Qırtlaq papillomatozu qırtlaq və tənəffüs yollarında təkrarlanan papillomaların yaranması ilə xarakterizə olunan, əsasən HPV 6 və 11 ilə əlaqəli xəstəlikdir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Rekurrent respirator papillomatoz
Xəstəlik haqqında
Papillomatoz xroniki xoşxassəli xəstəliklərə aiddir, bu zaman qırtlağın selikli qişasında zəyilə bənzər böyümələr əmələ gəlir. Morfoloji vahid papillomadır. Xoşxassəli laringeal patologiya strukturunda papillomaların payına 15-dən 55%-ə qədəri düşür. Xəstəlik qadınlarda da, kişilərdə də eyni dərəcədə tez-tez rast gəlinir.
Papilloma – yastı və ya keçid epitelinin epiteliositlərinin lokal böyüməsidir. Xəstəlik üçün residivlərin yüksək tezliyi, proqressiv gediş və qırtlağın lümeninin daralması xarakterikdir. Əvvəlcə səs tellərinin funksiyası pozulur, sonra isə tənəffüs yollarında havanın keçməsi pozulur.
Qırtlaq papillomatozunun əsas səbəbi orqanizmə təkcə cinsi yolla deyil, başqa yollarla da düşə bilən papilloma virusudur. HPV anadan dölə keçərək qırtlaq papillomatozuna səbəb ola bilər və trofoblast hüceyrələrini zədələyərək spontan abortlara gətirib çıxara bilər. Böyüklərdə qırtlaq papillomatozu orogenital kontaktlarla əlaqəli ola bilər.
Əsas müalicə üsulu endolaringeal əməliyyatdır. O, mikroalətlərin köməyilə aparılır. Prosesin diseminasiyasının qarşısını almaq üçün elektrik koaqulyasiyası və ya lazer destruksiyasından istifadə olunur. Lakin təcrid olunmuş cərrahi təsir xəstəliyin təkrar yaranmasının qarşısını almır, buna görə kompleks müalicəyə residiv əleyhinə terapiya tədbirləri də daxildir.
Səbəbləri
Xəstəlik genetik material kimi 2 DNT sapı olan papilloma virusu tərəfindən törədilir. Bu törədici papillomaviruslar (Papillomaviridae) ailəsinə aiddir. Bu virus papillomaları əhatə edən toxumada da ola bilər. Xəstəliyin residiv hallarını məhz bu fakt ilə əlaqələndirirlər.
Papillomavirus infeksiyası uzun müddət latent vəziyyətdə qala bilər. Viral replikasiyanın aktivləşməsi adətən müşayiətedici xəstəlik, travmatik zədələnmə, kəskin respirator infeksiya və s. ilə çağırıla bilən keçici immunçatışmazlığı fonunda baş verir. Xəstəliyin residivləri adətən papillomavirusun 6 və 11 tipləri ilə əlaqədardır.
HPV-nin cinsiyyət orqanlarına qarşı spesifikliyi törədicinin əsas ötürülmə yolunun cinsi yol olduğunu ehtimal etməyə imkan vermişdir. Qırtlaq papillomatozunun yaranmasında orogenital kontaktlar böyük rol oynayır. Lakin virus hətta bakirə qızlarda və bir yaşınadək uşaqlarda da aşkarlana bilər. Bu halda ən ehtimal olunan ötürülmə yolu vertikaldır. Belə ki, HPV amnion mayesində aşkarlanır və uşaqların ana bətnində infeksiyalaşma riskini artırır.
Təsnifat
Otolarinqologiyada qırtlaq papillomatozunun 2 forması ayırd edilir:
- yuvenil forma;
- böyüklərdə qırtlaq papillomatozu.
Bu 2 forma eyni histoloji quruluşa malikdir. Fərq xəstəliyin klinik xüsusiyyətlərindədir. Belə ki, yuvenil formalar daha tez-tez residivləşir, zədələnmələr isə daha geniş yayılma ilə xarakterizə olunur. Öz növbəsində böyüklər tipli qırtlaq papillomatozunda malignizasiya – papillomaların yastı hüceyrəli xərçəngin inkişafı ilə bədxassəli transformasiyası ehtimalı yüksəkdir.
Klinik mənzərə
Bəzi hallarda qırtlaq papillomatozu xoşxassəli gedir, digərlərində isə həm kəskin, həm də xroniki ola bilən qırtlaq stenozu kimi ağırlaşmaların inkişafı ilə proqressivləşməsi xarakterikdir. Tez-tez xəstəliyin ilk əlaməti səsin tembrinin dəyişməsi, səsboğulmasıdır. Qırtlağın lümeni daraldıqda təngnəfəslik yaranır, nəfəs alma və vermə çətinləşir. Artan oksigen çatışmazlığı ümumi zəifliyə, iş qabiliyyətinin və fiziki dözümlülüyün azalmasına gətirib çıxarır. Beləliklə, qırtlaq papillomatozunun simptomları spesifiklik ilə fərqlənmir.
Böyüklərdə qırtlaq papillomaları obliqat xərçəngönü vəziyyət kimi qəbul edilir. Yastı hüceyrəli xərçəng qırtlağın selikli qişasında ilk böyümələrin yaranmasından 19-35 il ərzində inkişaf edə bilər.
Papillomatoz ilkin ocaqdan qonşu orqanlara yayıla bilər. Xəstəliyin belə gedişi daha çox yuvenil forma üçün xarakterikdir. Bu halda patoloji proses ağız boşluğunu, traxeobronxial ağacı, ağciyərləri və qida borusunu əhatə edə bilər.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Qırtlaq papillomatozunun diaqnostikası faringoskopiyanın nəticələrinə əsaslanır. Selikli qişanın endoskopik müayinəsi lokal patoloji törəmələri aşkarlamağa imkan verir. Onlar necə görünür? Papilloma kələ-kötür səthə malik, adətən rəngi ətraf epiteliylə uyğun gələn zəyilə bənzər yenitörəmədir. Lokal prosesin təbiətinin son təsdiqi üçün papillomavirus ştammlarının onkogenlik dərəcəsinin müəyyən edilməsi ilə PCR-testləşdirmə aparılır. Kompleks müayinəyə tez-tez immunoloqun məsləhəti də daxil edilir. Belə mütəxəssis mümkün immun müdafiə pozğunluqlarını aşkarlamağa kömək edir.
Müalicə
Cərrahi müdaxilələr və ağrıkəsmə tez-tez immun cavabın, xüsusən onun hüceyrə həlqəsinin sıxılmasına gətirib çıxarır. Bununla əlaqədar qırtlaq papillomatozunun müalicəsində cərrahi müalicə ilə yanaşı residiv əleyhinə terapiyanın müxtəlif üsullarını əhatə edən kombinə olunmuş müalicə metodu geniş tətbiq olunur.
Medikamentoz müalicənin əsasını immunitetin antiviral aktivliyini artırmağa kömək edən preparatlar təşkil edir. Bəzi hallarda antibiotiklərin tətbiqi də əsaslandırılır. Bu preparatlar xəstəliyin gedişini ağırlaşdıra bilən bakterial floranı məhv etməyə kömək edir.
Qırtlaq papillomatozunun müalicəsinin müasir konsepsiyası papillomaların endoskopik alətlərin köməyilə çıxarılmasını nəzərdə tutur. Bu, səsin pozulması, tənəffüs yollarının lümeninin daralması və s. kimi xəstəlik təzahürləri ilə mübarizə aparmağa imkan verir. Əməliyyatdan sonra bəzi xəstələrdə residiv baş verə bilər. Bəzən bu, papillomaların davam edən böyüməsi ola bilər. Buna görə papillomaların diqqətli çıxarılması ilə ətraf toxumalara qayğıkeş münasibətin birləşməsi remissiya müddətinə və ağırlaşmaların profilaktikasına təsir edən vacib amildir.
Qırtlaq papillomatozunda lazer əməliyyatları müasir cərrahi yardımın daha bir variantıdır. Belə müdaxilələr əməliyyat sahəsinin yaxşı görünüşü şəraitində qansız əməliyyat aparmağa, qırtlağın istənilən şöbəsində selikli qişanın bazal membranını zədələmədən papillomanı çıxarmaq imkanına malik olmağa şərait yaradır. Bu, əməliyyatdan sonrakı dövrdə artıq çapıqlaşmanın və cərrahi müdaxilədən sonra reaktiv hadisələrin yaranmasının qarşısını alır.
Reabilitasiya
Əməliyyatdan sonra remissiya müddətini uzadan və residivin qarşısını alan aşağıdakı vasitələr tətbiq oluna bilər:
- Şişəleyhinə preparatlar. Lakin bu preparatlar sistemli tətbiq edildikdə ifadəli toksik effekt yaradır.
- İmmunomodulyasiyaedici preparatlar.
- Əsasən yerli olaraq qırtlağa yeridilən interferonlar. Bu vasitələr şişəleyhinə, immunomodulyasiyaedici və antiviral aktivlik göstərir.
Fizioterapevtik müalicə üsullarından qanın damarüstü lazer şüalanması (QDLŞ) geniş tətbiq olunur.
Profilaktika
Profilaktika papillomavirus yoluxmasının qarşısının alınmasına yönəlib. Bu məqsədlə tövsiyə olunur:
- təsadüfi cinsi əlaqələrdən çəkinmək;
- prezervativdən istifadə etmək;
- hamiləlikdən əvvəl laborator müayinədən keçmək;
- cinsi həyata başlamazdan əvvəl İPV-yə qarşı polivalent peyvəndlə vaksinasiya etdirmək.
Yadda saxla!
Papillomavirus infeksiyasında patogenetik mexanizmlər haqqında müasir təsəvvürləri və sübut edilmiş effektivliyə malik etiotrop terapiyanın olmamasını nəzərə alaraq, bu xəstəliyin müalicəsində bir neçə prinsipə riayət etmək qəbul edilmişdir. Birincisi, xəstələrin əksəriyyətində endolaringeal papillomaların endoskopik üsulla dəfələrlə çıxarılması tələb olunur. İkincisi, kəsilib çıxarılan bütün papillomalar diqqətli histoloji tədqiqata məruz qalır, bu da onlarda bədxassəli prosesin olmasını qəti şəkildə istisna etməyə imkan verir. Üçüncüsü isə, cərrahi müalicədən sonra remissiya dövrünü uzatmağa imkan verən medikamentoz terapiyanın təyin edilməsi mütləqdir. Qırtlaq papillomatozunun müalicəsinin bütün bu prinsiplərinə ciddi riayət olunur.
Mövzu üzrə məqalələr
Adenoidlər və onların böyüməsinin nəticələri
Adenoidlər – burun-udlağın tağında yerləşən və qoruyucu funksiya daşıyan limfoid toxumadır. Adenoidlərin (əsasən udlaq və damaq badamcıqlarının) həddindən…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Burun selikli qişasının anemizasiyası
Tələbat olan otorinolarinqoloji prosedurlardan biri burun selikli qişasının anemizasiyasıdır. Bu, burun boşluğunun selikli qişalarının səthinin vazokonstriktorların – qan…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Qulağın iltihabı
İsti yay günlərində çoxumuz sərin suya girmək istəyirik. Və hərə bir yerə üz tutur: kimisi yaxınlıqdakı gölməçələrə, çaylara,…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Larinqoskopiya nədir?
Larinqoskopiya – otolarinqologiyada geniş yayılmış müayinə üsuludur; ondan istifadə edərək həkim qırtlağı patoloji dəyişikliklər baxımından müayinə etmək, aşkar…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
