşir.
Xəstəliyə xüsusilə yaşlı yaş kateqoriyasından olan insanlar meyillidirlər, onlarda bu piy törəməsi çox vaxt sol və sağ gözdə simmetrik yerləşir. Pingvekula nadir hallarda simptomatikanın yaranmasına gətirib çıxarır, lakin tez-tez estetik narazılığın səbəbi olur.
Patologiya çox vaxt 50-60 yaşlı xəstələrdə diaqnostika edilir. Daha gənc yaşda da aşkarlana bilər, xüsusən insan isti günəşli iqlimdə yaşayırsa və ya zərərli istehsalatlarda çalışırsa.
Pingvekulanı qaraciyər xəstəlikləri zamanı sklerin başlanğıc sararmasından fərqləndirmək lazımdır. Geniş oftalmoloji baxış düzgün diaqnoz qoymağa imkan verəcək.
Bu patologiya nadir hallarda müalicəyə ehtiyac duyur. İstisna piy törəməsinin iltihablandığı klinik vəziyyətlərdir. Bu halda oftalmoloq yerli təsirli preparatlarla iltihabəleyhinə və mikrobəleyhinə terapiya təyin edir. Əgər insan estetik səbəblərdən patoloji törəmədən qurtulmaq istəyirsə, müasir oftalmologiya az invaziv korreksiya üsullarına malikdir. Optimal variantı həkim görmə analizatorunun ətraflı müayinəsindən və dəqiq diaqnozun qoyulmasından sonra tövsiyə edəcək.
Səbəbləri
Pingvekulanın dəqiq səbəbləri sona qədər müəyyən edilməyib. Lakin konyunktivanın lokal distrofiyası və ultrabənövşəyi şüaların göz almasının strukturlarına həddindən artıq düşməsi ilə səbəb-nəticə əlaqəsi izlənilir.
Bu vəziyyətin yaşlı insanlarda tez-tez inkişaf etməsi metabolik proseslərin pozulmasının və konyunktivanın öz müdafiə qüvvələrinin azalmasının səbəbkar rolunu göstərə bilər. Məlum olduğu kimi, yaşla mübadilə prosesləri yavaşıyır və qismən pozulur ki, bu da zədələnmiş hüceyrələrin pis regenerasiyası üçün şərait yarada bilər. Tam bərpanın baş vermədiyi zonada piy inklüziyaları çökə bilər (məlum olduğu kimi, təbiət boşluqlara dözmür və onları hər cür doldurmağa çalışır, lakin bu, həmişə düzgün istiqamətdə baş vermir).
Müşahidə edilib ki, pingvekula formalaşmış xəstələrdə konyunktiva sağlam insanlara nisbətən daha nazikdir. Bu, kollagen liflərinin keyfiyyətinin pisləşməsi və epitelin regenerator potensialının pozulması ilə əlaqədardır.
Xəstəliyin inkişafında həmçinin aşağıdakılar rol oynaya bilər:
- konyunktival və buynuz qişanın tez-tez baş verən iltihabi prosesləri;
- görmə analizatoruna tüstünün, tozun, tikinti tullantılarının, egzoz qazlarının, toksik maddələrin uzunmüddətli təsiri (pingvekula tez-tez zərərli istehsalatlarda çalışan insanlarda aşkarlanır);
- kontakt linzaların uzunmüddətli istifadəsi, xüsusən xəstə onları gecə çıxarmağı və vaxtında dəyişməyi unutduqda;
- konyunktival qişanın travmatik zədələnməsi;
- infraqırmızı spektrli şüalanmanın təsiri;
- lazımi və vaxtında korreksiya olunmadan uzun müddət mövcud olan quru göz sindromu.
Görmə gigiyenası qaydalarına riayət etmək gözləri mümkün patoloji prosesdən qorumağa imkan verir.
Təsnifat
Pinqvekula 2 növ ola bilər:
- ağırlaşmamış – konyunktivada iltihab əlamətləri olmadan sarımtıl qabarıqlıq müəyyən edilir;
- ağırlaşmış – iltihabi dəyişikliklərlə (qızarma, ödem, ağrı və görmə funksiyasının pozulması) müşayiət olunan pinqvekuladır.
Klinik mənzərə
Göz pingvekulası konyunktiva üzərində sarımtıl, səthdən bir qədər çıxıntılı törəmə şəklində görünür. Bu vəziyyət, bir qayda olaraq, görmə funksiyalarını pozmur. Yaşlı insanlarda çox vaxt hər iki göz zədələnir, nəticədə baxış gənclikdəki qədər gözəl olmur. Həkimlər hesab edirlər ki, pingvekula yaşla bağlı qocalmanın əlamətlərindən biridir. Estetik tibb prinsiplərinə əsasən, xəstənin istəyi ilə pingvekula çıxarıla bilər.
Bəzi xəstələrdə konyunktivanın daimi qıcıqlanması ilə bağlı pingvekula simptomları müəyyən edilə bilər:
- göz almasının qurumu;
- paradoksal göz yaşarması;
- gözdə diskomfort və yad cisim hissi;
- gözlərin qıcıqlanması və qızarması.
Pingvekulanın iltihabı adətən konyunktivanın şişməsi və qızarması ilə təzahür edir, bunun vasitəsilə damarlar yaxşı görünür. Bu fonda ağrı, diskomfort, az miqdarda selikli ifrazat yarana bilər (pinqvekulit qeyri-infeksion iltihabdır, irinli ifrazat onun üçün xarakterik deyil). Konyunktivanın iltihab prosesinə ikincili cəlb olunması görmə itiliyinin azalmasına və parlaq işığa qarşı artmış həssaslığa gətirib çıxara bilər.
Şəkillərdə əlamətlər
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Pingvekula çılpaq gözlə belə yaxşı görünür. Lakin törəmənin daha yaxşı vizuallaşdırılması və konyunktivanın digər degenerativ-distrofik proseslərinin istisna edilməsi üçün göz almasının müayinəsi yarıq lampası ilə aparılır.
Diaqnostika proqramına həmçinin görmə analizatorunun vəziyyətini qiymətləndirməyə imkan verən skrininq üsulları daxil edilə bilər:
- vizometriya – görmə funksiyasının itiliyinin müəyyən edilməsi;
- tonometriya – göziçi təzyiqin ölçülməsi;
- oftalmoskopiya – göz dibinin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi.
Bu müayinələr skrininq xarakterli olub, riski yaşla xeyli artan (bu, qlaukoma, katarakta, retinopatiyaya aiddir) görmə orqanının gizli gedən patologiyalarını istisna etməyə imkan verir. Bəzi xəstələrdə göz almasının ultrasəs skanlaşdırılmasına, optik koherent tomoqrafiyaya və s. ehtiyac ola bilər.
Müalicə
Konyunktivanın pinqvekulasının müalicəsi xəstənin şəxsi seçimlərinə əsasən müəyyən edilir. Əgər bu vəziyyət estetikanı pozursa, patoloji törəmənin az invazivli çıxarılması mümkündür. Əgər pinqvekula insana narahatlıq yaratmır və gözdə iltihaba səbəb olmursa, müalicə tələb olunmur.
Əgər konyunktivanın pinqvekulası iltihablanıbsa, patoloji prosesi aradan qaldırmaq üçün oftalmoloq aşağıdakıları təyin edir:
- ən çox rast gəlinən törədicilərə təsir edən əleyhinə mikrob vasitələri;
- iltihabəleyhinə vasitələr, o cümlədən hormonal aktivliyə malik olanlar (kortikosteroidlər).
Bütün dərman preparatları yerli tətbiq üçün damcı və ya məlhəm formasında təyin olunur. Müalicə kursunun orta müddəti 5-7-10 gündür.
Müalicənin terapevtik effektivliyini artırmaq üçün damcıları düzgün damızdırmaq vacibdir:
- təmiz əllərlə flakonu dozatora toxunmadan açın;
- alt qapağı ehtiyatla aşağı çəkin;
- təyin olunmuş preparatın 1-2 damcısını dəriyə və kirpiklərə toxunmadan damızdırın.
Bu qaydalara riayət etmək flakonun mikrob kontaminasiyasının qarşısını alacaq və bununla da damcı damızdırarkən təkrar yoluxmadan qoruyacaq. Məlhəmin alt qapaq arxasına qoyulması zamanı da eyni qaydalara riayət olunmalıdır.
Quru göz sindromu inkişaf etdikdə tərkibinə görə təbii göz yaşına mümkün qədər yaxın olan onun əvəzedicilərindən istifadə etmək tövsiyə olunur. Optimal preparatı göz almasının fərdi xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq oftalmoloq seçəcək.
Estetik səbəblərə görə pinqvekulanın dağıdılması oftalmoloji lazerkoaqulyasiya yolu ilə aparıla bilər. Həkim optimal dalğa uzunluğunu seçir və onu patoloji törəməyə yönəldir. Lazer şüası patoloji dəyişikliyə uğramış strukturlardan mayenin buxarlanmasına kömək edir ki, bu da törəmənin dağılmasına səbəb olur. Lazerkoaqulyasiyadan sonra konyunktiva qişasında adətən nəzərəçarpan çapıq qalmır. Pinqvekulanın çıxarılmasının standart üsulu isə onun cərrahi yolla kəsilməsidir.
Reabilitasiya
Konyunktivanın lazer koaqulyasiyasından sonra toxumaların tam bərpasına qədər xəstəyə aşağıdakı qaydalara əməl etmək tövsiyə olunur:
- kontakt linzaların taxılmasından çəkinmək;
- gözlərə makiyaj vurmamaq;
- görmə analizatorunu ultrabənövşəyi şüaların təsirindən qorumaq;
- həkimin tövsiyə etdiyi preparatları damcı vurma qaydalarına əməl edərək gözə damızdırmaq;
- metabolik proseslərin gedişini yaxşılaşdırmağa imkan verəcək gözlər üçün vitamin-mineral kompleksləri qəbul etmək.
Profilaktika
Gözdə pinqvekulanın əmələ gəlmə ehtimalını azaltmağa aşağıdakı qaydalar kömək edə bilər:
- linzaları ultrabənövşəyi spektri yaxşı saxlayan günəş eynəyi taxmaq;
- günəşli havada gözü ultrabənövşəyi şüaların mənfi təsirindən əlavə qoruyan geniş kənarlı baş geyimləri taxmaq;
- tüstülü istehsalatda işləyərkən və tikinti işləri görərkən göz mühafizə vasitələrindən istifadə etmək;
- balanslaşdırılmış qidalanma, vitamin-mineral komplekslərinin qəbulu, adekvat fiziki aktivlik səviyyəsi və əməklə istirahətin rasional növbələşdirilməsi vasitəsilə göz sağlamlığına qayğı göstərmək.
Görmə analizatoru dincəlməlidir. Gözlərin rahatlanmış vəziyyətə keçməsinə uzağa baxmaq, xüsusən də uzaqda yerləşən canlı təbiət obyektlərinə (ağaclar, dağlar, dəniz və s.) nəzər salmaq kömək edir. Əgər peşə fəaliyyəti kompüter monitoru arxasında uzun müddət işləməklə bağlıdırsa, süni göz yaşından istifadə etmək və ekranın çırpınma tezliyini azaldan xüsusi eynəklər taxmaq konyunktivanı qurumadan qorumağa kömək edəcək. Bu məsələ ilə bağlı oftalmoloqla məsləhətləşmək lazımdır.
Yadda saxla!
Pinqvekula gözün ağlı qişasının estetikasını pozan degenerativ-distrofik prosesdir. Bu vəziyyətin qarşısını məqsədyönlü şəkildə almaq üçün hazırda hər hansı bir vasitə mövcud deyil. Bununla belə, pinqvekula riskini azaltmaq üçün görmə analizatorunun mühafizəsi qaydalarına riayət etmək vacibdir. Əgər gözünüzdə sarımtıl qabarma müşahidə etmisinizsə, oftalmoloqun konsultasiyasına yazılın. Mütəxəssis geniş müayinə aparacaq, düzgün diaqnoz qoyacaq və oxşar vəziyyətləri istisna edəcək. Arzunuza əsasən, göz çatının estetikasını yaxşılaşdırmağa imkan verən lazer korreksiyası aparıla bilər.
Suallar və cavablar
Dəqiq diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri və fərdi risklər nəzərə alınaraq profil həkim tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Gözün diafanoskopiyası
Gözün diafanoskopiyası — göz almasının istiqamətlənmiş, dar konsentrasiyalı işıq dəstəsi ilə şəffaflandırılmasına əsaslanan müayinədir. Eyni zamanda yaxınlıqda yerləşən…
İstiqamət: Oftalmologiya
Kompüter və görmə
Kompüterlə işləyərkən, rahat vəziyyəti asanlıqla tapmağın mümkün olduğu kitab oxumaqdan fərqli olaraq, insan tamamilə displeyin vəziyyətindən asılı olur.…
İstiqamət: Oftalmologiya
Gözün deşici olmayan yaralanmaları
Gözün deşici olmayan yaralanması digər travmalardan onunla fərqlənir ki, göz almasının kapsulu zədələnməmiş qalır. Ən çox belə yaralanmalar…
İstiqamət: Oftalmologiya
Göz bülluru cərrahiyyəsinin müasir üsulları
Kataraktanın ultrasəslə kənarlaşdırılmasının (fakoemulsifikasiyanın) geniş klinik praktikaya tətbiqi büllur cərrahiyyəsi sahəsində təhlükəsizlik və proqnozlaşdırıla bilənlik baxımından əhəmiyyətli tərəqqiyə…
İstiqamət: Oftalmocərrahiyyə
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
