Vulvanın leykoplakiyası vulvada ağ rəngli keratotik sahələri təsvir edən klinik termindir. Lichen sclerosus, hiperplastik proseslər və digər dermatozlardan, həmçinin prekanseroz dəyişikliklərdən fərqləndirilməlidir.
Yayımlanma tarixi:
Xəstəlik haqqında
Vulva qadın cinsiyyət sisteminin xarici şöbəsidir. Ona kiçik və böyük cinsiyyət dodaqları, klitor, qasıq və uşaqlıq yolunun dəhlizi daxildir.
Normada vulva buynuzlaşmağa meylli olmayan çoxqatlı yastı epitellə örtülüdür. Leykoplakiya zamanı epitel hüceyrələrinin çevrilməsi baş verir və nəticədə onlar buynuzlaşan hüceyrələrin xassələrini alır. Bu fonda dərinin və selikli qişanın funksional imkanları dəyişir.
Vulvanın leykoplakiyası tez-tez dermanın distrofik zədələnmələrini, iltihabi xəstəlikləri, displaziyaları və bədxassəli prosesləri müşayiət edir. Buna görə də ginekoloq tərəfindən diqqətli müşahidə tələb edir.
Vulva leykoplakiyasının inkişaf mexanizmləri qəti şəkildə müəyyən edilməmişdir. Hazırda hesab olunur ki, bu, dərinin və selikli qişanın epitelə əlverişsiz təsir göstərən müxtəlif xarici və daxili amillərə cavab reaksiyasıdır. Leykoplakiya (buynuzlaşma) adətən atrofik proseslərin fonunda inkişaf edir. Zədələnmiş dərinin və ya selikli qişanın yerində buynuzlaşma ocaqları meydana çıxır. Bu xəstəlik ən çox müxtəlif infeksiyaların, təkrar travmaların, kimyəvi və termik qıcıqlandırıcıların törətdiyi uzunmüddətli xroniki iltihabın nəticəsidir. Patogenezin əsasında həmçinin hormonal pozğunluqlar (estrogen çatışmazlığı) dayanır.
Xəstəlik obyektiv ginekoloji müayinə zamanı diaqnoz edilir. Diaqnozun dəqiqləşdirilməsi üçün biomikroskopik texnikadan istifadə etməklə obyektiv müayinə aparılır. Bəzi hallarda patoloji sahələrin toxuma quruluşunu öyrənməyə imkan verən biopsiya göstərişdir.
Müalicə patoloji əlamətlərin korreksiyasına, pasiyentin həyat keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasına və onkoloji risklərin azaldılmasına yönəlir. Qarşıya qoyulan nəticələrə nail olmaq üçün konservativ və cərrahi üsullar tətbiq oluna bilər.
Səbəbləri
Vulva leykoplakiyası xəstəliyinin inkişafının həqiqi səbəbləri hələ də müəyyən edilməyib. Bununla belə, vulvar nahiyənin şişə aid olmayan xəstəliklərinin meydana çıxması ilə bir sıra patoloji proseslər arasında əlaqə qeyd olunub. Bunlara sistem qırmızı qurd eşənəyi, pernisioz anemiya, alopesiya, vitiligo, qalxanvari vəzinin funksional fəallığının azalması, şəkərli diabet və biliar mənşəli qaraciyər sirrozu daxildir. Sadə vulva leykoplakiyası psixogen amillərin və qıcıqlandırıcı maddələrin (sabun, dezodorant, yuyucu toz, sintetik parçalar və s.) təsiri nəticəsində yarana bilər.
Vulvar nahiyənin diffuz, şişə aid olmayan xəstəliklərinin inkişaf risk amilləri bunlardır:
- postmenopauza – cinsiyyət orqanlarının dərisinin və selikli qişasının vəziyyəti estrogen səviyyəsindən asılıdır, onların konsentrasiyasının yaşla azalması zamanı vulvada distrofik proseslər inkişaf edir;
- epitelositlərin normal vəziyyətini dəyişdirən xroniki papillomavirus infeksiyası;
- daxili cinsiyyət orqanlarının bakterial, virus mənşəli xroniki iltihabi xəstəlikləri (xüsusilə papillomavirus infeksiyası təhlükəlidir);
- reproduktiv dövrün normal müddətinin qısalması (menstrual funksiyanın gec başlaması və menopauzanın erkən başlaması);
- müxtəlif mənşəli yumurtalıq disfunksiyası ilə şərtlənən estrogen səviyyəsinin azalması;
- insulinorezistentliklə (hüceyrə reseptorlarının qanda dövr edən insulinə həssaslığının olmaması) xarakterizə olunan şəkərli diabet;
- piylənmə – xroniki iltihabın inkişafı ilə müşayiət olunan sistem xəstəliyi;
- şəxsi gigiyena qaydalarına riayət edilməməsi – vaginal duşlar (irriqasiya), qələvi pH səviyyəli vasitələrdən istifadə.
Təsnifat
Leykoplakiya 2 növ ola bilər:
- xoşxassəli təbiətli;
- vulva karsinomasının inkişaf ehtimalını artıran yüksək onkoloji riskli leykoplakiya.
Klinik mənzərə
Vulva leykoplakiyasının klinik əlamətlərinə xarici cinsiyyət orqanları tərəfindən aşağıdakı təzahürlər daxil ola bilər:
- qıcıqlanma;
- qaşınma və yanğı;
- sidik kisəsinin boşaldılması zamanı ağrı və diskomfort;
- cinsi yaxınlıq zamanı ağrılar.
Klinik simptomlar arasında gecə vaxtı, fiziki yüklənmə və orqanizmin qızması zamanı güclənən qaşınma üstünlük təşkil edir. Qaşınma hissi vulvanın sinir reseptorlarında distrofik dəyişikliklərin inkişaf etməsi və asetilxolinesteraza sisteminin işinin pozulması hesabına yaranır. Qadınlar tez-tez yuxu pozğunluğu və iş qabiliyyətinin azalmasını qeyd edirlər.
Vizual olaraq aşağıdakı təzahürlər müəyyən oluna bilər:
- dəri örtüyünün sıxlaşması;
- qaşınma izlərinin və qabıqla örtülmüş epitel qüsurlarının meydana çıxması.
Bununla belə, bir çox xəstələrdə simptomlar olmur və xəstəlik ginekoloqun profilaktik müayinələri zamanı aşkar edilir. Dəri ağ rəng alır, epitel ləkələri (plaklar) qalınlaşır, bəzən çatlarla örtülür. Patoloji ocaqlar tək və ya çoxsaylı ola bilər.
Leykoplakiya fonunda bakterial floranın ikincili qoşulması və irinli iltihabın inkişafı baş verir. Nəticədə ekskoriasiya, eroziya və xoralaşma sahələri, həmçinin eksudativ iltihab əlamətləri meydana çıxır.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Vulva leykoplakiyası diaqnozu aşağıdakı müayinə üsullarının nəticələri əsasında qoyulur:
- Vulvanın vizual müayinəsi. Vulvanın müayinəsi kifayət qədər işıqlandırma şəraitində aparılır. Müayinə zamanı ginekoloq eyni zamanda simptomatikasına görə oxşar olan dermatoloji xəstəlikləri və sistem patologiyalarının təzahürlərini istisna edir.
- Ginekoloji müayinə. Genişləndirilmiş diaqnostika çərçivəsində genişləndirilmiş kolposkopiya (uşaqlıq boynunun mikroskop altında müayinəsi), uşaqlıq boynunun vaginal hissəsinin və servikal kanalın epitelinin onkositoloji tədqiqi üçün material götürülməsi, qasıq limfa düyünlərinin əl ilə yoxlanılması (infeksion prosesi istisna etmək üçün) aparılır.
- Vulvoskopiya. Ginekoloq vulvanın mikroskop altında müayinəsini aparır. Vulvar nahiyənin normal damar şəbəkəsi nazik, bərabər şaxələnən kapilyarlar toru ilə təmsil olunur, bəzən görüş sahəsinə böyük cinsiyyət dodaqlarını en istiqamətdə keçən venalar düşür. Epidermisin morfoloji vəziyyətindən asılı olaraq vulvanın damar şəbəkəsi mənzərəsi dəyişir.
Mürəkkəb klinik hallarda vulvanın biopsiyası aparıla bilər. Bu manipulyasiya ambulator şəraitdə lokal anesteziya altında skalpel və ya Keyes biopsiya aləti ilə həyata keçirilir.
Leykoplakiya inkişaf etmiş gənc yaşlı qadınlarda onkoloji risk dərəcəsinin müəyyən edilməsi ilə papillomavirus infeksiyasına görə müayinə tövsiyə olunur. Bu, gələcəkdə bədxassəli prosesin inkişaf ehtimalını qiymətləndirməyə imkan verir.
Müalicə
Vulva leykoplakiyasının müalicə üsulları konservativ və cərrahi olmaqla iki qrupa bölünür.
Konservativ terapiya patoloji simptomların korreksiyası üçün təyin edilir. Qoyulan məqsədə nail olmağa imkan verən əsas preparatlar kortikosteroidlərdir. Onlar iltihab əleyhinə təsirə malikdir, dərinin proliferasiya edən səthi sahələrinə antihiperplastik təsir göstərir, kollagen sintezini ləngidir, antiallergik, lokal anesteziyaedici və qaşınma əleyhinə xüsusiyyətlərə malikdir. Bununla belə, bu preparatlar məhdud müddət ərzində istifadə edilməlidir, çünki birləşdirici toxumanın artmasının ehtimalını yüksəldir.
Kompleks müalicə çərçivəsində lokal təsirli estrogen preparatlardan istifadə olunur. Onlar urogenital trakta münasibətdə estrogen çatışmazlığının nəticələrini korreksiya etməyə imkan verir. Bu preparatlar vaginal suppozitoriya və ya krem formasında istehsal olunur. 2 mərhələdə tətbiq edilir:
- Doyma dozası – adətən 2 həftə davam edir. Bu mərhələdə toxumalarda estrogenlərin maksimal konsentrasiyası yaradılır.
- Dəstəkləyici doza. O, toxumalarda əldə edilmiş estrogen konsentrasiyasının saxlanmasına yönəlib. Bu mərhələ daha uzun müddətli olur və əldə edilən terapevtik nəticə ilə müəyyən edilir.
Cərrahi müalicə
Az invazivli müalicə çərçivəsində lazer terapiyası tətbiq olunur. Helium-neon lazerinin istifadəsi qənaətbəxş nəticəyə nail olmağa kömək edir – toxumaların qanla təchizatı yaxşılaşır, epidermal qatların proliferativ potensialı azalır. Lazer şüası zədələnmiş səthi hədəfli şəkildə skan edir. Terapevtik nəticəyə nail olmaq üçün 12-16 proseduradan ibarət kurs müalicəsi aparılır (zədələnmiş sahənin ölçüsündən asılıdır). Lazer terapiyası lokal vəziyyəti yaxşılaşdırır, qaşınmanın azalması isə qadının psixoemosional vəziyyətinə də müsbət təsir göstərir.
Vulva leykoplakiyasının cərrahi müalicəsinin digər üsulları bunlardır:
- Kriodestruksiya. Kiçik zədələnmə ocaqlarında tətbiq edilən toxumaların “dondurulması”.
- Lazer vaporizasiyası. Radikal nəticəyə nail olmaq üçün yüksək enerjili lazer şüasından istifadə olunur. Lazer koaqulyasiyası vulvanın zədələnmiş hissəsini çıxarmağa imkan verir. Bununla belə, vulva leykoplakiyası xəstəliyinin residivinin qarşısını almaq üçün lokal estrogen terapiyasının aparılması tövsiyə olunur.
- Fotodinamik terapiya. Bu, zədələnmiş səthə lazer şüaları ilə hədəfli təsiri nəzərdə tutan müasir müalicə üsuludur. Ən yaxşı terapevtik nəticəyə nail olmaq üçün hüceyrələrin ilkin olaraq tumorotrop boya ilə sensibilizasiyası aparılır. Vacibdir ki, boya atipik dəyişikliklərə uğramış hüceyrələrdə differensial şəkildə toplanmaq qabiliyyətinə malikdir, bu da displastik və bədxassəli ocaqlara hədəfli təsir göstərməyə imkan verir.
Ağır klinik hallarda plastik əməliyyat aparıla bilər. O, vulvanın zədələnmiş sahələrinin kəsilib çıxarılmasını və sonradan bud nahiyəsindən sağlam dərinin köçürülməsini nəzərdə tutur. Bu, xarici cinsiyyət orqanlarının formasını qorumağa imkan verir. Bu üsuldan sonra da residivlər mümkündür, buna görə həkimin müntəzəm nəzarəti vacibdir.
Reabilitasiya
Qaşınmanın şiddətini azaltmaq üçün tövsiyə olunur:
- kəskin, duzlu və çox şirin qidaları məhdudlaşdırmaq;
- qəhvəni, spirtli içkiləri və yüksək kalorili qida məhsullarını istisna etmək.
Profilaktika
Əsas profilaktik tədbirlərə aşağıdakılar aiddir:
- ginekoloji xəstəliklərin vaxtında müalicəsi;
- estrogen çatışmazlığının korreksiyası;
- ginekoloqda müntəzəm profilaktik müayinə.
Yadda saxla!
Vulva nahiyəsində qaşınmanın meydana çıxması leykoplakiya baxımından şübhəli sayılır. Bu vəziyyəti aşkar etmək üçün ginekoloji müayinə tələb olunur. Həkim zəruri müayinələri aparacaq və hədəfli müalicə təyin edəcək. Terapiya qadının həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa, o cümlədən cütlükdə cinsi münasibətləri bərpa etməyə imkan verəcək.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
