Sidik kisəsi boynunun sklerozu sidik kisəsi çıxışı nahiyəsində çapıqlaşma və daralma nəticəsində sidik axınının çətinləşməsidir. Sidik ifrazında zəif axın və qalıq sidik yarada bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Sidik kisəsi boynunun stenozu
- Marion xəstəliyi
Xəstəlik haqqında
Sidik kisəsi boynunun sklerozu (stenoz və ya fibroz) – uretro-vezikal keçidin funksional cəhətdən fəal toxumasının birləşdirici toxuma ilə əvəz olunması prosesidir. Başqa sözlə, sidik kisəsinin sidik kanalına keçdiyi yerdə çapıq əmələ gəlir. Boş orqanların toxumalarının fibroz degenerasiyası onların divarlarının kobudlaşması və qalınlaşması, peristaltikanın pozulması, habelə elastikliyin azalması ilə müşayiət olunur. Epitelin kollagen liflərlə əvəz olunması prosesin generalizasiyaya meyilliyi ilə xarakterizə olunur, buna görə də sklerozlaşma yerində tez-tez deformasiyalar, boş orqanın lümeninin mümkün örtülməsi ilə çapıqların artması baş verir.
Səbəbləri
Kisənin uretraya keçid nahiyəsində çapıq toxumasının artması üçün anatomik ilkin şərtlər mövcuddur. Burada epitel altında daha sıx birləşdirici toxuma qişası var, bu səbəbdən boyun büküşlərdən məhrumdur və az elastikdir ki, bu da sklerotik dəyişikliklərin kompensasiyasına mənfi təsir göstərir. Çapıqların formalaşması lümenin ifadəli daralmasına tez gətirib çıxarır. Toxumaların fibroz degenerasiyasını törədə biləcək bir neçə səbəb var:
- Embrional inkişaf pozuntuları. Anadangəlmə boyun sklerozu naməlum səbəblərdən inkişaf edir və toxumaların halqavari tipli dəyişməsi ilə xarakterizə olunur.
- İltihabi xəstəliklər. Toxumaların çapıqlaşması üçün əlverişli şərait xroniki iltihabi proses fonunda yaranır. Uzunsürən sistit və ya prostatit zamanı regenerasiya fazası pozulur, fibroz daha sürətlə baş verir və qonşu sahələrə yayılır.
- Cərrahi müdaxilələr. Selikli qişaların zədələndiyi əməliyyatlar boyunda çapığın əmələ gəlməsini törədə bilər. Tez-tez skleroz prostatın endoskopik və ya açıq üsulla çıxarılmasından sonra inkişaf edir.
Kisə boynunun stenozuna meyillik kisə və ya prostat şişlərinə görə şüa terapiyası keçirən xəstələrdə, habelə birləşdirici toxumanın sistem xəstəlikləri və immunitet patologiyaları olan insanlarda müşahidə olunur.
Təsnifat
Pozuntuların dərəcəsindən və xəstəliyin təzahürlərinin intensivliyindən asılı olaraq sidik kisəsi stenozunun 3 dərəcəsi ayırd edilir:
- Kompensasiya olunmuş. Simptomlar zəifdir, dövri olaraq təzahür edir. Sidik kisəsi tam boşalır, durğunluq halları və deformasiyalar yoxdur.
- Subkompensasiya olunmuş. Dizurik pozuntular artır. Sidik ifrazından sonra sidiyin ləngiməsi baş verir. Sidik axarlarında və böyrəklərin kasa-ləyən kompleksində patoloji dəyişikliklər mümkündür.
- Dekompensasiya olunmuş. Sidiyin kəskin ləngiməsi ilə müşayiət olunur. Böyrək çatışmazlığı və infeksion ağırlaşmalar inkişaf edir.
Klinik mənzərə
Patologiyanın inkişafının ilkin mərhələlərində kisə boynunun daralması müşahidə olunur ki, bu da dizuriyanın zəif əlamətləri ilə təzahür edir. Miksiyanın əvvəlində xəstə dartınmalı olur, sidik axını zəifləyir. Kompensasiya olunmuş mərhələ 3 ilə qədər davam edir.
Subkompensasiya olunmuş mərhələdə boyun stenozu daha ifadəli olur ki, bu da sidiyin durğunluğu ilə müşayiət olunur. Sidiyə getmə istəkləri daha tez-tez yaranır, sidik ifrazı çətinləşir, miksiyadan sonra xəstədə natamam boşalma hissi qalır. Durğunluq halları infeksion ağırlaşmaların (sistit, uretrit) inkişafı üçün əlverişli şərait yaradır.
Xəstəliyin proqressiyasının gec mərhələlərində tez-tez bakterial infeksiya qoşulur. Xəstədə bədən istiliyi qalxır, ağrılı istəklər yaranır, sidik ifrazı sancı ilə müşayiət olunur, bəzən qasıqüstü nahiyədə ağrılar müşahidə edilir. Sidiyin nəzarətsiz ifrazı mümkündür.
Boynun güclü fibrozunda onun lümeni örtülür, sidiyin kəskin durğunluğu yaranır, bu zaman kisənin müstəqil boşalması mümkünsüz olur. Bu zaman sidik özbaşına kiçik hissələrlə axır, lakin nəzarətli sidik ifraz etmə cəhdləri nəticəsiz qalır.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Sidik kisəsi boynunun stenozuna şübhə uroloqda hələ şikayət və anamnez toplanması mərhələsində yaranır. Bu diaqnozun lehinə sidik-cinsiyyət sisteminin orqanlarında keçirilmiş müdaxilələr, invaziv diaqnostik prosedurlar, xroniki iltihabi xəstəliklər faktı danışır. Həkim üçün boyun sklerozunu obyektiv aşkarlamaq və sidiyin durğunluğuna gətirib çıxara biləcək digər patologiyaları istisna etmək vacibdir. Bu məqsədlə instrumental diaqnostika üsulları təyin edilir:
- USM. Kiçik çanaq orqanlarının exoqrafiyası sidik kisəsini, o cümlədən onun boynunu öyrənməyə, sidiyin ləngiməsini aşkarlamağa və onun həcmini qiymətləndirməyə imkan verir. Eyni zamanda digər patologiyaları istisna etmək üçün prostat və böyrəklərin müayinəsi aparılır.
- Uroflouometriya. Sidik ifraz sürətinin ölçülməsinə yönəlmiş tədqiqat sidik yollarının lümeninin daralması faktını təsdiqləyir, lakin stenozun lokalizasiyası barədə məlumat vermir.
- Uretroqrafiya. Uretranın normal keçiriciliyini təsdiqləməyə və kisə boynunun daralmasını aşkarlamağa imkan verir, rentgenkontrast maddələr vasitəsilə aparılır.
- MSKT (multispiral kompüter tomoqrafiyası). Boyunda çapıqları aşkarlamağa, onların ölçülərini, lümenin daralma dərəcəsini qiymətləndirməyə, habelə digər çanaq orqanlarının vəziyyətini öyrənməyə imkan verən yüksək informativ və təhlükəsiz diaqnostik prosedurdur.
- Uretrosistoskopiya. Sidik kanalının və sidik kisəsinin endoskopik müayinəsi orqanın selikli qişasının vəziyyətini öyrənməyə, çapıqlaşmanın xarakterini və dərəcəsini qiymətləndirməyə, toxumaların histoloji tədqiqi üçün biopsiya aparmağa imkan verir.
Laborator diaqnostika ağırlaşmaları aşkarlamaq məqsədilə, habelə xəstənin əməliyyata hazırlanması mərhələsində tətbiq edilir. Sidik analizləri, ümumi və biokimyəvi qan analizi aparılır. Onkopatologiyalardan şübhələnildikdə spesifik onkomarkerlərə testlər təyin edilir.
Müalicə
Müalicə üsulları
Sidik kisəsi boynu toxumalarının fibroz degenerasiyasını konservativ üsullarla aradan qaldırmaq mümkün deyil. Sidiyin normal axınını bərpa etmək üçün çapıq deformasiyasından qurtulmaq lazımdır. Bu məqsədlə cərrahi əməliyyat aparılır.
Dərman preparatları əməliyyata hazırlıq mərhələsində, həmçinin infeksion ağırlaşmaların profilaktikası üçün əməliyyatdan sonrakı dövrdə təyin edilir. Kompleks müalicənin tərkibində antibiotiklər, ağrıkəsici və iltihab əleyhinə preparatlardan istifadə olunur.
Cərrahi müalicə
Boynun sklerozlaşmış toxumalarının çıxarılması üçün az travmatik müdaxilələrin aparılması üstünlük təşkil edir. Müasir urologiyada daha çox transuretral rezeksiya (TUR) istifadə olunur, lakin bu üsul xəstəliyin inkişafının erkən mərhələlərində, fibroz toxumanın həcmi az olduqda tətbiq edilir. Çapıqlar uretral kanaldan daxil edilən xüsusi avadanlıq (rezektoskop) vasitəsilə kəsilib çıxarılır.
Kisə boynunun insiziyası lümenin formalaşması üçün çapıq toxumasının kəsilməsini nəzərdə tutur. Əhəmiyyətli çapıq dəyişiklikləri və sidiyin kəskin ləngiməsi olduqda tətbiq edilir. Dəlikdə əməliyyatdan bir müddət sonra çıxarılan müvəqqəti kateter yerləşdirilir.
Profilaktika
Sidik kisəsi boynunda çapığın əmələ gəlməsinin qarşısını almaq üçün urogenital traktın infeksion-iltihabi patologiyalarını vaxtında müalicə etmək lazımdır. Urodinamika pozuntularında və prostat xəstəliklərinin ilk əlamətlərində vaxtında yardım üçün müraciət etmək vacibdir.
Sidik kisəsi boynunun postoperativ stenozunun qarşısını almağa ixtisaslaşmış mərkəzlərdə, o cümlədən klinikalarda fəal tətbiq olunan müasir əməliyyat üsulları kömək edir. Toxumaların kəsilib çıxarılması manipulyasiyaları holmium lazeri və bipolyar plazma-kinetik avadanlıq vasitəsilə aparılır. Təcrübə göstərir ki, onların tətbiqindən sonra boyun sklerozunun inkişaf riski minimuma endirilir.
Kisə boynundakı çapıqların transuretral kəsilməsindən sonra xəstə təxminən 3 gün stasionarda qalır. Bir ay ərzində cinsi əlaqədə olmaq, ağırlıq qaldırmaq, özünü ağır fiziki yüklərə məruz qoymaq olmaz, açıq su hövzələrində çimmək, saunaya və hamama getmək qadağandır.
Yadda saxla!
Bəzən kişilər illərlə prostatit müalicəsi alırlar, sidik ifrazı pozuntularının məhz bu xəstəliyin nəticəsi olduğunu düşünərək. Təbii ki, iltihabəleyhinə preparatlar, şamlar və bitki mənşəli vasitələr heç bir effekt vermir.
Təcrübə göstərir ki, xəstələr artıq irəliləmiş hallarda, sidiyin kəskin ləngiməsi və böyrəklərlə ciddi problemlər olduqda həkimə müraciət edirlər. Yardıma müraciətin gecikdirilməsi təkcə pielonefritə gətirib çıxarmır. Sidiyin xroniki durğunluğunun nəticəsi kisə divertikullarının formalaşması, sidik axarlarının genişlənməsi, hidronefroz və hətta böyrək çatışmazlığı ola bilər. Sidik ifrazı ilə daimi problemlər xəstədə narahatlıq, nevrozabənzər vəziyyətlər və hətta depressiya yaradır. Əslində bütün bunlardan qaçmaq mümkündür – sidik kisəsi boynunun stenozu müalicə oluna bilər və əməliyyat vaxtında aparılarsa, ağırlaşmaların əksəriyyətinin qarşısını almaq mümkündür.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Balano-postit
- Böyrək çatışmazlığı
- Böyrək daşları
- Böyrək kistası
- Böyrək sancısı
- Böyrək şişləri
- Böyrək xərçəngi
- Böyrək zədələnməsi
- Böyrəklərdə qum (mikrokristalluriya)
- Böyrəklərin amiloidozu
- Böyrəklərin iltihabı (nefrit)
- Böyrəyin angiolioması
- Böyrəyin sallanması (nefroptoz)
Suallar və cavablar
Xeyr, sidik kisəsi boynunun sklerozu yoluxucu xəstəlik deyil — bu, toxumaların birləşdirici toxuma ilə əvəz olunması, yəni çapıqlaşma prosesidir. Bununla belə, keçmişdə olan sidik-cinsiyyət sistemi infeksiyaları, cərrahi müdaxilələr və ya invaziv müayinələr bu prosesin yaranmasında risk amili ola bilər. Yəni xəstəliyin özü keçmir, lakin onu tetikləyən amillər arasında əvvəlki infeksiyalar da ola bilər.
Müalicə olunmadıqda boyun daralması tədricən artaraq sidiyin sərbəst axmasına mane olur, sidik kisəsində durğunluq və qalıq sidik yarana bilər. Bu, sidik yollarının təkrar infeksiyaları, sidik kisəsi divarının dəyişikliyi və ağır hallarda böyrək funksiyasının pisləşməsi riskini artırır. Ona görə əlamətlər aşkarlandıqda uroloqa vaxtında müraciət etmək fəsadların qarşısını almağa kömək edir.
Bəli, çapıq toxumasının yenidən formalaşması səbəbindən sklerozun cərrahi müalicədən sonra təkrarlanma ehtimalı mövcuddur, xüsusən əməliyyatdan sonrakı dövrdə iltihabi proseslər saxlanıldıqda. Təkrarlanma tezliyi seçilmiş cərrahi üsuldan və xəstənin fərdi xüsusiyyətlərindən asılıdır. Ona görə əməliyyatdan sonra da uroloqun müəyyən etdiyi müddətlərdə nəzarət müayinələrindən keçmək tövsiyə olunur.
Mövzu üzrə məqalələr
Sidik qaçırma gündəlik həyatınıza mane olur?
Öskürəndə və ya qəfil sidiyə getmək ehtiyacı yarananda sidik qaçırma fərqli mexanizmlərlə əlaqəli ola bilər. Düzgün tipin müəyyənləşdirilməsi…
İstiqamət: Urologiya / Ginekologiya
MAR-testi: nəticə təkbaşına sonsuzluğu izah edirmi?
MAR-testi spermatozoidlərlə əlaqəli anticisimləri qiymətləndirə bilər. Lakin o, hər cütlük üçün ilkin müayinə deyil və təkbaşına reproduktiv diaqnoz…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Xayadan nümunə götürülməsi: biopsiya ilə sperm axtarışı eynidirmi?
Xaya biopsiyası diaqnostik toxuma qiymətləndirilməsi və ya reproduktiv prosedurla əlaqəli ola bilər. Müdaxilənin məqsədi əvvəlcədən dəqiq izah edilməlidir.
İstiqamət: Andrologiya / Reproduktologiya
Sidik ifrazı zamanı ağrılar
Sidik ifrazı zamanı ağrı barədə bilinməli ən vacib məqam odur ki, belə simptom orqanizmdəki pozğunluğun əlamətidir. Pozğunluqlar müxtəlif…
İstiqamət: Urologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
